Dinsdag 26/01/2021

Scherpste opinies

Amerikaanse zelftwijfel na Poetins offensief in de VN

Amerikaans president Barack Obama reikt Russisch president Vladimir Poetin de hand bij de Verenigde Naties.Beeld AP

In Rusland had president Poetin de retorische veldslag met president Obama al gewonnen voordat de toespraken gehouden waren. In Amerika daarentegen, neemt de zelftwijfel toe. President Obama bood een olijftak, maar Poetin liep daar overheen.

Hoe zijn de toespraken van presidenten Obama en Poetin ontvangen in Rusland en de VS? In Rusland was Poetins toespraak al een klinkend succes nog voordat hij werd uitgesproken. The Moscow Times meldt dat het staatstelevisiekanaal Rossija 24 de hele dag een klok in beeld hield waarin werd afgeteld naar het 'moment supreme'. De toespraak werd door tv-kanaal NTV aangekondigd als "zonder precedent", terwijl REN-tv wist dat de rede "de wereld zou veranderen". En dat, zo stelt The Moscow Times droogjes vast, terwijl Poetins toespraak "geen verrassingen of dramatische nieuwe initiatieven ontvouwde".

"Geen doorbraak"

Ook in scherp contrast met de verhitte westerse reacties op Poetins Syrië-initiatief, is de opinie van Alexander Golts in diezelfde krant. Rusland heeft een nieuwe diplomatieke strategie: "zelfs als Moskou niets constructiefs heeft bij te dragen aan internationale dialoog, kan het nieuwe problemen creëren om zelf relevant te blijven." "Een doorbraak werd niet bereikt", concludeert Gazeta.ru - die er, ter geruststelling van Russische militairen die niet in Syrië willen vechten, aan toevoegt dat Poetin "'elke deelname van Russische troepen aan grondoperaties" categorisch heeft uitgesloten.

Obama's vacuüm

In de Amerikaanse pers bestaat er geen misverstand over dat president Obama bij de VN een diplomatieke nederlaag heeft geleden tegen Poetin. De Wall Street Journal loopt voorop. In plaats van samen te werken met een door de VS geleide strategie, vervangen Poetin en Iran de Amerikaanse coalitie met hun eigen strategie: het steunen van Assads bewind tegen alle opponenten, inclusief het handjevol dat is opgeleid door de VS.

Dat Irak daarbij is toegetreden tot een alliantie met Rusland en Iran om 'intelligence' te delen mag niet verbazen, schrijft The Wall Street Journal. "Premier al-Abadi heeft een jaar toegekeken hoe de Amerikaanse coalitie weinig voortgang maakte tegen IS. Zijn besluit riskeert Irak nog verder onder Iraanse vleugels te brengen, en nog meer soennieten in de armen van IS te drijven. Maar wanhopige leiders doen wanhopige dingen."

Het doel van de coalitie tussen Poetin en Iran is "een boog van invloed te bouwen die zich uitstrekt van West-Afghanistan tot het oostelijk deel van de Mediterrane wereld. Doel is de invloed van Amerika in de regio te verminderen, daarmee de open deur intrappend van Obama's wens om er weg te gaan."

Zelfs terwijl Obama toegeeft dat er sprake is van toenemende wereldwanorde, "weigert hij te erkennen dat zijn beleid van terugtrekking een vacuüm heeft gecreëerd dat schurken kunnen opvullen". Obama zei tijdens zijn toespraak dat we "niet terug kunnen" naar de oude wereld van dwang en conflict. De conservatieve Wall Street Journal: "Oh, yes we can, terwijl de eens veelbelovende wereldorde verslechtert tijdens Obamas presidentschap."

Samenwerking door capitulatie

Frida Ghitis geeft in een column voor CNN Obama op verschillende punten gelijk, om dan met een pijnlijke vaststelling te komen: "de standpunten over Syrië lopen zo ver uiteen, dat Obama en Poetin alleen zullen kunnen samenwerken als een van hen kiest voor capitulatie. (En we hebben een sterke hint gekregen over wie waarschijnlijk zal zwichten.)"

Erger, vervolgt Ghitis, Rusland had nog een verrassing voor de VS met de aankondiging van een nieuwe intelligence-alliantie van Iran, Irak, Rusland en Syrië met steun van Hezbollah. "Oftewel een nieuw blok dat zich P4+1 noemt, een spottende verwijzing naar de door de VS geleide groep landen die het nucleaire akkoord met Iran uitonderhandelde."

Maar dat is nog niet alles. "Rusland heeft nog een groot voordeel vergeleken met de VS: het heeft een plan. Rusland wil dat Assad aanblijft en helpt hem bewapenen om dat te bewerkstelligen, terwijl het Amerikaanse beleid een janboel blijft, zonder duidelijk einddoel of weg voorwaarts."

Obama's geweigerde olijftak

Als de Amerikanen zich hebben overgeleverd aan zelftwijfel over Obama's aanpak, kunnen dan wellicht de Britten nog wat helende woorden spreken? Niet The Economist in elk geval, want die maakt ook gehakt van Obama.

Dat veel westerse analisten Poetins speech vooraf als beste hoop typeerden voor de catastrofe in Syrië is "een aanklacht tegen Amerika's mislukte Syrië-beleid". En Obama geeft dat zelf ook toe met zijn plotse inzicht dat Assad niet direct hoeft op te stappen, maar slechts als onderdeel van een "begeleide transitie".

Het Britse weekblad stelt vast dat Obama bij de VN een "olijftak" aanbood aan Poetin, die deze hardhandig weigerde. "Na een jaar aangepakt te zijn door Amerika over zijn inmenging in Oekraïne, zal Poetin waarschijnlijk niet snel zwichten voor een compromis inzake Assad. Tenminste niet zolang niet alle kansen zijn uitgebuit om Obama verder te vernederen." Maar Obama zit klem, volgens The Economist. Als hij niet tot een vergelijk met Poetin kan komen, zal de druk toenemen om de Amerikaanse campagne tegen IS te intensiveren, met alle risico van een oorlog bij volmacht tussen Rusland en de VS. "En dat is een vooruitzicht dat hij nog meer zal vrezen dan een zeer vernederend compromis met de heer Poetin."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234