Woensdag 20/11/2019

Amerikaanse studie: wie van 'blanke' sporten houdt, staat achter de invasie van Irak

Niet het machogehalte van een sport is bepalend. Golfliefhebbers zijn oorlogszuchtiger dan boksfans

Waarom de baseballfan pro-Bush is

Meer dan geslacht, godsdienst, inkomen of ras is de passie voor sport op tv in de VS gelieerd aan de mate waarin de Amerikaan de oorlogsplannen van Bush steunt. De Amerikaanse professor sociologie Carl Stempel vond ook dat niet alle sporten gelijk zijn: kijkers van baseball en NASCAR (de Amerikaanse F1) zijn dé Bushfans. Waardoor het toch weer een beetje een raciaal verhaal wordt, want hoe 'witter' de sport, hoe oorlogszuchtiger de fan. Hans Vandeweghe

'Ik wacht op de publicatie in uw krant om ze er hier van te overtuigen dat mijn onderzoek best wat publiciteit waard is", mailt Carl Stempel terug en hij bevestigt aarzelend het gebrek aan erkenning (in eigen land) van zijn studie. De uitkomst daarvan wordt deze maand gepubliceerd in het Journal of Sport and Social Issues (JSSI, uitgeverij Sage). Professor Stempel doceert aan het departement sociologie van de California State University in East Bay, het dicht bevolkte stadsdeel aan de overkant van de baai van San Francisco. Geen toeval wellicht dat in dat liberale deel van de VS een universiteit een onderzoek opzet naar de relatie tussen de steun voor de invasie van Irak en de passie voor sport op tv. Want in de buurt zit ook nog de campus van Berkeley (University of California), waar de Amerikaanse versie van mei 68 begon. In het zuiden van de VS was dit onderzoek nooit gevoerd.

Sport en oorlog zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Sun Tzu schreef zijn boek De kunst van het oorlogvoeren vijfhonderd jaar voor Christus en elke zichzelf respecterende coach heeft Sun Tzu gelezen, of beweert dat te hebben gedaan. Was het overigens niet de illustere Rinus Michels die heel wat dichter bij ons de boutade 'voetbal is oorlog' lanceerde? Volgens de antropoloog Desmond Morris is sport een gesublimeerde vorm van oorlogvoeren. Typisch Amerikaanse sporten hebben wat dat betreft misschien een streepje voor op hun Europese tegenhangers. Een invasie betekent terrein veroveren en laat dat nu net ook de bedoeling zijn van de twee meest Amerikaanse sporten, baseball en American football.

Wie vertrouwd is met de Amerikaanse sport, weet ook wat te verwachten als het Amerikaanse leger overzee in actie schiet. De patriotten onder de sporters, van de lagere middelbare school tot de hoogst professionele NBA, laten dan de stars-and-stripes op hun speelshirts naaien. Voor het jargon kan het militaire complex ook terecht bij het sportcomplex, en omgekeerd. Een driepunter in de NBA is een bom, en dat hoewel de wereld van de NBA nog het minst van alle sporten (zie verder) met de Bushdoctrine vereenzelvigd wil worden. In het American football is een bom dan weer een lange pass. Het betere loopwerk van een running back heet de ground attack, maar omgekeerd werd Norm Schwarzkopf al wel eens aangeduid met de metafoor de quarterback, oorspronkelijk de spelverdeler van het American football.

In de echte titel van de studie - die werd gevoerd in 2003, het jaar dat de Amerikanen Irak binnentrokken - heeft Stempel het over masculinist moral capital in verband met sport en ook dat is geen toeval. Hoe mannelijker de sport, des te meer steun, verwachtte Stempel. "Hoewel ik daar bij gebrek aan empirisch materiaal altijd een gezonde twijfel bij had", schrijft de socioloog. Wat bleek: zijn twijfel was gegrond. Niet het machogehalte van een sport is bepalend. De tennisfans die hun sport consumeren op tv waren evenzeer geneigd Bush te steunen voor zijn invasie van Irak als de kijker van de machosport bij uitstek, het American football. En de fans van het verfijnde golf waren oorlogszuchtiger dan de couch potatoes die meer van het ruwe boksen op tv hielden.

De VS heeft drie grote sporten: baseball (MLB), American football (NFL) en basketbal (NBA). Stempel: "Baseball wordt niet toevallig het nationale tijdverdrijf van de Amerikaan genoemd. Kijkers van die sport zijn erg voor de plannen van Bush. Vervolgens komt de NFL en daarna pas de NBA, met als randopmerking dat de steun voor de invasie van Irak doorgaans minder groot is bij het tv-publiek dat basketbal consumeert dan bij de niet-sportfans."

De studie wordt een beetje ingewikkeld - zoals alles in de VS als dat aspect ter sprake komt - als er een raciale uitleg aan wordt gekoppeld. De vraag is simpel: is een zwarte baseballfan niet minder Bushminded dan een blanke? Stempel beweert in zijn onderzoek geen onderscheid terug te vinden. "Dat de NBA-fans minder geneigd zijn om Bush te steunen, heeft niks te maken met het feit dat er meer zwarten, latino's en Aziaten onder de NBA-fans zijn dan onder de baseballfans."

Toch geeft de onderzoeker toe dat er een raciaal aspect in het hele verhaal zit. Niet de fans verschillen, maar het moreel kapitaal van een sport en dat is verbonden met de traditie. Stempel heeft het over white coded (blank gecodeerde) sporten of witte sporten. Hoe witter een sport, hoe meer steun voor Bush.

Stempel: "En dat gaf rare resultaten. MLB, NFL, college football, tennis, NASCAR en golf worden in de Amerikaanse sportcultuur geassocieerd met het blanke ras. De fans van die sporten waren opvallend meer pro-Bush dan de fans van andere sporten. Omgekeerd was er minder steun voor Bush in machosporten als de NFL, boksen, NBA en college basketbal."

Volgende maand zijn het Olympische Spelen in Turijn. Het olympisch platform is altijd een vehikel voor goedkoop Amerikaans nationalisme geweest en NBC betaalt kapitalen voor de uitzendrechten om dan niks onverlet te laten en de Amerikanen achter de vlag te scharen. "Dat nationalisme valt in de praktijk fel tegen", beweert Stempel. "Het is er wel, maar is op de Spelen ondergeschikt aan de verbroedering van de volkeren en dat staat haaks op de invasie van een land. Waardoor het vaste olympische kijkpubliek uiteindelijk lager scoort in zijn steun voor Bush dan de niet-sportfan."

Voetbal is een ander paar mouwen. Niet te schatten, vindt Stempel, wegens raciaal te gediversifieerd. Hij gaat daarmee in tegen Franklin Foer, die in zijn boek How Soccer Explains the World beweert dat de soccerfans in de US meer geneigd zijn om voor de democraten te stemmen. Stempel is het daar niet helemaal mee eens: "Soccer is bij ons een manier voor de blanke middenklasse om zich te distantiëren van andere sporten waar er meer raciale mix is. Voetbal is blanker dan we denken. Uit de schaarse data die we hebben kunnen verzamelen - want er wordt heel weinig naar voetbal gekeken op tv in de VS - blijkt toch dat de blanke consument van voetbal op tv iets meer dan gemiddeld geneigd was om Bush' invasie in en aanval op Irak te steunen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234