Dinsdag 15/06/2021

Amerikaanse internetondernemers wagen zich het heelal in

Alleen Amerikaanse 'tech'-ondernemers als Jeff Bezos zijn kierewiet genoeg om zwaar te investeren in toeristische ruimtevaart. De 'echte' ruimtevaartwereld zit echter niet op een vrije markt te wachten.

Brussel

Eigen berichtgeving

Ronald Meeus

Sinds Lance Bass van de Amerikaanse knapengroep 'NSync het eind vorig jaar liet afweten als passagier van een Russisch Sojoez-ruimtevaarttuig is de ruimtevaartwereld niet meer zo wild van ruimtevaarttoeristen die niets wetenschappelijks van zin zijn in het zwerk. Twee eerdere passagiers die wel mee mochten in de Sojoez, multimiljardairs Dennis Tito en Mark Shuttleworth, hadden tenminste hun reis op voorhand betaald. Bass, die blijkbaar geen persoonlijk kapitaal bezat waar meteen 20 miljoen dollar vanaf kon, deed te weinig duiten in het zakje om bij de wetenschappelijke missie in de weg te mogen lopen.

Als het geld er is, blijft het een deal die werkt, zegt directeur Chris Janssens van het Europlanetarium in Genk. "Dit soort contracten is prima om er voor een deel het wetenschappelijke project mee te financieren. Het is een win-winsituatie, maar die mag niet naar het financiële voordeel van de commerciële partner overhellen. We zien dat nu al met satellieten: de lancering van commerciële satellieten is financieel belangrijk voor de wetenschappelijke ruimtevaart, maar het nadeel is natuurlijk dat de commercie steeds meer greep krijgt op de capaciteit ervan. Ze pikt lanceringen, personeel en kennis in uit winstbejag."

Wat voor een nobele ruimtevaarder als een doemscenario wordt beschouwd, is inmiddels al een businessplan voor types als Jeff Bezos. De man die onder meer internetboekhandel Amazon.com uit de grond stampte, probeert op dit moment raketwetenschappers te werven voor zijn nieuwe bedrijf Blue Origin, dat vanuit Seattle bezig is aan onderzoek en ontwikkeling van een vaartuig voor ruimtetoerisme. Waar dat onderzoek naartoe gaat, weet niemand bij het nagenoeg onvindbare bedrijf te verklaren: op de website staat geen contactinformatie (behalve een mogelijkheid voor raketwetenschappers om zich via een formulier aan te melden als sollicitant), het bedrijf staat volgens de Britse krant The Independent niet in de telefoongids en het telefoonnummer waaronder het bedrijf de domeinnaam voor zijn website heeft aangevraagd, is nog niet in gebruik.

Volgens een wetenschapper van het Amerikaanse technologie-instituut Caltech die met Bezos sprak over Blue Origin en vervolgens met The Independent heeft het bedrijf nog maar een aantal vage plannen klaar. Dat is op dit moment het enige wat de prille toeristische ruimtevaartindustrie te bieden heeft, geeft Rick Tumlinson toe: dromen. Hij is de oprichter van de Space Frontier Foundation, die eist dat overheden de markt voor ruimtevaart zo snel mogelijk openstellen voor privé-bedrijven. "Op dit moment zou het al een hele prestatie zijn om vijf minuten in de ruimte te geraken", zegt Tumlinson. "Maar het gaat nu vooral om de visie: we willen de ruimte als de new frontier van het mensdom beschouwen, niet als een project dat even lang leeft als het aantal jaren dat het wordt gefinancierd."

Er zijn, in alle geheim, een hele hoop investeerders die destijds zonder kleerscheuren uit de technologiebom zijn geraakt, bezig met wat Tumlinson 'alternatieve ruimtevaartbedrijven' noemt. Het verschil tussen die bedrijven en een Lockheed Martin is dat ze geen componenten leveren voor de bestaande ruimtevaarprogramma's van de overheden, maar zelf een raket willen bouwen die de ruimte in geraakt. Naast Bezos zijn ook John Carmack (de ontwikkelaar van befaamde computergames als Doom en Quake), Elom Musk (de uitvinder van het on-linebetalingssysteem PayPal) en zelfs - al geeft Tumlinson toe dat het tot nu toe slechts een gerucht is - medestichter Paul Allen van Microsoft, bezig aan de bouw van een eigen raketschip. Er zijn wereldwijd al ongeveer vijfentwintig van die startups, zegt Tumlinson, gefinancierd met geld uit de internetwereld. "Eigenlijk is het logisch", zegt Tumlinson. "Die gasten zijn opgegroeid met het ruimteprogramma van Nasa op de televisie, kijken naar Star Trek en hebben een technologische achtergrond."

De ondernemers in kwestie delen het idee dat ruimtevaart alleen een economisch haalbare industrie zal blijven als er een vrije markt voor is. "Vergelijk het met wat de Amerikaanse overheid destijds deed voor de opkomende luchtvaartindustrie", zegt Tumlinson. "Ze liet private bedrijven de mogelijkheid om post te vervoeren via het vliegtuig en hielp op die manier een hele sector van de grond. Naar zo'n verhouding willen we ook met Nasa of andere ruimtevaartagentschappen: zij vliegen en doen het werk in de ruimte, privé-bedrijven leveren hun de schepen."

Ergens hebben ze gelijk, zegt Janssen. "Maar het probleem is dat de technologie niet navenant is. Die nieuwe bedrijven gaan ervan uit dat ze schepen kunnen bouwen die vaker kunnen worden gebruikt. Dat zou inderdaad mooi zijn, maar in de praktijk valt dat tegen: bij Nasa dachten ze ook dat ze tuigen konden bouwen die vijf of zes lanceringen per jaar aankunnen, terwijl ze nog steeds met twee lanceringen per jaar aan hun maximum zitten. Bovendien ligt het in de aard van een privé-bedrijf om op kosten te besparen, wat erg gevaarlijk is: een wetenschapper kan nog steeds niet met een zekere mate van accuratesse zeggen hoe veilig ruimtereizen zijn. De onbeduidendste factoren kunnen nog altijd fataal zijn, dat hebben we laatst nog gezien met het ruimteveer Columbia. En dan vergeten we nog het belangrijkste bezwaar: het feit dat de vrijmaking van de ruimtevaartindustrie een gigantische slag zou zijn voor de wetenschappelijke ruimtevaart."

Tumlinson gelooft dat laatste niet. "Dat is een compleet achterhaald argument. Ons idee is dat de wetenschap er alleen maar op vooruit kan gaan als er meer en goedkoper wordt gevlogen. We beseffen ook wel dat ruimtereizen nog in een pril stadium verkeren en daarom gevaarlijk zijn. Daarom ook hou ik niet van de term 'ruimtetoerisme', maar plak ik er liever iets op als 'burgerlijke exploratie'. Iemand die de Everest beklimt, bestempel je ook niet als een toerist."

'We willen de ruimte als de new frontier van het mensdom beschouwen, niet als een project dat even lang leeft als het aantal jaren dat het wordt gefinancierd'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234