Woensdag 27/10/2021

Amerikaanse benzine bederft drinkwater

Het leek allemaal mooi in de jaren tachtig. De oliemaatschappijen, de Amerikaanse overheid en milieugroepen prezen MTBE nog de hemel in. Door de toevoeging van methyl-tertiair-butyl-ether aan benzine ontstond een betere verbranding en kwam er minder koolmonoxide vrij. Ook het aandeel kankerverwekkend benzeen in de uitlaatgassen daalde. In 1992 werden de pompen in de VS verplicht minstens 10 procent MTBE aan benzine toe te voegen.

Maar inmiddels is het tij gekeerd. In de VS gaan overal stemmen op om het percentage van deze stof in de benzine drastisch te verminderen of om de toevoeging over een paar jaar zelfs geheel te verbieden. Want de luchtvervuiling is weliswaar afgenomen, maar inmiddels dreigt een probleem te ontstaan met water dat door het vies ruikende en smaakbedervende MTBE ondrinkbaar is geworden.

MTBE lost goed op in water en verspreidt zich daardoor zeer snel door de bodem. Een drinkwaterbron onder een lekkende benzinetank bij een tankstation levert in een mum van tijd ondrinkbaar water op. Bovendien is de angst onder de Amerikanen groot dat MTBE kankerverwekkend is. Volgens Hans Rovers, directeur van Lyondell in Maidenhead, de grootste Europese MTBE-producent, speelt het verschijnsel talkradio daarbij een rol.

De populaire radiostations, waar mensen uitgebreid hun wederwaardigheden kwijt kunnen, hebben de angst voor MTBE aangewakkerd. "Als het dan eenmaal door de pers wordt opgepakt, kan de politiek er niet meer omheen", aldus Rovers. Hij gelooft allerminst in de kankerrisico's van MTBE.

Het International Agency for Research on Cancer (IARC) in Lyon, een onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie, komt over twee maanden met een overzicht van alle studies die betrekking hebben op MTBE. Nu al wordt gezegd dat er een 'beperkt bewijs' is voor de bewering dat MTBE kanker bij mensen kan veroorzaken. Rovers weet echter zeker dat het IARC de stof MTBE aanmerkt als 'niet-classificeerbaar voor wat betreft carcinogeniteit voor mensen'. Onvoldoende bewijs dus.

Dat de rechter in North Carolina al een schadebedrag van 9,5 miljoen dollar heeft uitgekeerd aan 178 bewoners die van met MTBE besmet water dronken, spreekt hem niet aan. "In de VS zoeken advocaten mensen op voor dit soort schadeclaims."

Eind vorig jaar nam het Environmental Protection Agency, het Amerikaanse milieubureau, het zekere voor het onzekere. Bij blootstelling aan hoge doses MTBE bestaat een potentieel carcinogeen risico bij mensen, aldus EPA, dat daarom koos voor een veilige marge: in één miljard delen water mogen slechts twintig tot veertig delen MTBE zitten.

In Europa speelt het probleem niet. Het percentage methyl-tertiair-butyl-ether dat aan de benzine wordt toegevoegd, is veel lager dan in de VS. Bovendien hebben de tanks hier een dubbele wand, waardoor ze minder snel lekken.

Ingenieur Rudolf Rijkeboer vult aan: "In de VS heeft deze stof een andere functie. Het wordt toegevoegd ter compensatie bij slecht onderhouden auto's. In Amerika is de auto een eerste levensbehoefte, ook voor arme bevolkingsgroepen. Zij mogen echter niet op hoge kosten worden gejaagd. Een slecht onderhouden auto veroorzaakt meer luchtvervuiling en dat laatste proberen de Amerikanen te ondervangen door toevoeging van MTBE aan de brandstof. In Europa heeft men echter meer het accent gelegd op onderhoud van de auto en een verplichte autokeuring."

Rovers verwacht dat de anti-MTBE-hype in de VS zal afzwakken. Zou MTBE er onmiddellijk verwijderd worden, dan vliegt de benzineprijs 20 tot 30 procent omhoog, verwacht hij, want dan moeten andere middelen worden toegevoegd. 'God heeft Amerika het recht gegeven op goedkope benzine', is een gevleugeld gezegde in de VS. Rovers houdt het erop dat die uitdrukking haar geldigheid nog steeds niet heeft verloren.

De Volkskrant / Marieke Aarden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234