Vrijdag 13/12/2019

Amerikaans weekblad 'Time' zet Franse cultuur in haar hemd

NEW YORK l Cultureel Frankrijk staat op zijn achterste poten. Oorzaak is een essay in het gezichtsbepalende Time Magazine. Volgens de Amerikaanse Time-correspondent in Parijs stelt de Franse cultuur buiten de grenzen van L'hexagone nog nauwelijks iets voor. Het stuk gaf aanleiding tot een stroom van soms verontwaardigde reacties.

Zelfs de befaamde Franse filosoof en Amerikakenner Bernard-Henry Lévy vond het inmiddels nodig om de Amerikanen op hun nummer te zetten. "Het artikel in Time zegt meer over de Amerikanen dan over ons", zo vond hij.

De cover van een recent nummer van Time Magazine zette meteen de toon: The Death of French Culture. Ooit door de hele wereld aanbeden als het artistieke centrum, zou Frankrijk vandaag niet meer dan een uitgestorven provinciestadje zijn.

Want ga maar na. Franse literatuur? "Al die machtige eiken die geveld werden in Frankrijks culturele wouden", schrijft Time, "maken nauwelijks enig geluid in de wijdere wereld." De Franse film? "Frankrijk brengt ongeveer 200 films per jaar uit, meer dan elk ander land in Europa. Maar de meeste Franse films zijn niet meer dan aardige low-budget niemendalletjes voor de plaatselijke markt." Franse muziek? "Snel: noem een Franse popster die niet Johnny Hallyday heet."

Ooit was het anders, aldus Time. Ooit gaven artistieke genieën als Satie en Ravel, Trenet en Piaf, Flaubert en Sartre, Truffaut en Godard wereldwijd de toon aan. Hedendaagse pendanten zijn er volgens Time niet te vinden. Cultureel is het land in verval, luidt het, en nergens wordt dat zo pijnlijk ervaren als daar. Want heeft Frankijk niet altijd in zijn uitzonderlijkheid geloofd? Zo trots is Frankrijk op zijn uitzonderlijke cultuur dat het die op alle manieren beschermt en subsidieert. Kosten op het sterfhuis, redeneert Time. Want dienen subsidies niet om middelmatigheid te belonen?

De ongemeen heftige reacties aan Franse zijde bewijzen alvast dat Time tenminste één punt heeft. Frankrijk is nog altijd trots op zijn cultuur. Zo sloeg de conservatieve krant Le Figaro terug met een lijst van Franse cultuurdragers die wereldwijd bekend zijn: van Daft Punk tot de architect Jean Nouvel. De krant publiceerde verder ook een stuk van de oude schrijver Maurice Druon, lid van de eerbiedwaardige Académie Française. Druon verwijt Time dat het kunst verwart met "de box-office van de week". Typisch Amerikaanse dommigheid? "De Verenigde Staten beschikken over onderzoekers, denkers en kunstenaars van het hoogste niveau", aldus Druon. "Alleen werken ze niet voor Time."

Nog omstandiger en feller was de afgelopen zaterdag in The Guardian afgedrukte reactie van filosoof Bernard-Henry Lévy. De filosoof herkende in het stuk meer de Amerikaanse dan de Franse cultuur. Uit het stuk kunnen we volgens Lévy onder meer leren dat Amerikanen culturen die hen niet interesseren graag als "zwak" afserveren, en cultuur voor hen gelijk staat met cultuurindustrie. Wat het stuk niet vertelt, is wat Time volgens Lévy werkelijk wil vertellen. Lévy herkent in de nerveuze toon van het essay de angst van Amerika om binnenkort op zijn beurt de dominante rol te verliezen aan de Latijns-Amerikaanse of Chinese cultuur.

Op de vraag of er misschien echt iets aan de hand is met de Franse cultuur, gaat haast niemand in. Enige uitzondering is Libération. De krant gaf toe dat Time "enkele terechte kritieken" had geformuleerd. De Franse culturele wereld is volgens Libé inderdaad nogal navelstaarderig en heeft een moeilijke verhouding met populaire cultuur.

Met de conclusie van Time is de krant het eens. Als Frankrijk haar 'global glory' terugwil, dan zal het de bastaardkunst in de armen moeten sluiten. De toekomst van de Franse cultuur is in handen van striptekenaars, zoals de in Iran geboren maar in Frankrijk wonende Marjane Satrapi, of hiphop, zoals die van de geboren Senegalees MC Solaar, "a sharper, more poetic version of American rap". (JDP)

Het artikel zegt meer over de Amerikanen dan over Frankrijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234