Vrijdag 25/09/2020

AchtergrondVerenigde Staten

Amerikaans parlementslid richt pijlen op Pater Damiaan: ‘Ze heeft het verkeerde beeld uitgehaald’

Congreslid Ocasio-Cortez.Beeld AP/Vertommen

Enkel witte mannen worden in de VS op een voetstuk geplaatst, klaagt de bekende Amerikaanse politica Alexandria Ocasio-Cortez aan in een filmpje. Maar door het voorbeeld dat ze gebruikt om haar punt te maken, krijgt ze op sociale media de wind van voren. Ze kiest Pater Damiaan. ‘Die heeft zichzelf net weggecijferd voor anderen.’

Kijk eens naar de beelden die in de crypte van het Amerikaanse Congres staan, zegt Alexandria Ocasio-Cortez in een story op Instagram. Ze worden gebruikt om bezoekers de geschiedenis te leren, maar ze zijn “bijna allemaal mannen, allemaal blank en meestal beide”. 

Ocasio-Cortez richt de camera op een beeld in het bijzonder. Dat van de Belgische missionaris Pater Damiaan. Het Amerikaanse Congreslid vraagt zich af waarom hij het symbool is voor de staat Hawaï en niet, bijvoorbeeld, Liliʻuokalani: de laatste koningin van Hawaï en de enige vrouw die er ooit regeerde als staatshoofd. 

Als je al die standbeelden naast elkaar bekijkt, komt er volgens de politica een zeer duidelijk patroon naar voren. “Dit is hoe het patriarchaat en de witte suprematistische cultuur eruitziet”, zegt ze. Het is “niet radicaal of gek” om de invloed te doorzien die die cultuur historisch heeft gehad en hoe die vandaag nog doorleeft.  

Het standbeeld van Pater Damiaan in het Amerikaanse Congres.Beeld Getty Images

Molokai

De opmerking van Ocasio-Cortez is haar ondertussen op veel kritiek komen te staan op sociale media. Ze wordt erop gewezen dat ze er net die man heeft uitgepikt die zijn leven in dienst stelde van anderen. “Pater Damiaan stierf aan lepra nadat hij een heel leven mensen met die ziekte had geholpen”, zei een Amerikaanse journalist. Waarop AOC reageerde dat ze eerder het systeem wou blootleggen dan Damiaan specifiek te viseren. 

Pater Damiaan, geboren in Tremelo als Jozef De Veuster, kwam in 1873 op het eiland Molokai aan, waar hij de melaatsen wilde verzorgen. De kolonie telde toen meer dan 800 mensen. Damiaan was er naast priester een manusje-van-alles, hielp met de bouw en liet wegen aanleggen. Uiteindelijk zou hij de ziekte zelf oplopen en er op 49-jarige leeftijd overlijden. Zijn inzet inspireerde films en boeken. In 2005 is Damiaan bij ons verkozen tot De Grootste Belg, althans in de Vlaamse versie van het programma. In Wallonië eindigde hij derde. 

Binnen de katholieke kerk heeft het lang geduurd voor Damiaan zijn erkenning kreeg. Dat had ermee te maken dat hij geregeld overhoop lag met zijn oversten. Critici beschuldigden hem eerst ook van ontucht met een vrouw – in de 19de eeuw werd lepra gezien als een gevolg van syfilis. 

Damiaan zou uiteindelijk zalig worden verklaard door Johannes Paulus II in zijn geboorteplaats Tremelo in 1994. Maar omdat de paus toen uitgleed in de badkamer en zijn heup brak, kon de zaligverklaring pas een jaar later doorgaan. Sinds Damiaan in 2009 ook heilig werd verklaard, geldt hij voor katholieken aller landen nu als beschermheilige voor lepralijders en aidspatiënten. 

Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez met haar Franse bulldog Deco in de Bronx.Beeld Photo News

“Ook in de VS wordt zijn herinnering levend gehouden”, zegt Jan De Volder, godsdiensthistoricus en Damiaan-biograaf. “Er komen nog Hawaïanen en Amerikanen naar Leuven om zijn graf te bezoeken in de Sint-Antoniuskapel. Het beeld in het Capitool, waar Ocasio-Cortez over spreekt, is er wel degelijk gezet omdat de Hawaïanen dat zelf wilden. Koningin Liliʻuokalani was zelfs zeer erkentelijk voor het werk dat Damiaan er gedaan heeft.” 

Twitterdiscussie 

Pater Damiaan is in ons land een nationaal symbool, de Twitterdiscussie over het filmpje van Ocasio-Cortez stak ook de oceaan over. Net als in de VS volgde gebakkelei over wat de Amerikaanse politica nu precies bedoelde en of Pater Damiaan dan wel een goed voorbeeld is.

“Ik denk dat ze er het verkeerde beeld heeft uitgehaald voor een terechte strijd”, zegt De Volder. “Damiaan heeft zichzelf volledig weggecijferd om anderen bij te staan. Volgens mij behoort hij tot het beste wat de katholieke kerk in België heeft voortgebracht.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234