Zondag 17/01/2021

InterviewBart Kerremans

Amerika-kenner Bart Kerremans: ‘Zelfs als Biden wint, wordt het bijzonder moeilijk’

Beeld Photo News

De strijd tussen Donald Trump en Joe Biden kent een zenuwslopende finale. Maar wie het ook wordt: de volgende president staat voor een aartsmoeilijke opdracht, zegt professor Amerikaanse politiek Bart Kerremans (KU Leuven).

Het voordeel dat Biden leek te hebben, lijkt weer te slinken. Wat is er aan de hand?

Kerremans: “De kaarten van Biden liggen nog altijd beter dan die van Trump, maar het is ontzettend nipt. Kijk naar Nevada, dat traditioneel naar de Democraten gaat. Daar hangt het nu af van het gebied rond Las Vegas. Traditioneel kleurt dat blauw, maar er werken ontzettend veel mensen in de hotel- en casinosector. De lockdown heeft er veel kwaad bloed gezet. Vandaar dat de corona-aanpak die Biden verdedigt er moeilijk ligt. Dat zal ongetwijfeld een impact hebben. Nevada zou weleens in de richting van Trump kunnen kantelen.

“In Arizona zien we iets gelijkaardigs. Phoenix en omgeving zijn normaal een Democratisch bastion. Nu is de kloof tussen de Democraten en de Republikeinen veel kleiner geworden. Tegelijk kleuren de suburbs in Georgia, die doorgaans Republikeins stemmen, duidelijk blauw. Het is afwachten tot de allerlaatste stem is geteld. Wie nu al uitspraken doet over de uitslag, is een kwakzalver.” (lacht)

Biden heeft al drie miljoen stemmen meer dan Trump, maar toch zou hij net als Al Gore in 2000 en Hillary Clinton in 2016 kunnen verliezen. Hoe kan dat?

“In de VS woedt er al lang een discussie over dat systeem, waarbij de presidentskandidaten in elke staat een aantal kiesmannen kunnen binnenhalen. Een wijziging van de grondwet moet echter door driekwart van de staten goedgekeurd worden. Dat zal nooit gebeuren. De dunst bevolkte staten zijn immers oververtegenwoordigd in dit systeem. Als dat wegvalt, zal een kandidaat nooit meer moeite doen om pakweg Iowa, Nebraska of New Hampshire voor zich te winnen. Terwijl Trump vorige week wel nog in Nebraska was.

“Dat er vooral bij de Democraten kritische stemmen opgaan, is trouwens geen toeval. Het huidige systeem bevoordeelt de dunbevolkte staten die vooral Republikeins stemmen.”

Zou het niet logischer zijn om het totale aantal stemmen te tellen?

“Eigenlijk niet. Stel u voor dat een score van 70 procent in een staat als Oregon het verschil zou maken in het nationale aantal stemmen. Dat zou niet beter zijn dan nu.”

Welke bevolkingsgroepen maken in deze verkiezing eigenlijk het verschil?

“Biden heeft in de sleutelstaten iets beter gescoord bij blanke mannen dan Hillary Clinton in 2016. Dat had ik niet verwacht. Maar het voordeel waar Biden op rekende bij oudere kiezers, omwille van het coronavirus, kan hij niet consequent waarmaken. Dat is een belangrijke handicap, want die groep is in de sleutelstaten alleen maar belangrijker geworden dan vier jaar geleden. Het toont aan dat de strategie van Trump heeft gewerkt. In de laatste dagen voor de verkiezing had hij een enorm intensieve agenda en probeerde hij massaal om oudere kiezers te mobiliseren. Dat is gelukt. Het aandeel van de jongste kiezers is in de meeste staten afgenomen.

“Ook een duidelijke verschuiving, die wellicht erg bepalend zal zijn, is die van de onafhankelijke kiezers. Zij zijn weggelopen van Trump in de richting van Biden, terwijl hun gewicht ook groter geworden is.”

Hoewel hij hen ooit verkrachters en moordenaars noemde, stemden latino’s massaal op Trump. Hoe is dat mogelijk?

“Een deel van de latino’s neemt Barack Obama nog altijd kwalijk dat hij in de eerste jaren van zijn termijn een vrij actief deportatiebeleid heeft gevoerd. In Europa is dat amper geweten, maar hij deporteerde meer illegale immigranten dan zijn Republikeinse voorganger George W. Bush. Aangezien Biden zich in de campagne heel erg gekoppeld heeft aan Obama, straalt dat op hem af. Hij geniet wel vertrouwen bij African-Americans, maar niet bij latino’s.

“De machocultuur onder laaggeschoolde latino’s is ook wel in het voordeel van Trump. Bovendien zijn de laaggeschoolde blue collar workers, een groep die opschuift richting Trump, sterk vertegenwoordigd in de gemeenschap.”

Biden weet wel de arbeidersstaten van de ‘blauwe muur’ opnieuw voor zich te winnen.

“Ja, maar die muur is erg afgebrokkeld. In Pennsylvania weten we nog altijd niet welke richting het uitgaat. Ohio is in het kamp van Trump gevallen. En als je op niveau van de counties naar de resultaten kijkt, dan zie je dat Biden zijn nipte overwinningen voor een groot stuk te danken heeft aan counties die eerder al op Democraten hebben gestemd. Daar zijn de marges tegenover 2016 gegroeid, eerder dan dat hij nieuwe counties voor zich heeft kunnen winnen.”

Zelfs als Biden wint, kan hij dus niet tevreden zijn?

“Heel wat peilingen voorspelden dat het een blauwe pletwals zou worden. Nu blijkt het allemaal veel nipter te zijn. Ik kan me inbeelden dat dat een schok is die vergelijkbaar is met de grotere schok in 2016. Zeker nu de pandemie door het land raast.

“Het ergste is de situatie in de Senaat. Daar halen Democraten voorlopig nipt geen meerderheid. Dat is een behoorlijke klap. De Republikeinen zullen opnieuw hun strategie bovenhalen die ze in 2010 hanteerden toen ze onder Obama de meerderheid veroverden: onderling de rangen sluiten en alles van de Democraten blokkeren. Dat wordt bijzonder moeilijk voor Biden. Zeker als je weet dat een midterm election, over twee jaar, meestal geen goed nieuws is voor de partij van een zittende president.”

Betogers in New York City eisen dat elke stem geteld wordt.Beeld Photo News

Verhinderen oude krokodillen zoals Biden niet de vernieuwing van de Democraten?

“De 78-jarige Biden wordt wellicht een one term president. Hij heeft zelf al laten verstaan dat hij zichzelf als een brug naar de volgende generatie ziet. Van bloedarmoede hebben de Democraten alleszins geen last. Ik zie veel kandidaten die in 2024 een serieuze kans maken. Ik denk aan mensen zoals Beto O’Rourke en Pete Buttigieg.”

Zal de populaire Alexandria Ocasio-Cortez (‘AOC’) haar kans wagen?

“Ik zie het haar wel doen, maar misschien eerder in 2028. Ze is nog jong. Ik denk dat ze eerst een worp zal doen naar de Senaatszetel van Chuck Schumer (de Democratische leider in de Senaat die in 2022 zijn zetel moet verdedigen, adb).”

Intussen doen de Democraten het slechter dan verwacht in het Huis, maar voorzitter Nancy Pelosi blijft zich op haar tachtigste vastklampen aan haar stoel.

“Die positie van Pelosi is al langer een issue. Het leiderschap in het Huis is een gerontocratie. Mensen als AOC vinden dat er ruimte moet worden gemaakt voor een jongere generatie. Zij krijgen ook steeds meer gehoor binnen de partij. Maar een van de grote troeven van Pelosi is dat ze een gigantische fundraiser is. Dat is zeer belangrijk. Bovendien loopt er naast de Republikeinse Senaatsleider Mitch McConnell geen betere politieke strateeg rond in Washington DC dan zij. Pelosi heeft een politiek strategisch vermogen om U tegen te zeggen.”

Verwacht u een moment van reflectie bij de Republikeinen?

“Mocht Trump verliezen, dan zal er alleszins een grote discussie ontstaan over hoe de Republikeinen in de toekomst nog verkiezingen kunnen winnen. Gaan ze echt voor die radicaal-populistische stroming van Trump? Of gaan ze proberen om hun kiezerscoalitie te verruimen door stemmen aan te trekken binnen minderheidsgroepen, met het risico dat ze hun populistische achterban verliezen? De Asian Americans en de latino’s gaan steeds belangrijker worden in de kiesstrijd.”

Tot slot een voorwaardelijke voorspelling: wat mogen we de komende maanden nog van Trump verwachten als hij verliest?

“Alles. (lacht) Het is een gok, maar ik sluit niet uit dat hij een pardon voor zichzelf zal uitspreken. Dan heeft hij een soort immuniteit voor de rechtszaken die momenteel tegen hem lopen en die te maken hebben met de federale wetgeving. Een president die zichzelf een pardon geeft, dat zou uniek zijn.”

Professor Bart Kerremans: 'Joe Biden geniet wel vertrouwen bij African-Americans, maar niet bij latino’s.'Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234