Maandag 16/12/2019

Jeruzalem

Amerika heeft zich gediskwalificeerd, dus wendt Abbas zich tot de VN

De Palestijnse president Mahmoud Abbas spreekt bij het bezoek van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Sigmar Gabriel, drie weken geleden, in Ramallah, waar de Palestijnse Autoriteit zetelt. Beeld AFP

Nu de VS zich in de ogen van de Palestijnen hebben gediskwalificeerd na Trumps erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël, zoekt president Abbas overal naar nieuwe bemiddelaars.

Een hoogst ongebruikelijke ontmoeting van de Palestijnse president Mahmoud Abbas met de VN-Veiligheidsraad heeft vandaag veel weg van een wanhoopsoffensief. De Palestijnen hebben het vertrouwen in de VS als bemiddelaar in het conflict met Israël verloren. Ze wenden zich tot de internationale gemeenschap, om althans de hoop op een eigen staat levend te houden.

Een platform

Koeweit, deze maand voorzitter van de Veiligheidsraad, biedt Abbas een platform om zijn frustraties te uiten. Over de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël door de Amerikaanse president Donald Trump. Over diens opmerking dat daarmee het brisante onderwerp Jeruzalem 'van tafel is verdwenen', terwijl de Palestijnen het oostelijk deel van de stad blijven begeren als hoofdstad van een toekomstige onafhankelijke natie. Over de milde houding van de regering-Trump jegens de uitbreiding van Joodse nederzettingen in bezet gebied. Over het uitblijven van een vredesplan, dat Trump een jaar geleden in het vooruitzicht stelde - met het wenkend perspectief van een 'ultieme deal' in het decennia durende conflict. Over de forse korting van de Amerikaanse bijdrage aan UNWRA, de speciale VN-hulporganisatie voor Palestijnen.

"Amerika heeft zich gediskwalificeerd als enige bemiddelaar", schreef Abbas' vertrouweling Saeb Erekat vorige week in de The New York Times. Erekat, in betere tijden vredesonderhandelaar en momenteel secretaris-generaal van de Palestijnse Bevrijdingsbeweging (PLO), noemt tal van landen die de plek van de VS kunnen innemen: Rusland, China, Japan, Zuid-Afrika en India, "samen met lidstaten van de Europese Unie".

Alternatief voor de VS

"Ik denk dat Abbas elk alternatief voor de VS accepteert, zelfs al is het Zimbabwe of Congo", stelt de Palestijnse analist en activist Muhammed Shehada. "Maar Israël heeft altijd geweigerd een ander land dan de VS als bemiddelaar te aanvaarden." Niets wijst erop dat daarin verandering komt; Trump staat vrijwel zonder mitsen en maren achter premier Benjamin Netanyahu.

Jaarlijks houdt president Abbas, al in functie sinds 2005, een toespraak bij de Algemene Vergadering van de VN. Het levert hem steevast kritiek van Israël op. Nu hij de kans krijgt het hoogste VN-orgaan, de Veiligheidsraad, toe te spreken, kan hij rekenen op een vijandig onthaal door de VS. De Amerikaanse VN-ambassadeur Nikky Haley heeft hem onlangs gebrek aan politieke moed verweten. En ze noemde het een 'belediging' dat Abbas weigerde te spreken met vice-president Mike Pence en minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson die het Midden-Oosten bezochten, nadat de VS hadden bekendgemaakt dat ze in 2019 hun ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem zullen verplaatsen.

Erkenning

Abbas heeft de VN herhaaldelijk gevraagd om erkenning van de staat Palestina. Kansloos, zoals de Palestijnen zelf beseffen - ook al hebben ze de erkenning door ruim 130 (van de 193) lidstaten op zak. "Er is een land in de VN, de VS, dat ons niet gunt wat ons toebehoort", zei onlangs nog de Palestijnse vertegenwoordiger bij de VN, Riyad Mansour. Dat land heeft een vetorecht in de Veiligheidsraad.

Waarom Abbas dan toch naar New York reist? "Het is zijn heiligdom voor emotionele steun", meent analist Shehada. "Bij de VN kan hij zich een wereldleider voelen, er wordt naar hem geluisterd, er wordt geapplaudisseerd. Maar voor de Palestijnse bevolking heeft het geen enkele betekenis."

Spanningen tussen Israël en Hamas

Het tijdstip van de reis is ook ongunstig. De afgelopen dagen zijn de spanningen tussen Israël en de Hamas-beweging, die in de Gazastrook aan de macht is, hoog opgelopen door beschietingen over en weer. Abbas heeft maandenlang tevergeefs geprobeerd met zijn Palestijnse Autoriteit vaste voet aan de grond te krijgen in Gaza. Sancties (zoals beperking van brandstofleveranties aan de kust-enclave, waar de bevolking toch al onder barre omstandigheden leeft) en intensief overleg met Hamas onder druk van Egypte mochten niet baten.

Analist Shehada, zelf afkomstig uit Gaza, verwacht dat Abbas uiteindelijk de VS toch weer als gesprekspartner zal dulden. "Hij heeft geen keuze. Israël kan goed leven met de huidige situatie, het vindt vredesoverleg niet urgent. De Palestijnen daarentegen leven in een verstikkende wanhoop, Abbas kan zich niet veroorloven een bemiddelaar af te wijzen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234