Donderdag 28/01/2021

Opinie

Amerika en Rusland hebben gewoon te weinig greep op Syrië

Vliegtuigen van de Assad-coalitie bombardeerden het huis van deze inwoner van Aleppo.Beeld REUTERS

Arnout Brouwers is chef opinie van de Volkskrant, hij was voor die krant correspondent in Rusland.

Het leek onmogelijk, maar de situatie in Syrië is nog gecompliceerder geworden. De troepen van Bashar al-Assad zetten een offensief in tegen hun tegenstanders (behalve IS). Duizenden Iraanse soldaten, evenals Hezbollah-strijders, mengen zich in de strijd. En wapens uit Saudische voorraden worden boven oppositiegroepen tegen Assad gedropt.

Het slagveld overziend, is chaos het eerste woord dat zich opdringt. Ook wordt al gesproken over een oorlog bij volmacht of proxy war, waarbij de meer dan twintig strijdende partijen in grofweg drie kampen zijn te verdelen: de Russische 'Assad'-coalitie met Hezbollah en Iran, de door de VS geleide 'officiële' coalitie tegen IS (een echo uit de tijd dat de VS als ordenende macht optraden) en IS. Maar eigenlijk is proxy war een eufemisme, want de twee grote kernmachten zijn direct militair betrokken.

Duidelijk is dat president Obama - en daarmee het Westen - voorlopig het initiatief heeft verloren aan de Russisch-Iraanse coalitie die bezig lijkt Assad - die recentelijk nog militair bungelde - weer van een stevige machtsbasis in het westen van Syrië te voorzien. Het komt Obama op hevige, deels begrijpelijke kritiek te staan vanwege zijn weifelachtige houding en onduidelijke strategie. Toch blijft zijn vroege besluit geen grondtroepen te sturen gerechtvaardigd en conform de wensen van een oorlogsmoe Amerikaans publiek. Critici hameren op "de prijs van non-interventie", alsof de prijs van interventie in Irak en Afghanistan niet minstens zo hoog was en het resultaat even bedroevend.

Oorlogen beginnen, maar ze raken ook weer uitgewoed. De vraag is: wanneer? De huidige situatie is weliswaar gevaarlijk, maar de Russische betrokkenheid schept wel voldongen feiten waar ook de VS niet omheen kunnen: no-flyzones om Assads moorddadige bommencampagne op stedelijke gebieden een halt toe te roepen zijn geen optie meer en Assad blijft zitten zolang Rusland dat wil.

Arnout Brouwers.Beeld rv

President Poetin is in de leemte gedoken die Obama's terughoudende beleid schiep. Militair kan hem dat nog grote problemen gaan opleveren, maar diplomatiek schept het een nieuwe situatie - vooral omdat het lot van Assad nu in Russische handen ligt. Het risico van verdere militaire escalatie is reëel, maar omdat zowel de VS als Rusland uiteindelijk beperkte doelen nastreven in Syrië zullen ze vroeg of laat om de tafel moeten gaan zitten.

Want ook voor Poetin en zijn sjiitische bondgenoten zijn er geen echte alternatieven: Syrië is een overwegend soennitisch land en het is heel onwaarschijnlijk dat Iran en Rusland meer dan de kuststrook voor Assad en de alawieten kunnen veiligstellen. Omdat uiteindelijk iedereen af wil van IS, resteren weinig andere oplossingen dan een federatief Syrië, de facto opgesplitst in een alawitisch, een soennitisch en een Koerdisch deel - met waarborgen voor de kleinere etno-religieuze groepen als de christenen. En geleid door een symbolische figuur die niet Assad heet.

Alleen als de soennieten een perspectief krijgen op een toekomst waarin ze niet langer bestuurd worden door Assads clan, kunnen ze worden losgeweekt uit de omklemming van IS. De onwil van alle externe partijen om beslissend te interveniëren, betekent dat ze moeten inzetten op de meest realistische beslechting van het conflict: een opdeling langs etno-religieuze lijnen, met behoud van een Syrische staat. Zo'n uitkomst zou een compromis zijn tussen de Amerikaanse en Russische standpunten inzake Syrië. Maar gezien hun beperkte invloed op de situatie, is zelfs dát in Syrië nog geen garantie op succes.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234