Woensdag 23/06/2021

Amélie Nothomb & zwaarlijvigheid als body art

Gemiddeld veertig porties fanmail deponeert de postbode dagelijks op het bureau van Amélie Nothomb (°1967). De Belgische schrijfster met de excentrieke hoofddeksels gaat er prat op dat ze haar hardnekkige fans nauwgezet van een antwoord voorziet. Ze schat dat ze met zo’n 2.000 lezers regelmatig in correspondentie treedt. Toch krijgt Nothomb het steeds moeilijker om de epistolaire stroom te blijven bolwerken, zo gaf ze onlangs in een interview toe. “Stilaan wordt het een vorm van zelfgecreëerde slavernij, zeker omdat ik mijn post allemaal zelf afhandel en geen secretaris wil.”

In haar kakelverse roman - zoals vanouds gelanceerd bij de aftrap van de Franse rentrée littéraire - bewandelt Nothomb met haar brievenmanie de dunne grens tussen fictie en realiteit.

Boulimie

Een vorm van leven, haar achttiende boek op een rij sinds Hygiëne van de moordenaar in 1992, valt met de deur in huis. Op de desk van Nothomb ligt een eigenaardige missive van ene Melvin Mapple. Hij is soldaat tweede klasse van het Amerikaanse leger in Irak en heeft “behoefte aan een beetje begrip”. Nothomb is op haar hoede: “Er waren al zoveel mensen die me lang en breed over hun kommer en kwel schreven. Mijn vermogen om het leed van anderen te dragen stond op springen.” Toch raakt ze danig getriggerd door de ontboezemingen van Mapple. De Amerikaan is een ware kenner van haar werk (“Het gaf me de indruk dat ik een universele schrijfster ben”) én vertelt in lange epistels hoe hij in Irak behept is geraakt met een niet te stelpen vraatzucht. Daardoor is hij honderd kilo dikker geworden. “Honderd kilo, dat is een enorme persoon. Ik ben een enorme persoon rijker geworden.” Mapple bekent dat zijn eetlust “een afschuwelijk soort troost” is en geeft zijn vetkwabben de naam “Sheherazade”. Mapples boulimie is geen alleenstaand geval bij de Amerikaanse troepen in Irak. Nogal wat van zijn collega’s gaan zich te buiten aan junkfood, waardoor ze worden opgezadeld met “enorme borsten en achterwerken”, en “een slap en vrouwelijk imago” krijgen. Soms passen ze zelfs niet meer in een tank. “Onze zwaarlijvigheid is een geweldige en spectaculaire sabotage-actie.” En bovendien: “Van alle drugs is voedsel het gevaarlijkst en het meest verslavend.”

Het thema van boulimie is Nothomb - excusez le mot - op het lijf geschreven. In talloze van haar boeken zijn voedselobsessies vaste prik, en zelfs Mapple herinnert aan haar anorectisch verleden: “Ik weet dat u een eetstoornis hebt gehad, maar een heel andere.” Gaandeweg wordt de militair opdringerig en meldt hij: “Ik wil bestaan voor u.” Ontroering én ongerustheid sluipen binnen bij Nothomb, hoe zou je zelf zijn bij zulke woorden? Zijn bijna tragische fascinatie voor zijn immer uitdijende lichaam brengt Nothomb op een idee: misschien valt er body art te puren uit de zielige kolos, in schril contrast met sommige vermageringskunstenaars. Ze loodst Mapples gefotografeerde vetrollen binnen in de portfolio van een Brusselse kunstgalerie. Als dat geen “erkenning” is! Tot Mapple zich onverwacht in stilzwijgen hult.

Vanaf dat moment neemt ook de ongeloofwaardigheid de overhand in Een vorm van leven, ondanks de puntige bedenkingen van Nothomb over intimiteit op afstand, medelijden én schrijfdrang. En over mythomanie. Want er komt een flagrante leugen aan het licht, die la Nothomb er niet van weerhoudt Mapple te gaan opsporen. Net als Michel Houellebecq in La carte et le territoire kleedt ze zichzelf uit als romanfiguur en spaart ze de ironische roede niet. Maar toch is de afloop van deze roman teleurstellend én weer potsierlijk pathetisch. Het gebeurt wel vaker dat Nothomb haar kaartenhuis aan het eind in elkaar laat storten. Vooral haar vermogen om steeds weer over de schreef te gaan, wordt breed uitgemeten: “Je weet het: je schrijft elke dag van je leven als een bezetene omdat je een nooduitgang nodig hebt.” Is Nothomb dan toch haar literaire dwangmatigheid kotsbeu? Het antwoord volgt ongetwijfeld volgend jaar, afspraak op 1 september.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234