Donderdag 14/11/2019

Interview Alison Rose

Ambassadeur Alison Rose neemt afscheid van België: ‘De brexit is het grootste Britse project sinds WO II’

Alison Rose. Beeld Karel Duerinckx

De Britse ambassadeur Alison Rose (57) verlaat Brussel om aan de Universiteit van Cambridge decaan te worden. De kans op een no deal-brexit baart haar zorgen. ‘Er is een raamakkoord nodig voor de rechten van Britse burgers in de EU en Europeanen in het VK.’

Kan een no deal-brexit nog vermeden worden voor 31 oktober?

Alison Rose: “Alles hangt nu af van de Conservatieve leiderschapsverkiezing en het beleid van de nieuwe premier, die we in de week van 22 juli zullen kennen. Er is de hoopvolle optie dat de volgende eerste minister met de EU nog een klein stukje kan heronderhandelen, zodat we toch met een akkoord kunnen vertrekken. De andere optie is een nieuwe verlenging, maar inderdaad bestaat ook de mogelijkheid van een no deal-vertrek.

“Ik begrijp de onzekerheid waar iedereen tegenaan kijkt. We mogen geen voorbarige besluiten trekken. Laten we nog eens een goede discussie voeren als de nieuwe premier gepraat heeft met het Lagerhuis. Ons parlement blijft een belangrijke speler. Ook de huidige brexit­minister schreef deze week nog aan EU-commissaris Michel Barnier dat de geprefereerde optie een geordend vertrek blijft.”

Een no deal-brexit kan de Vlaamse economie 2,6 procent van het bbp en zo’n 28.000 banen kosten. Kan dat alsnog vermeden worden door bilaterale afspraken?

“U hebt gelijk dat een no deal grote gevolgen kan hebben. Ik hoor af en toe mensen zeggen dat we dan een ‘clean break’ krijgen... (zucht) Ik denk niet dat dit zo zou zijn. Er zouden veel moeilijkheden mee gepaard gaan. Belgische burgers in het Verenigd Koninkrijk en Britse burgers in het VK zouden het meest getroffen worden door de vele onzekerheden.

“Mijn regering stelde eerder wel dat het dan de rechten van jullie burgers zal respecteren en ook België deed al veel om de rechten van mijn Britse burgers (die hier nu al wonen, red.) te garanderen bij een mogelijke no deal. Maar mijn parlement heeft nu gevraagd dat er niet apart met lidstaten wordt onderhandeld, maar met de EU één raam­akkoord zou worden getekend. Dat is beter dan 28 soorten verblijfsrechten, wat voor verwarring zou kunnen zorgen.”

Alison Rose Beeld Karel Duerinckx

Wat is nu de grootste onzekerheid?

“Zelfs met het onderhandelde ontwerp­akkoord (van ontslagnemend Brits premier Theresa May en de EU, red.) zijn er voor Britten met verblijfs- en arbeids­recht in één lidstaat nu geen rechten op vrije arbeidsmobiliteit in de hele EU. Zo zou je als Brit wel het recht kunnen hebben om in België te werken, maar dan geen job in pakweg Frankrijk mogen aannemen. De Commissie wil nieuwe regels daarover als een onderdeel van een toekomstig samenwerkingsakkoord na de brexit. Dit zorgt voor grote onzekerheid bij veel Britten en Europese ondernemers.”

Is die onzekerheid voor u ook niet het moeilijkste geweest, om ook als ambassa­deur geen sluitende antwoorden te kunnen geven over de richting van de brexit?

“Het was voor mij niet verbazend dat er geen pasklare antwoorden zijn. Het vertrek uit de EU is het grootste project voor het VK sinds WOII. Lid worden was al een hele onderneming, maar de EU is nu op zoveel domeinen meer bevoegd dan toen we erbij kwamen.

“De uitslag van het referendum was ook erg nipt, waardoor er ook vandaag nog veel verschillende visies zijn in het VK. Gelukkig begrepen mijn Belgische gesprekspartners dat onze bilaterale relaties altijd goed zullen blijven. Zij bestaan al eeuwen, lang voor de EU er was. We zijn buren en delen zoveel belangen. Kijk maar naar de zeehavens. Er zijn zoveel zaken die ons verenigen.”

Schaadt de brexit de economische relaties vandaag al niet?

“Sommige bedrijven zeggen dat de zaken tussen het VK en Europa gewoon doorgaan, anderen zien inderdaad een krimp. Het is moeilijk te achterhalen of dat door de brexit komt, dan wel door de vertraging van de wereldeconomie door de Amerikaans-Chinese krachtmeting. Hoe dan ook, onze dienst voor buitenlandse handel blijft open voor zaken. We organiseerden in Zeebrugge al seminaries om Belgische bedrijven voor te bereiden op elk scenario.”

Theoretisch valt uw land bij een no deal-brexit meteen terug op de hoge Wereldhandelsorganisatie-heffingen voor im- en export.

“Onze regering kondigde in maart aan wat de tijdelijke tarieven gedurende een jaar zouden zijn bij een no deal-brexit. Er zou een tarieven­vrije handel zijn voor 87 procent van de goederen, voor import vanuit de EU in het VK. Maar de Commissie heeft in dat scenario nog geen toegeving gedaan. De tarieven voor Britse producten naar de EU zouden, zoals het er nu voor staat, veel hoger zijn. Er zou een onevenwicht zijn. Maar nogmaals, het was aangekondigd als een tijdelijke maatregel. De nieuwe regering kan dit mogelijk veranderen.”

Er is ook veel Brits-Belgische academische samenwerking, zowel onder studenten als bij onderzoekers. Zal er bij een no deal een bilateraal akkoord worden gesloten om dit ongehinderd te laten doorgaan?

“Het VK heeft al toegezegd dat wij onze financiering voor grote onderzoeksprojecten zullen doorbetalen, zodat ze niet stilvallen. Als je kijkt naar onze toekomstige migratievoorstellen, dan zal je ook zien dat we altijd open zullen staan voor studenten en onderzoekers. Onze universiteiten zullen blijven samenwerken met Europese collega’s.

“Ons migratiebeleid betekent niet dat we alle mensen ontraden om te komen. We willen dat ons parlement zelfstandig kan beslissen wie er mag komen. Er komt een rem op de migratie van laaggeschoolden, niet op de migratie van hoogopgeleiden. Ook Belgische studenten blijven dus welkom aan Britse universiteiten. Ook bij mij in Cambridge, waar ik decaan zal worden van het Newnham College (een beroemde faculteit die vrouwelijke topacademici uit meerdere disciplines herbergt, red.).”

Toch vragen veel Britten in België een Belgisch paspoort aan. Enig idee hoeveel burgers u al aan ons hebt verloren?

“In de VK en in België kan je gelukkig een dubbele nationaliteit hebben. Dit is een vrije keuze. Toch hoop ik dat we snel een raamakkoord voor burgerrechten kunnen sluiten, zodat de Britten hier niet het gevoel krijgen dat ze dit móéten doen.”

De voorbije jaren begeleidde u mee het Britse bod voor de Belgische aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen. Uiteindelijk legde de Britse Eurofighter Typhoon de duimen voor de Amerikaanse F-35, die volgens uw Franse collega’s bevoordeeld werd. Verliep de aanbesteding correct?

“Ons aanvoelen was altijd dat de aanbesteding correct en zeer professioneel is verlopen. Vanzelfsprekend blijf ik ook vandaag nog vinden dat onze offerte de beste was, op velerlei manieren. Het was ook het beste bod voor de Belgische en Europese industrie, met ons Britse BAE Systems, maar ook Airbus en Leonardo, en de betrokkenheid van meerdere landen, waaronder wij, Duitsland, Spanje en Italië.

“Maar België mag de criteria kiezen die het voor zichzelf als beste ziet. Ik hoop wel dat we België kunnen interesseren voor ons next generation-gevechtsvliegtuig, Tempest. Het is belangrijk dat België, met zijn Europese geloofsbrieven, blijft investeren in Europese defensieprojecten.”

Alison Rose twee jaar terug, bij de herdenking van de scheepsramp met The Herald of Free Enterprise. Beeld REUTERS

Wat was het slechtste moment dat u hier hebt doorstaan?

“De terreur­aanslagen van 22 maart 2016, zonder twijfel. Ik herinner me de lijst van vermiste Britten die ik eerst kreeg, waarvan uiteindelijk één iemand overleden bleek. Het bijstaan van de familie van de Britse dode en de zwaargewonden viel mij bijzonder zwaar. Dat zal ik nooit vergeten. Daarom zullen we op het vlak van terreurbestrijding met België blijven samenwerken.”

En het beste moment?

“Er waren er vele, want jullie zijn een fascinerend land vol innovatieve ondernemers. Als ik er één mag uitkiezen, dan ga ik voor de opening van de elektriciteits-­interconnector tussen het VK en België die in beide richtingen één giga­watt tegelijk kan doorsturen. Daarbij was ik van bij het begin af betrokken, van planning tot bouw. En nu werkt deze link tussen de energie­leveranciers Elia en onze National Grid sinds januari. Ze plannen ook al een opvolger.

“Dit is belangrijk voor onze landen, omdat we beide onze energie willen decarboniseren. Wij willen klimaatneutraal zijn tegen 2050 en gastheer worden voor de volgende klimaat­onderhandelingen (COP26). Zo kan België ook onze hernieuwbare elektriciteit kopen en omgekeerd. We bouwen nu ook een leiding naar Noorwegen, dat veel waterkrachtcentrales heeft. Hun hernieuwbare elektriciteit kan dan ook tot bij jullie komen.

“Een bijkomend voordeel is dat door het uur tijdsverschil het piekverbruik aan beide kanten van het Kanaal verschillend is, waardoor je elkaar beter kan bedienen. Er zijn ook projecten voor de bouw van onze offshore-windparken waarbij Belgische bedrijven, zoals Deme, betrokken blijven. Ook met Frankrijk en Nederland werken we samen.”

Vreest u geen brexit­gevolgen voor de prijs van deze elektriciteitshandel?

“De energie­regulatoren hebben met elkaar overlegd. Er zijn afspraken gemaakt om dat te vermijden. Op het vlak van energie­voorziening en de strijd tegen klimaat­verandering zullen we altijd Europees blijven denken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234