Dinsdag 15/06/2021

Amazonedam krijgt groen licht

In Brazilië heeft president Lula da Silva zijn goedkeuring gegeven voor de bouw van de stuwdam van Belo Monte in het Amazonewoud. Critici zeggen dat de dam, de op twee na grootste ter wereld, het ecosysteem zal aantasten en tienduizenden dakloos zal maken. De regering stelt dat het project nodig is voor de energiebevoorrading en banen zal scheppen.

Braziliaanse president Lula zet handtekening onder controversieel hydro-elektrisch project in regenwoud

De procedure voor de aanbesteding werd tot drie keer onderbroken vooraleer een rechter het nutsbedrijf Norte Energia de toestemming gaf om het contract binnen te halen.

Tegen de Belo Montedam op de Xingurivier waren meerdere rechtszaken aangespannen, maar uiteindelijk kreeg president Lula da Silva het gelijk alsnog aan zijn kant. Eergisteren zette hij zijn handtekening onder het contract dat het nutsbedrijf Norte Energia, dochter van het staatsenergieconcern Companhia Hidro Elétrica do São Francisco, toestemming geeft om de werkzaamheden aan te vatten.

Tijdens de plechtige ondertekening in het Planaltopaleis in Brasília herhaalde Lula wat hij naar aanleiding van het vurige debat over Belo Monte al vaak gezegd had: dat ook hij zich lange tijd tegen de bouw van de op twee na grootste dam ter wereld had verzet, maar toen “niet wist waar het over ging”. Nu hij het kennelijk wel weet, spreekt de oud-vakbondsleider, die aan zijn laatste maanden als staatshoofd toe is, over “een overwinning voor de Braziliaanse energiesector”.

Wereldwijd wordt Belo Monte slechts voorgegaan door twee soortgelijke dammen: de Driekrekendam in China en de Itaipúdam, eveneens in (Zuid-) Brazilië. Is Norte Energia voor 49,98 procent in overheidshanden, dan wordt de reële bijdrage door de staat veel groter. Zo zullen publieke investeringsfondsen het indirecte staatsaandeel verhogen tot 70 procent.

De werkzaamheden kunnen vermoedelijk volgende maand al beginnen. Gedeeltelijk althans, want het Braziliaanse Instituut voor Leefmilieu, het Ibama, moet óók nog een vergunning afleveren. In een laatste poging om alsnog de streep door het project te halen, sprak een platform van 56 sociale, religieuze, inheemse, ecologische en wetenschappelijke organisaties van “het doodvonnis voor de Xingurivier”.

“De regering”, zeggen ze, “ondertekent het doodsvonnis voor de Xingu en de uitdrijving van duizenden burgers uit hun huizen. Met de ondertekening worden internationale overeenkomsten zoals Conventie 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie, de VN-Verklaring voor de Rechten van Inheemse Volkeren en de Conventie voor Biologische Diversiteit aan flarden gescheurd.” In die teksten wordt verwezen naar de onbeïnvloede toestemming die zulke projecten van de oorspronkelijke bevolkingsgroepen vereisen. In de rechtbank kregen de tegenstanders echter ongelijk.

Ook volgens Carlos Nascimento, voorzitter van Norte Energia, “mogen de bevolking en gemeenschappen vertrouwen op de woorden en daden van Norte Elétrica inzake de impact op mens en milieu”. Hij hamerde erop dat “nooit eerder een dergelijk project zo grondig bestudeerd werd” op zijn biologische, sociale en economische effecten. De aanvankelijke plannen voorzagen dan ook een veel grotere stuwdam. Het was onder druk van het sociale middenveld dat die witte olifant er uiteindelijk niet kwam. Ook vandaag moet Norte Energia zo’n 600 miljoen euro ophoesten ter bescherming van het leefmilieu.

Hoe dan ook wordt Belo Monte, waarvan de stuw zes kilometer lang wordt, monumentaal. Vijfhonderd vierkante kilometer land komt onder water te staan en het leven van 50.000 mensen zal door het bouwsel veranderen. Het is de bedoeling dat de dam straks elektriciteit levert aan 23 miljoen gezinnen.

Het verzet past in het conflict tussen ecologie en economie dat het Amazonewoud sinds de late jaren tachtig in de ban heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234