Vrijdag 25/09/2020

wetenschap

"Alzheimer kan straks worden genezen"

Het zal wellicht nog jaren duren, maar alzheimer is te genezen, stellen neurologen Wiesje van der Flier en Philip Scheltens.Beeld AFP

Wat sommige andere experts ook zeggen, de Nederlandse neurologen Wiesje van der Flier en Philip Scheltens houden vol: 'We staan pas aan het begin, maar genezing van alzheimer is mogelijk.'

De zoektocht van Van der Flier en Scheltens is gericht op genezing, want ze streven naar niets minder dan een wereld zonder alzheimer. Een illusie, zeggen de 'sceptici'. Zij zien dementie niet als een ziekte maar als het gevolg van veroudering. En omdat we steeds gezonder oud worden, zal het met die tsunami aan dementen ook wel meevallen.

Onder de ouderen van nu komt minder dementie voor. Ze hebben minder vaatschade in het hoofd door betere zorg voor hart- en bloedvaten. Het gaat dus de goede kant op.
Scheltens: "Die studies laten een afvlakking zien in het jaar 2000 ten opzichte van 1990. Dat klopt en het is geweldig nieuws. Maar we zijn nu vijftien jaar verder. Inmiddels stijgt het aantal patiënten met diabetes en overgewicht. Dat zijn risicofactoren voor dementie. Wat zal het effect zijn op de getallen van straks? We weten het niet. Daarnaast, het absolute aantal patiënten neemt de komende jaren hoe dan ook toe, óók volgens deze studies. Simpelweg een gevolg van de vergrijzing."

U zoekt naar een 'silver bullet' om alzheimer uit te bannen, maar blijkbaar ligt de oplossing al onder onze neus. Alles wat goed is voor het hart werkt immers ook tegen dementie.
Scheltens: "Er is nu onderzoek, onder andere de Rotterdam-studie, die laat zien dat we dementie met 30 procent zouden kunnen terugdringen als we alle bekende risicofactoren tegelijkertijd succesvol aanpakken. Van hoge bloeddruk en roken tot en met te weinig bewegen en geestelijke inactiviteit. Dat is hoopvol nieuws, maar áls het zou lukken al die risicofactoren effectief aan te pakken, dan ontslaat dat je niet van de plicht om alsnog een oplossing te blijven zoeken voor die andere 70 procent."

Van der Flier: "Leefstijl is ontzettend belangrijk, maar je moet ze de kost geven: al die patiënten die in de polikliniek komen en zeggen: 'Ik heb marathons gelopen, altijd gezond gegeten en geestelijk actief gebleven."

Scheltens: "En dan vragen ze: wat heb ik verdorie fout gedaan. Niks dus. Iedereen kan de ziekte krijgen."

Philip Scheltens en Wiesje van der Flier.Beeld rv

De eerste alzheimerpatiënt werd beschreven in 1906. Na meer dan honderd jaar zou je verwachten dat het onderzoek...
Van der Flier: "Het is de eerste zeventig jaar stil gebleven rond de ziekte. Het is pas sinds de jaren tachtig dat we met scans in de hersenen van levende mensen kunnen kijken. Dus het onderzoek is feitelijk pas zo'n dertig jaar gaande, niet honderd jaar. Dat is hartstikke kort, we staan pas aan het begin."

De meeste onderzoekers zien de ophoping van amyloïd-eiwitten in de hersenen als de meest waarschijnlijke oorzaak van alzheimer. Ze kregen onlangs een zware dreun nadat een middel werd getest om dit eiwit uit de hersenen te halen. Het eiwit verdween. Maar het geheugen van de patiënten ging er niet op vooruit.
Van der Flier: "Dat was een grote teleurstelling. De hele wereld had zijn hoop gezet op dit middel."

Scheltens: "Ook deze studie draagt bij aan het voortschrijdend inzicht. Het is winst dat we blijkbaar in staat zijn om amyloïd in de hersenen op te ruimen, vergeet dat niet. Het vermoeden is nu dat het middel niet werkt bij patiënten die al geruime tijd ziek zijn omdat er dan al zoveel hersencellen zijn vernietigd. Onderzoekers richten zich nu op de heel vroege fases van de ziekte. Een Amerikaanse trial onderzoekt nu bij gezonde mensen of het opruimen van amyloïd vergeetachtigheid en dementie helpt te voorkomen. Daarop moeten we wachten tot 2018."

Hoe lang is het nog wachten op een medicijn?
Scheltens: "Twintig jaar. Of vijftien. Misschien vijf. Je weet het niet. Er wordt elke week nieuw onderzoek gepubliceerd en dat kan zomaar ineens dé clou opleveren zodat je weet waar je moet zoeken. En dan kan het snel gaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234