Maandag 25/01/2021

Alweer wint de outsider

De linkse oud-minister Benoît Hamon is verrassend als overwinnaar uit de bus gekomen in de eerste ronde van de socialistische primary's voor de Franse presidentsverkiezingen. De voorstander van het basisinkomen neemt het zondag in de tweede ronde op tegen de man die tweede eindigde, ex-premier Manuel Valls.

In Frankrijk behaalde voormalig minister van Onderwijs Benoît Hamon de meeste stemmen in de eerste ronde van de socialistische primary's. Hamon, die 35,8 procent achter zijn naam kreeg, won het pleit van Manuel Valls, goed voor 31,4 procent.

Beide politici gaan door naar de eindronde, volgende zondag, als de socialistische sympathisanten hun kandidaat kiezen voor de presidentiële stembusgang van volgende lente. Vijf andere kandidaten voor de primary's, onder wie de gedoodverfde doorstoter Arnaud Montebourg, zijn uitgerangeerd.

Het eerste cijfer waar gisteravond naar uitgekeken werd, was de opkomst, want daaraan wou de PS haar eigen draagvlak in de samenleving meten. Hoewel de partij de zelf opgelegde drempel van een miljoen kiezers overschreden heeft, werd het cijfer van twee miljoen, waar ze stiekem van gedroomd had, niet bereikt. Ter herinnering: de primary's van de rechtse oppositie, eind vorig jaar, konden nog vier miljoen burgers overtuigen.

Sociaal-populist

Maar de PS zit dan ook in een lastig parket. Eerder gooide president François Hollande - gisteren overigens op staatsbezoek in Chili - de handdoek in de ring en zag hij af van een tweede mandaat. Door geen nieuwe beurt te ambiëren stond Hollande, volgens de peilingen de minst populaire president in vijftig jaar, zijn plaats af aan Valls, die tot voor kort diens eerste minister was.

Valls, een man van wet en orde die een sociaal-liberale besparingslijn aankleeft, krijgt het verwijt de linkse idealen te hebben verloochend. Hamon, volgens politicologen een sociaal-populist, verliet de regering uit protest tegen haar 'rechtse' koers en wil een basisinkomen van 600 euro invoeren.

Als Hamon de steun krijgt van andere linkse boegbeelden, en daar zag het gisteravond naar uit, dan is zijn zege volgende week bijna zeker.

Toch gaat niemand er in deze fase nog van uit dat, na het tijdperk-Hollande, de Parti Socialiste het Elysée kan binnenrijven. Voor de partij komt het er dan ook vooral op aan de eer te redden.

Lukt haar ten minste dát? Allesbehalve zeker. Of de kandidaat nu Hamon of Valls wordt, op de linkse flank blijft de concurrentie moordend, want twee presidentskandidaten weigerden aan de primary's deel te nemen en doen hun eigen ding. In het centrum schiet de jonge, marktvriendelijke oud-minister van Economie Emmanuel Macron als een raket de hoogte in, terwijl aan de linkerkant, met de steun van de communisten, de populaire stormram Jean-Luc Mélenchon oprukt.

Gesteld dat links alsnog waardig uit de strijd wil komen, dan kunnen de diverse stromingen bijna niet anders dan zich achter één iemand op te stellen. Die klus zal diplomatie, moed en de nodige hypocrisie om het lijf hebben, aangezien de Franse progressieven de slangenkuil voorbij zijn.

Meer nog, sinds François Mitterrand de PS in de vroege jaren 70 oprichtte, lijkt de toekomst van de formatie zelden zo onzeker te zijn geweest als vandaag.

Noorden kwijt

Ook de kiezer is het noorden kwijt. Zo won de even katholieke als liberale oud-premier François Fillon eind vorig jaar erg verrassend de rechtse primary's. Door enkele ongelukkige uitspraken sindsdien geeft Fillon de indruk minder klaar te staan dan gedacht en slaagt hij er niet in rechts daadkrachtig te verenigen.

Evenmin uit de problemen - haar partij is óók een krabbenmand - is Marine Le Pen van het extreemrechtse Front National. Le Pen is erg populair, maar strandt verkiezing na verkiezing op die ene vaststelling: dat haar electoraat structureel te klein blijft om de kegels om te gooien. Wordt het in mei anders? Le Pen hoopt erop, velen vrezen ervoor.

Alleszins kan het alle kanten uit in Frankrijk. Met of zonder de PS, de komende presidentiële stembusgang wordt er het spannendste, mogelijk zelfs meest riskante politieke gebeuren van de jongste decennia.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234