Donderdag 22/04/2021

Alweer een invloedrijke Russische opposant minder

undefined

Op 18 juli 2013 veroordeelde een rechter in het Moskouse Kirovdistrict de oppositieleider en bekende blogger Aleksej Navalny tot vijf jaar strafkolonie omwille van zijn vermeende betrokkenheid in een Moskouse fraudezaak. Door dit vonnis moet de 37-jarige Navalny zich terugtrekken als kandidaat voor de burgemeestersverkiezingen in Moskou in september en zal hij waarschijnlijk nog in de strafkolonie zitten tijdens de presidentsverkiezingen van 2018. Na de strafverlenging van Chodorkovksi in 2010 en het proces tegen Pussy Riot in 2012 is met deze veroordeling de term showprocessen absoluut niet meer uit de lucht gegrepen.

Navalny werd enkele jaren geleden bekend in binnen- en buitenland toen hij tijdens een radio-uitzending Poetins regering bestempelde als een samenraapsel van 'oplichters en dieven'. Sinds 2010 kaart hij op zijn blog talloze corruptiezaken in bedrijven gelinkt aan de Russische regering aan: de verduistering van miljarden roebels, omkoperij, offshorebedrijven, luxueuze villa's in het buitenland, etc.

Lange traditie

Het is dan ook bijzonder ironisch dat Navalny veroordeeld wordt omdat hij in 2009 16 miljoen roebel van het Kirovles houtbedrijf verduisterd zou hebben. Ironischer nog is dat Navalny zich tijdens zijn proces transparanter opstelde dan de aanklagers. Hij publiceerde alle financiële transacties van het houtbedrijf op zijn blog, waaruit bleek dat de hele aanklacht onmogelijk met feiten of cijfers hard te maken is. Dit bevestigde de vermoedens dat het proces niets meer dan een politieke afrekening is.

Eens temeer wordt het een kritische, politiek ambitieuze Rus onmogelijk gemaakt om zijn politieke ambities te realiseren en campagne te voeren. Men kan moeilijk anders dan parallellen zien met Michail Chodorkovski. Die werd in 2003 gearresteerd nadat hij politieke ambities uitte en tot negen jaar strafkolonie veroordeeld voor fraude en verduistering. Zijn straf werd onlangs verlengd tot 2017. In een reactie noemde Chodorkovski de veroordeling van Navalny niet uitzonderlijk. Hij wees erop dat het uitschakelen van politieke opponenten door misbruik van het Russische rechtssysteem ondertussen een geijkte politieke formule is geworden, geworteld in een lange traditie die ontstond in volle Stalinterreur en verdergezet werd onder Chroesjtsjov, Brezjnev,.. en Poetin.

Het wordt bovendien ook schier onmogelijk om geen parallellen te zien tussen Poetin en de laatste dictator van Europa, de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko. De kieswetgeving aanpassen om kleine partijen buiten spel te zetten, per decreet de presidentiële ambtstermijn verlengen, ongemeen hard optreden tegen protestacties en betogingen, de oppositie actief vervolgen en hierbij geweld en willekeurige gevangenisstraffen niet schuwen,... Dit is niet alleen het beleid van een klein landje zoals Wit-Rusland, maar ook dat van het grootste land van Europa. Steeds meer wordt gewag gemaakt van putinisme of neo-sovjetisme, een onrustwekkende evolutie in een land dat sowieso al niet meer dan een pseudo-democratie was.

Ten slotte is de houding van de Europese Unie in deze zaak ronduit bedroevend. Een uur nadat het verdict bekendgemaakt was verscheen er een persbericht waarin Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid Catherine Ashton haar bezorgdheid uitte over de veroordeling van Navalny en de toestand van de rechtsstaat in Rusland. De echte vraag is echter waarom de Europese Unie wel economische sancties en een reisverbod voor hoge ambtenaren kan instellen tegen Wit-Rusland omwille van de vervolging van de oppositie. En waarom de Europese Unie wel strikte economische integratievoorwaarden kan opleggen aan Oekraïne met als reden de zware EU-kritiek op 'politiek gemotiveerde veroordelingen' zoals die van Joelia Timosjenko. Voor Navalny blijft het bij bezorgdheid; goede economische relaties prevaleren voor de Europese Unie duidelijk nog altijd op buitenlands beleid.

Hoogmoed

President Poetin speelt hier echter hoog spel. Niet zozeer ten aanzien van het buitenland - zijn houding in de zaak Snowden toont aan dat het hem worst zal wezen hoe de wereld over hem denkt, en de zwakke reactie van de EU gisteren bevestigt deze hoogmoed. In het binnenland staat er echter meer op het spel. Zal de publieke opinie deze veroordeling slikken? Navalny is geen rijke oligarch, maar een intelligente, ondernemende, fotogenieke Moskoviet met een degelijk imago, die net zoals vele andere jonge Russen erg actief is op de sociale media. Hij is vooral populair onder de jonge stedelijke middenklasse, en er rijzen wel wat vragen over zijn bereik buiten de grootsteden. Maar toch toont het feit dat men zich zoveel moeite getroost om de man uit het publieke forum te verwijderen aan dat het Kremlin de blogger als een bedreiging ziet. Poetins laatste mediastunt, waarin hij in een duikboot naar de bodem van de Baltische Zee afdaalt om een 19de eeuws scheepswrak te inspecteren, is dan ook symbolisch voor zijn presidentschap: how low can you go.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234