Dinsdag 02/03/2021

GetuigenissenTopturnsters

Alweer duiken er schokkende getuigenissen op over het vrouwenturnen

Aagje Vanwalleghem op de Spelen van Athene 2004. Beeld BELGA
Aagje Vanwalleghem op de Spelen van Athene 2004.Beeld BELGA

(Ex-)turnsters doen vandaag in het weekblad Humo een boekje open over de vernederingen in de turnhal van de Gentse topsportschool. Eind maart zal een onafhankelijke commissie een rapport neerleggen. En dat kan ‘confronterend’ zijn, klinkt het bij de turnfederatie Gymfed. 

Al drie jaar is Imke Wolthuizen gestopt met turnen in de topsportschool en al drie keer heeft ze haar verjaardag in het ziekenhuis doorgebracht: opnames voor een eetstoornis of een poging tot zelfdoding. 

Wolthuizen is pas 19. Zij is een van de ongeveer twintig jonge vrouwen die met Humo spraken over hoe ze door hun trainers werden gekraakt, in de hoop er ooit een fantastische turncarrière voor in de plaats te krijgen.  

Wolthuizen haalt bittere herinneringen op aan haar trainster Sofie Naert. “Als we ons blesseerden, stuurde ze ons onmiddellijk naar de weegschaal”, vertelt Wolthuizen. “‘Je voeten kunnen je gewicht niet dragen, daarom heb je pijn.’ Het was altijd onze schuld. (...) Op het internaat zaten ook acrobatische gymnasten, bij wie het gewicht zo mogelijk nog belangrijker is. Van hen had ik gezien dat ze na het eten naar het toilet liepen om te braken. 

“Dat ben ik ook gaan doen. In Gent heb ik nooit met iemand daarover gesproken, de schaamte was te groot. Ik had het idee dat het mijn schuld was. Ik deed het verkeerd, waardoor Sofie telkens zo boos werd.” 

Tip

In de vierdelige podcastreeks Gérard & ik vertellen topatlete Louise Carton en anderen hun verhaal over de immense druk in de topsportwereld, en de problematische relatie met eten die daar vaak uit voortvloeit: “Het aantal sporters met een eetstoornis is hallucinant.”

Beluister hier de volledige reeks.

#Gymnastalliance

Het is sinds deze zomer dat er een vergrootglas ligt op de cultuur van het topturnen. De bal ging aan het rollen toen, in de nasleep van de Netflix-documentaire Athlete A, turnsters wereldwijd onder de hashtag #Gymnastalliance naar buiten kwamen met verhalen over fysiek en geestelijk grensoverschrijdend gedrag door hun coaches. 

De bom barstte in België door een interview met coach Gerrit Beltman, die bekende dat hij ook te ver was gegaan. “Ik schaam mij diep nu”, zei hij in het Noordhollands Dagblad. “Nooit had ik bewust de intentie om te slaan, te schelden, te kwetsen of te kleineren. Maar het gebeurde wél.” 

Beltman was tussen 2000 en 2008 de coach van de turnfederatie Gymfed, toen die nog Vlaamse Turnliga heette. Ex-turnster Tifany Annys verklaart nu dat zij met een gebroken voet nog voort moest turnen van hem. 

“‘Hopelijk steken ze je voet niet in het gips’, riep Gerrit nog, ‘anders zal je het geweten hebben.’ In het ziekenhuis stáken ze mijn voet in het gips. Voor straf heb ik drie uur conditietraining gekregen: touwklimmen, dat kon ik wel met een gebroken voet.”

Aagje Vanwalleghem zei deze zomer dat de praktijken uit de Beltman-periode nog steeds voorkomen in het topturnen. Gaelle Mys, die meedeed aan de Spelen van Peking, Londen en Rio, schreef toen op Instagram over hoe ze na Rio gedesillusioneerd met turnen stopte.  “Ik ben gepest, er zijn leugens verteld en meisjes tegen elkaar opgezet”, schreef Mys. “Bij het kleinste foutje noemden ze je dik, lui, een leugenaar, een baby, een prinses, egocentrisch of toerist...”

Vanwalleghem en Mys schreven samen met Dorien Motten en Laura Waem een open brief over het gebrek aan schuldinzicht dat er nog steeds bij de huidige generatie van coaches zou bestaan. Het viertal overhandigde ook een bundel met getuigenissen aan Vlaams minister van Sport Ben Weyts (N-VA). 

Kieffer en Heuls 

Na het vertrek van Beltman werd Yves Kieffer de hoofdcoach. Hoewel hij in Frankrijk al in opspraak was gekomen door zijn harde hand. Ook de manier waarop Kieffer en zijn echtgenote Marjorie Heuls atletes trainen, zou te hard zijn geweest. 

Rode draad door de periodes van Beltman, Kieffer en Heuls lijkt dat het gedrag van de coaches bij de hogere rangen bekend was. De “brutale omgang” van Beltman met de atletes zou de onderliggende reden geweest zijn waarom Beltman aan de kant werd geschoven, zo verklaart toenmalig Gymfed-ondervoorzitter Gilbert Vercammen in Humo. 

Ook later borrelden klachten op. Toch blijkt dat er met een anonieme melding, waarin klachten gebundeld zitten van zeven personen, door de Gymfed niets werd gedaan. In die klachten werd Heuls machtsmisbruik en psychologisch grensoverschrijdend gedrag verweten. 

Heuls en Kieffer bereiden zich momenteel voor op de Olympische Spelen van deze zomer in Tokio, waar België met Nina Derwael een serieuze kandidaat heeft voor olympisch goud. De timing van deze controverse komt voor hen dan ook behoorlijk ongelegen. Tegenover Het Nieuwsblad zeiden Heuls en Kieffer dat ze al “moeilijke momenten” hebben gekend. Zij wachten nu op het rapport dat een onafhankelijke onderzoekscommissie eind maart zal klaar hebben. 

‘Confronterend’ 

Die commissie is afgelopen zomer door minister Weyts opgericht. Hij trok het dossier naar zich toe, omdat er kritiek was op de manier waarop de Gymfed aanvankelijk een commissie wou samenstellen. De minister benadrukt dat de commissie geen tuchtorgaan is. Maar op basis van het rapport zou de turnfederatie of het nieuw Vlaams Sporttribunaal wel tuchtmaatregelen kunnen nemen.

“We gaan ervan uit dat de bevindingen uit het rapport pijnlijk en confronterend kunnen zijn”, zegt Ilse Arys, algemeen manager van de Gymfed. “Maar het rapport geeft ons ook de kans om met die adviezen aan de slag te gaan, daar verbinden we ons toe. Het klopt dat de timing nu nogal ongelukkig is, omdat de Olympische Spelen eraan komen. Maar laat het duidelijk zijn: de fysieke en mentale integriteit van atleten gaat boven alles.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234