Zaterdag 29/01/2022

InterviewKinderrechtencommissaris Caroline Vrijens

Altijd en overal moeten kinderen wachten: ‘Dit gaat evengoed om leven en dood’

Caroline Vrijens Beeld Joris Casaer
Caroline VrijensBeeld Joris Casaer

Of het nu op de bus is, of op geestelijke gezondheidszorg, altijd en overal moeten kinderen wachten. De coronacrisis deed de wachtlijsten ‘ontploffen’ en school en vrije tijd ging on hold. ‘We zijn zeer ongerust over nieuwe coronamaatregelen’, zegt kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens.

Bruno Struys

Jullie nieuwe jaarverslag heet ‘het wachten moe’. Ik denk dan aan het recente nieuws van de leerlingen in buitengewoon onderwijs die urenlang op de bus naar school zitten, maar er is meer?

Caroline Vrijens: “Op onze klachtenlijn ontvangen we meldingen over wachten in verschillende domeinen: onderwijs, hulpverlening, vrije tijd, maar ook verblijfspapieren voor nieuwkomers. De rode draad het afgelopen jaar was het woordje wachten.

“Vorige winter waren we al erg ongerust over het mentaal welzijn van de plus-12-jarigen, die te maken kregen met afstandsonderwijs, mondmaskers op school en verregaande beperkingen in hun vrije tijd. Ik sprak veel jongeren, zowel online als fysiek op scholen, en merkte dat er gaandeweg ook gelatenheid ontstond.

“‘Buiten school zie ik mijn vrienden niet meer’, zeggen jongeren. Sommigen deden zeker nog hun best om met elkaar af te spreken, maar andere jongeren gaven het op, omdat ze niet mochten van hun ouders, of door de beperkingen.”

Wat zijn de gevolgen daarvan?

Vrijens: “Dit zijn jongeren die in hun tienerjaren de kans moeten krijgen om met leeftijdsgenoten om te gaan, om af en toe afstand te nemen van het gezin, en dat is hun afgepakt door de coronamaatregelen. Ze moesten hun vleugels kunnen uitslaan, maar hun vleugels zijn geknipt.

“Bovendien krijgen we erg onrustwekkende signalen. Er waren voordien al lange wachtlijsten in de zorg, maar sinds vorige winter laten schooldirecties en hulpverleners weten dat de wachtlijsten ontploften. Helaas is er daarover een gebrek aan data in onze regio en geestelijke gezondheidszorg zit dan ook nog eens verspreid over beleidsniveaus. We roepen op om dringend werk te maken van actuele, betrouwbare data.

“Vlaamse kinder- en jeugdpsychiaters hebben dan zelf een bevraging gedaan. In april 2020 kwamen ze uit op 23.000 kinderen en jongeren die wachten op psychologische ondersteuning. Dat is sindsdien verder geëscaleerd. We krijgen veel alarmsignalen uit de praktijk.”

Welke alarmsignalen krijgen jullie dan?

Vrijens: “Een kinderpsychiater stuurde me een alarmkreet. Hij bleek soms vier weken te wachten op een plaats voor jongeren met een heel acuut suicideprobleem. Ik sprak de mama van een meisje van 15 jaar met een eetstoornis. Het begon erg geleidelijk, maar nadat haar dochter maanden moest wachten op gepaste psychologische zorg, moest ze opgenomen worden in het ziekenhuis voor sondevoeding. Ze woog nog amper 35 kilogram. Waar zijn we dan mee bezig?

“Ik kan nog een voorbeeld geven van een school voor autisme, met vaak hoogbegaafde kinderen, die meldden dat ze veel meer jongeren zien met donkere gedachten. De wachttijd voor hulp in crisissituaties steeg het afgelopen jaar van 48 uur naar 3 weken. Drie tot vier weken wachten voor jongeren met een kritiek probleem, kan je je dat voorstellen?

Nood aan een gesprek?

Praten helpt, dat kan bij Tele-Onthaal: bel 106 of ga naar de website tele-onthaal.be.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website zelfmoord1813.be.

“Een kinderpsychiater stuurde me een mail met een alarmkreet. Hij zei letterlijk “dat gaat ook over leven en dood’. Het is absurd dat het lijkt dat enkel corona over leven en dood beslist. Er zijn jonge mensen waar het soms echt niet goed mee gaat. Jongeren die weken of maanden moeten wachten op een opname in unit, en ook op de rand staan van leven en dood. Dat heeft me niet losgelaten. Mensen beseffen soms niet wat er vanaf hangt.”

Kondigde minister Vandenbroucke (Vooruit) dit voorjaar niet aan dat hij bijna 20 miljoen euro vrijmaakte voor de geestelijke gezondheidszorg van kinderen en jongeren? En ook Vlaanderen maakte toch geld vrij?

Vrijens: “Dat is zeker zo. Ik denk dat ze niet anders konden, maar ik hoor uit het veld dat de wachtlijsten er nog altijd zijn. Als je kijkt naar ons budget voor geestelijke gezondheidszorg, dan is dat onvoldoende en wordt het stiefmoederlijk behandeld. Je moet langer wachten op een psycholoog dan op een operatie.

“Er moeten ook meer middelen komen die preventief ingezet worden, in scholen en vrije tijd, om de zaken niet te laten escaleren. Dat kan ons geld besparen.”

Hoe kijken jullie dan naar de nieuwe maatregelen die het Overlegcomité moet nemen in de strijd tegen corona?

Vrijens: “We zijn zeer ongerust over nieuwe coronamaatregelen. We horen dat lokale besturen opnieuw eraan denken om vrijetijdsactiviteiten voor kinderen en jongeren te sluiten. Let daar toch echt mee op. We zijn overtuigd dat afstandsonderwijs en het wegvallen van vrijetijdsactiviteiten een trigger was voor jongeren om zich minder goed te voelen.

“Ze zijn in volle ontwikkeling, en hebben recht op onderwijs en vrije tijd. Ja, de coronasituatie is kritiek en er zijn maatregelen nodig, maar kijk daarbij toch ook naar de volwassenen.”

Circuleert het virus niet meer dan ooit bij kinderen, die het doorgeven aan ouders en grootouders?

Vrijens: “Dat is niet onlogisch, gezien zij niet gevaccineerd zijn. Maar we willen vragen om op te letten met strengere maatregelen. We zijn geen voorstander van dat mondmasker onder de 12 jaar, waarvoor men de leeftijd nog wil verlagen. Op welke leeftijd gaan ze stoppen? Non-verbale communicatie is echt belangrijk. Kinderen moeten gezichtsuitdrukkingen kunnen aflezen, ook voor hun taalontwikkeling. Dat kinderen heel de dag het mondmasker moeten aanhouden, terwijl er zeer grote evenementen plaatsvinden met CST, daar kan ik totaal niet bij.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234