Opinie
Opinie

Altijd bereikbaar zijn is verslavend en ongezond, maar niet verboden

Frederik Anseel is professor arbeidspsychologie aan de UGent. Hij onderzoekt 'jobs die gelukkig maken'.

©kos
 
Sommige mensen kunnen niet van cola en chips afblijven. Daarom gaan we nog geen cola en chips verbieden.
Frederik Anseel

Net nu Het Nieuwe Werken ook in België aan momentum wint, wil een aantal bedrijven het e-mailverkeer van hun medewerkers na de normale werkuren begrenzen. Bedrijfsleiders vrezen dat een aantal medewerkers het risico loopt om zichzelf op te branden en daarom tegen zichzelf moet beschermd worden. De analyse is juist, de oplossing fout.

Ja, natuurlijk is onze manier van werken de afgelopen jaren veranderd. 'Working nine to five' is passé. Steeds meer bedrijven zien in dat het geen zin heeft om mensen te verplichten om van negen tot vijf op kantoor aanwezig te zijn. Het aantal gewerkte uren is immers geen goede indicator van productiviteit. Het gaat om de efficiëntie die je nastreeft en de resultaten die je behaalt in de uren die je werkt.
Die evolutie heeft ook nadelen. Wanneer bedrijven meer vrijheid en flexibiliteit bieden, gaan medewerkers harder werken, soms meer dan goed voor hen is. Dat kan leiden tot uitputting. Mensen hebben rust nodig om te kunnen recupereren. Verschillende studies tonen aan dat, indien mensen 's avonds onvoldoende rust vinden, ze de volgende dag minder productief zijn en meer stress ervaren. Maar hoe meer stress mensen ervaren, hoe meer onafgebroken recuperatietijd ze net nodig hebben.

Moeten we daarom mensen verbieden 's avonds nog mails te beantwoorden? Natuurlijk niet. Het is een ontzettend paternalistische reflex die ons terug katapulteert naar het begin van de vorige eeuw: de 'patron' van het bedrijf weet het beter en zal eens zeggen wat best is voor 'zijn mensen'. Ondertussen weten we beter: 50 jaar psychologisch onderzoek toont net aan dat mensen het best werken wanneer ze autonomie ervaren en zelf kunnen bepalen hoe ze werken. Voor sommige is dat inderdaad op kantoor van 9 to 5, voor anderen is dat op onregelmatige uren, thuis of op verplaatsing. Geef hen die vrijheid. Bedrijven moeten niet opleggen hoe mensen hun leven inrichten, ze moeten hen net helpen om op een gezonde manier om te gaan met het werkritme.

Het voortdurend checken en beantwoorden van mails kan inderdaad verslavend werken. Het is een krachtig mechanisme waar de één al vatbaarder voor is dan de andere. We weten dat het niet erg gezond is om elke avond met chips en cola in de zetel te kruipen. Sommige mensen hebben meer moeite om van de cola en de chips te blijven. Daarom gaan we cola en chips echter niet voor iedereen verbieden. Wel proberen we mensen gezond te leren eten en hen inzicht te geven in hun gewoontes.

Je kan mensen inzicht laten krijgen in hun eigen werkpatronen en hoe (on)gezond die zijn. Je kan mensen leren dat ze recht hebben op onbereikbaar zijn. Je kan mensen laten ervaren dat ze productiever zijn als ze soms een stapje terug zetten. Mentale werkhygiëne zou je dat kunnen noemen. En zij die echt zo moeilijk van de chips af kunnen blijven, kan je leren dat het dan beter is om geen chips in huis te halen. Jongeren hebben daar een goed inzicht in. Zij studeren massaal in bibliotheken Waarom? Zoals Odysseus zich aan de mast van het schip laat vastbinden om het gezang van de sirenen te weerstaan, kiezen studenten zelf voor sociale controle om aan de lokroep van hun mobieltje te weerstaan. Wie vreest voor zijn mentale werkhygiëne, kan een voorbeeld nemen aan deze generatie. Ken jezelf en hou de verleiding onder controle, voor die vrijheid je afgepakt wordt door betweterige patrons.