Zaterdag 24/10/2020

Interview

"Altijd alleen zijn met je kind is heftig"

Chantal PattynBeeld Karel Duerinckx

's Avonds als ze haar zoon van acht in bed heeft gekregen, pent radiomaakster/ VRT-cultuurmanager Chantal Pattyn (48) de gesprekken neer die ze die dag hebben gehad. Momenten tussen moeder en kind, nu gebundeld in het boekje Zegt zoonlief. Soms teder, soms hilarisch, maar bovenal eerlijk en herkenbaar.

"De eerste keer was enkele jaren geleden. We versierden samen de kerstboom: ballen, slingers, piek. Mama, je bent de boerderij vergeten! Van Jezus had hij nog nooit gehoord. De kerststal was voor hem een boerderij, of een garage om zijn autootjes in te parkeren. Ik moest lachen. Besloot het op te schrijven. Gewoon, als herinnering. Kinderen zeggen zulke grappige en mooie dingen. Helaas vergeet je veel. Zwangerschapsdementie blijft nog jaren na de geboorte nazinderen.

"Sindsdien noteer ik onze gesprekken. 's Avonds of 's nachts, als hij slaapt, als het rustig is, voor ik weer aan het werkga. Soms gooide ik een stukje op Facebook. Omdat er al genoeg harde dingen op sociale media verschijnen. Er kwamen veel reacties. 'Zo herkenbaar. Zo troostend. Je zou ze moeten bundelen.'

"Sommige gesprekken hebben het boekje niet gehaald. Niet alles wat hij zegt, is voor publicatie vatbaar. Hij is nogal op zijn privacy gesteld. Op foto's heeft hij het niet begrepen: nee mama, geen paparazzi. Ik ben blij dat ik op Klara nog iets te zeggen heb, thuis lig ik onder de sloef. Hij kiest zijn kleren nu 's ochtends zelf uit. Met als laatste order: geen prints meer voor school. Want daar kunnen ze hem op aanspreken. Nee, zelfs niet dat mooie nieuwe T-shirt met de fluo olifant. Een cowboyhoed kan dan weer wel.

"Ik heb hem altijd als gelijke behandeld. Geen kindertaal, geen tsjoek-tsjoek of tuut-tuut. Altijd de dingen eerlijk benoemd. Ook de moeilijke en lastige onderwerpen. Kinderen, dat is totale liefde. Op het waanzinnige af. Maar soms ook enorm confronterend. Ik leef met hem alleen en heb daar alleszins soms last van: overal en altijd alleen zijn met uw kind. Die een-op-eenrelatie is fucking heftig. Af en toe word je goed gek."

"Ik vind van mezelf dat ik best stressbestendig ben. Op het werk mag er nog zoveel misgaan, ik los het wel op. Een job als Klara-nethoofd en VRT-cultuurmanager combineren met een eigen radioprogramma? Geen probleem. Maar een halfuur huiswerk maken met een kind dat zich niet wil en kan concentreren: dan ga je door het dak. Discussies, ruzies, waarom luister je niet als ik het uitleg?

"Het heeft even geduurd voor ik doorhad dat er iets mis was. Dat het bij hem trager ging dan bij andere kinderen. Dat lezen, schrijven, maar ook veters knopen, een stylo goed vasthouden en broeksknopen dichtdoen een constante strijd waren. Nu dat duidelijk is, kan hij tenminste geholpen worden.

"Zijn leerstoornis heeft een moeilijke naam, maar eigenlijk maakt dat label niks uit. Het ene kind heeft ADHD, het andere dyslexie, dyscalculie of iets anders. Geen probleem, zolang ze maar begeleid worden, op school en ernaast. Een moeizame weg, dat wel, een van maandenlang zoeken naar aangepaste hulp en lange wachtlijsten.

Zegt ZoonliefBeeld RV

"Bij ons is het gelukt. Maar als ouder moet je wel door een proces. Ergens wil je dat je kind totaal ongeschonden is, perfect zelfs, maar dat gaat natuurlijk zo niet.

"Onlangs heb ik schoenen met veters voor hem gekocht. Hij boos. Want mama, wat als ze dan los komen als ik alleen ben? Maar ik weet dat hij er in de kine dan op zal oefenen. Je kunt niet anders dan je kinderen de wereld insturen en hopen dat ze hun problemen overwinnen. Hoe graag je ze ook wilt beschermen.

"Hij doet zijn huiswerk nu met iemand anders, met een lieve juf die hij kent van op de school. Op zijn ritme. En als ik dan thuiskom, is er geen stress, meer tijd voor leuke momenten. Zoals samen lezen in Alice in Wonderland.

"Zakdoeken strijken en knopen aannaaien kan ik evenmin. Dat doet de oppas, die mijn huishouden bestiert. Nu lijkt het alsof ik alle minder leuke dingen van het ouderschap uitbesteed. Dat is niet zo. Maar ik ben Wonder Woman niet."

"Kinderen krijgen: ik was daar heel lang niet mee bezig. Kon het me zelfs niet voorstellen. En dan plots wel, op mijn veertigste. Ook omdat je met twee bent en samen dat kind wil (Pattyn was toen getrouwdmet kunstenaar Koen van den Broek, KVDP). Opeens was het de evidentie.

"Maar evident bleek het uiteindelijk niet. Voor mijn zoon ben ik een ander kind verloren. Dan weet je meteen hoe fragiel het is. Ik praat daar niet graag over. Je voelt je mislukt, en toch moet je ervoor naar de kraamkliniek. Dat wens je je vijand niet toe. Maar ik praat daar dus niet graag over. Ik heb dat ergens diep weggestopt.

"Ik was eens zo blij dat hij er wel ongedeerd uitkwam. Keizerlijk op de wereld gezet. Moeder in puin, hij ongekreukt. Het schoonste wat ik ooit had gezien. Later zie je foto's en denk je: hoe blind kan een moeder zijn? In bepaalde levensfases lijken ze vooral verfrommelde oude ventjes.

"In het begin durfde ik hem amper aan te raken. Bij het kleinste hoestje: o nee, hij sterft. Koorts: paniek. Een lauw badje kan wonderen doen, weet ik nu.

"Achteraf bekeken ben ik blij dat ik veertig was. Al was het fysiek heftig. Hoe ouder, hoe moeilijker toch. Mijn zwangerschap was geen pretje, en de periode daarna ook niet. Wat de mooiste tijd van mijn leven had moeten zijn, werd een nachtmerrie. Maar meer wil ik daarover niet kwijt. Dat is privé.

Beeld Karel Duerinckx

"Ik woon nu bijna zes jaar alleen met mijn zoon in Brussel. Onlangs hebben we samen voor zijn papa pizza's gemaakt, dat vond hij geweldig, want papa en mama samen is dolle pret. Anderzijds gaan kinderen heel flexibel om met situaties die veranderen. Hij ziet er ook de voordelen van in, de sint komt nu op twee plekken. Hij vliegt met papa naar Amerika, en met mama naar Marokko en Venetië. Het blijft ons kind, dus praten is belangrijk. Ook gehuwde koppels discussiëren soms over de opvoeding. Nergens is het rozengeur en maneschijn, daar ben ik intussen wel achter. Een opluchting.

"Ergens voelt het wel als een mislukking. Natuurlijk had ik het graag anders gehad. Mijn ouders zijn nog altijd samen: prachtig om te zien. Maar ik opereer alleen. Om te daten heb ik geen tijd. Ik verneem dat het niet makkelijk is, om je als man naast mij te positioneren. Ik heb een waanzinnige agenda en een kind. Een man moet zich daar tussen wringen. Niet simpel.

"Je zou er ook van staan kijken welke mannen voor zichzelf alle vrijheden permitteren en dan zeer conservatief over vrouwen en moeders denken. We zijn heel vertrouwd met het idee van een zelfstandige man, maar aan een sterke, carrièregerichte vrouw moet men nog wennen. Je moet dubbel zo hard je best doen, en wordt er toch nog op aangesproken. Ik houd trouwens niet van het etiket 'sterke vrouw'. Moedig is een betere term. Waarom zouden we zo sterk moeten zijn?

"Ik ben van alles. Misschien iets te weinig vrouw de laatste tijd. Te veel met werk en kind bezig. Ik heb heel veel van iemand gehouden, maar het mocht niet zijn. Al hoef ik geen man om gelukkig te zijn. Ik kan nogal goed alleen zijn en heb die eenzaamheid en tijd ook nodig. Als ik iets mis, is het de liefde die ik heb gevoeld en gekregen."

"Als het van mijn zoon afhangt, dan ging ik niet werken en stond ik elke dag om halfvier aan de schoolpoort. Op dat vlak houdt hij er nogal conservatieve opvattingen op na. We praten daar open over. Ik leg dan uit dat ik moet werken om centen te verdienen, zodat we met die centen leuke dingen kunnen doen zoals op reis gaan en speelgoed kopen. Dat begrijpt hij."

"In de week kan ik mijn kind zelden ophalen van school. Andere mensen doen dat voor mij. 'Mama, eigenlijk heb ik heel veel vrouwen', zei hij onlangs. Ah bon? Ja, een juf, de oppas, de vaste babysit, de kinesiste, oma's en mama. Zijn hele harem.

"Als alleenstaande moeder moet je een clan rond je verzamelen. Als ik een onverwachte vergadering heb, roep ik de hulp van een andere mama op school in. Dan haast ik me rot van het werk, zit hij daar leuk met zijn vriendje met Lego te spelen. Met een blik van: ben je daar nu al?

"Mijn ouders hebben ook een stuk van het ouderschap gedelegeerd. Mijn oma woonde bij ons in, mijn heldin, ze stierf toen ik twaalf was.

's Avonds at ik met haar, of ergens bij de buren in het dorp. Niemand die toen zorgen had over naschoolse opvang. Tegenwoordig heerst er een vreemde obsessie dat je alles zelf zou moeten doen, en geregeld moet krijgen.

"Drie maanden na zijn geboorte ben ik weer fulltime gaan werken. In mijn geval geen nine-to-fivejob. Vaak als hij sliep nog tot middernacht. Soms nog twee uur later. Verschrikkelijk vermoeiend. Je gaat kapot. Het is een dagelijkse strijd. Waanzinnig. Maar je overleeft het. Ik doe veel te graag wat ik doe.

"Ik weiger mij schuldig te voelen. Ben ik een slechte moeder omdat ik een radiouitzending maak tot 18 uur? Of omdat ik na een buitenlandse werktrip naar een optreden van PJ Harvey ga? Sommigen vinden van wel. Zie jij je zoon nog?, zie je ze denken. Ja dus. Heel vaak.

"Ik doe ook veel dingen niet. Maar dat zie je niet op Facebook. Toen ik toch naar de Biënnale van Venetië ging voor Klara toen hij net even in het ziekenhuis had gelegen, kwam er kritiek. Terwijl hij die maandag gewoon naar school ging met een nekverband, mijn ouders er waren, en ik mijn vlucht had uitgesteld tot dinsdag. Over vaders wordt op zo'n moment met geen woord gerept.

"In onze maatschappij staat het kind centraal. Op het obsessionele af. Terwijl ze veel flexibiliteit aankunnen. Laatst was ik zijn turnzak vergeten, als een razende gek naar school gereden, dubbel geparkeerd. Hij was al in zijn kleren aan het turnen, en zag het probleem niet.

Beeld Karel Duerinckx

"Het kost me hopen geld aan opvang. Gek hoe we allemaal op kleine eilanden, heel solitair, leven. Met vrienden heb ik onlangs ernstig overwogen om samen één groot pand in Brussel te kopen en onder te verdelen in woonunits, met een grote tuin in het midden. Gezamenlijk organiseren is de toekomst, zeker in steden."

"Op de dag van de aanslagen in Brussel was ik een kip zonder kop. Op school hebben ze hem goed opgevangen. Basic informatie, zonder te veel details. Ja, we hadden op die metro kunnen zitten. Maar wat moet je doen? Brussel verlaten? Geen sprake van.

"Ik houd van de veerkracht van deze stad. Minder van de vuile parken. Hier om de hoek kan ik met mijn zoon niet in het gras gaan zitten. Maar hij pikt hier zoveel op. Een kleine kosmopoliet. Of beter: een urban snob. Hij kent zijn adresjes. Mama, zullen we vanavond nog eens in die goede oude Fornostar gaan eten? Of hij klaagt dat ik hem in jogging naar school breng. Ik zal de dagen maar verzwijgen dat ik hoogzwanger voortploeterde op Crocs."

"Ja, ik neem hem vaak mee naar expo's en voorstellingen. Zaken die ik voor het werk moet bekijken, of gewoon zelf wil zien. Ik heb hem graag bij mij, en vind het belangrijk dat hij kunst leert kennen. Schoonheid leert appreciëren.

"Ik neem hem alleen mee als ik denk dat het gepast is. Zoals de opera Hänsel und Gretel van Humperdinck: dat is voor groot en klein. Of Rain van Anne Teresa De Keersmaeker. Het laat een indruk na, merk ik. Soms begint hij over een voorstelling te vertellen die hij twee jaar geleden zag.

"Hij wil ook zelf mee. Laatst ging ik naar het Kaaitheater. Ik had een babysit geregeld, maar hij wist het zo te manipuleren dat ik last minute nog twee extra kaartjes voor hen regelde. 'Het is voor grote mensen', had ik nog gewaarschuwd. Hij heeft zich steendood verveeld.

"Aan musea heeft hij ondertussen een bloedhekel. Omdat hij er niet met zijn auto's mag spelen. Hij heeft er zich al vaak misdragen, iPads zijn al gesneuveld. Veel kunst vindt hij maar niks. Je neemt twee blokken en steekt er een bol en plastic bloemen tussen: wat is daar nu aan?

"Ik laat hem absoluut een kind zijn. Maar hij moet ook weten dat je voor sommige dingen, zoals creativiteit en huiswerk, wat meer moeite moet doen. Als je kinderen liet doen, zouden de meesten de hele dag voor tv hangen.

"Pas op, hij kijkt ook tv. Ninjago op Cartoon Network. Daar zitten ook fantastische zaken in, over goed en kwaad. Hij moet wel naar Karrewiet kijken. Ook Studio 100 kan, waarom niet? Ik was al drie keer in Plopsaland. Al is hij geen fan van K3, dus dat is alvast van de baan. Qua muziek is hij fan van 'de witte streepjes'. The White Stripes, en van Pharrell en Daft Punk. Hij heeft goede smaak.

"Streng ben ik niet. Een kind kent je zwakke plek en maakt daar misbruik van. Hij kan nogal theater spelen. Please mama, mag ik nog een chocomousse? Kopje scheef en handjes tegen elkaar. Dan ben je niet de liefste maar de allerliefste mama van de wereld. Wie is daartegen bestand?

"Soms vraagt hij: mama, waarom hang jij nooit in de zetel? Omdat ik dat niet kan, jongen. Het ontbreekt me aan de luxe, en het karakter. Mijn hersenloze activiteit bestaat uit handenwerk. In mijn kleine stadstuin als een gek klimop knippen. Of, twee keer per jaar: de ontspanning van het zeemvel of de spons. Dat begrijpt hij dan weer niet. Mama, kunnen we niet gewoon niksen?"

Chantal Pattyn, Zegt zoonlief, Borgerhoff & Lamberigts, 112 p., 24,95 euro. Met grafisch ontwerp van Anouk De Clercq. Verschijnt op 9/10. Boekvoorstelling 9/10, om 14u in galerie Sofie Van de Velde, Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234