Donderdag 13/08/2020

Alternatief Antwerps boekenfestival gooit er na 33 edities het bijltje bij neerHet Andere Boek klapt dicht

Na drieëndertig edities komt er abrupt een einde aan Het Andere Boek. De Raad van Bestuur van het Antwerpse alternatieve boekenfestival heeft unaniem beslist om ermee op te houden. De geëngageerde boekenbeurs kampte met langzaam tanende bezoekcijfers.

ANTWERPEN l ‘We kregen steeds meer moeite om met ons budget grote internationale namen te strikken. En bij de vrijwilligers was er een opvolgingsprobleem’, zegt organisator Vincent Scheltiens. ‘Daarom wilden we absoluut vermijden dat we een editie teveel maakten.’

Met het opdoeken van Het Andere Boek verdwijnt een van de eigenzinnigste boekenfestivals van Vlaanderen. Sinds 1976 had het zijn rotsvaste plek veroverd in de literaire najaarskalender en vormde het begin oktober de alternatieve opwarmer voor de ‘grote’ Boekenbeurs. Het Andere Boek, dat de laatste jaren behaaglijk onderdak vond in het Zuiderpershuis, werd opgericht door onder meer Fred van Rillaer, de latere Agalevpoliticus Eddy Boutmans en André Van Halewyck, die destijds uitgever was bij Kritak. Spoedig was het ook Ludo Janssens die vanuit de Oxfambeweging aan de kar trok. De beurs was aanvankelijk een broeinest van het geëngageerde en linkse politieke boek en wou een tegengewicht bieden “tegen het conformisme in het boekenlandschap”.

Geleidelijk werd het roer omgegooid: via spraakmakende literaire lezingen en interviews van Nederlandstalige en internationale auteurs hield men de vinger aan de pols. Ook de jonge Arnon Grunberg of Dimitri Verhulst zetten er hun eerste publieke passen. Toch kwam er het voorbije decennium langzaam sleet op de formule en leek Het Andere Boek tussen de plooien van de tijdgeest te vallen. De laatste editie in oktober 2009 lokte nog 3.900 bezoekers. “We schommelden de laatste jaren telkens rond de 4.000 bezoekers, maar het probleem was dat het aantal betalende bezoekers gestaag afnam. Daardoor werden we steeds afhankelijker van subsidies”, zegt de huidige organisator Scheltiens, die benadrukt dat Het Andere Boek financieel gezond de boeken dichtslaat. Er waren echter dwingender redenen om de handdoek in de ring te gooien. “Het was quasi onmogelijk geworden voor ons om nog grotere internationale namen naar ons festival te halen, die als locomotief konden fungeren. Schrijvers als Umberto Eco of een filosoof als Slavoj Zizek waren te hoog gegrepen. En ondanks een fijne samenwerking, merkte je toch dat uitgevers steeds minder risico’s durfden te nemen.” Scheltiens stopt niet weg dat de toenemende concurrentie op het vlak van auteursevenementen Het Andere Boek ook parten speelde. Zo sloeg in Antwerpen onlangs Crossing Border zijn tenten op: “Jazeker, er wordt meer en meer in dezelfde vijver gevist. Tegenwoordig kun je op zoveel plaatsen naar ontluikend talent of literaire debatten: in bibliotheken, boekhandels en op evenementen allerhande. Daardoor is Het Andere Boek bijlange niet meer zo ‘anders’” Ook dat zette ons aan het denken.” Daarbij voegden zich stevige organisatorische obstakels. “We kampten in het hart van de organisatie met een opvolgingsprobleem bij de vrijwilligers. Er werd niet meer met dezelfde intensiteit aan de kar getrokken”, stelt Scheltiens vast. “Dan is het beter om in schoonheid te eindigen.”De wapenfeiten van Het Andere Boek, dat ook in de Stadsfeestzaal en de Plantijnhogeschool zijn beslag vond, zijn niet mis. “We hebben het lef gehad om ook moeilijke namen te programmeren”, zegt Scheltiens. Verder blijven de optredens van Lieve Joris en Tom Lanoye, de komst van Gyorgÿ Konrad en een nukkige Michel Houellebecq memorabel. Het meest trots is Scheltiens op de drie latere Nobelprijswinnaars die hij kon presenteren: “We hadden Imre Kertesz, José Saramago en Orhan Pamuk nog voor ze bekroond werden.”

Schrijfster Kristien Hemmerechts noemt het “zeer jammer” dat Het Andere Boek verdwijnt. “Het was altijd een festival waar ruimte was voor diepgravende gesprekken en ontmoetingen. Een mooie aanvulling ook op de Boekenbeurs. Natuurlijk moest je glimlachen om de ouderwetse links-geëngageerde sfeer die er hing. Maar liever dat dan het commerciële geweld van nu. Medeoprichter André Van Halewyck, die drie jaar geleden uit het organisatiecomité stapte, spreekt van “een kroniek van een aangekondigd afscheid”. “Er was lethargie en metaalmoeheid bij de organisatie. Ze weigerden zichzelf heruit te vinden of de fakkel door te geven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234