Donderdag 24/09/2020

Interview

Alt-J: "We zijn bekend, maar worden niet herkend. Ideaal!"

Beeld rv

Met hun debuutplaat An Awesome Wave won alt-J meteen de prestigieuze Mercury Prize. Intussen heeft de Britse indierockband een plaat meer en een groepslid minder. Maar geen paniek: op This Is All Yours bevestigt alt-J zich als de Radiohead van zijn generatie: dwars en uniek, maar wel een miljoen platen verkocht.

Je ziet meteen dat ze elkaars beste vrienden zijn: zanger Joe Newman, keyboardspeler Gus Unger-Hamilton en drummer Thom Green zitten ontspannen met elkaar rond een tafeltje aan de koffie. Green ligt in het gips; een gebroken voet, maar dat lijkt de pret niet te drukken. De band heeft net vernomen dat de grootste show uit hun carrière - tienduizend kaartjes - in welgeteld tien minuten was uitverkocht. Ze kunnen het nauwelijks geloven. "Dat wil zeggen dat we nu in dezelfde liga spelen als Radiohead", stelt Newman. "Op zich niet eens zo raar, want onze eerste plaat heeft enorm goed verkocht. Maar toch: als het over jezelf gaat, is het toch slikken."

Met This Is All Yours borduurt alt-J verder op het verrassende succes van zijn debuut-cd. Dat wil zeggen: intimistische folktronica die, zoals Bryan Ferry een beetje laatdunkend zei "het ordinaire, alledaagse bestaan romantiseert". Dat er naast bewondering ook kritiek kwam, daar moesten ze allemaal even aan wennen. Bassist Gwil Sainsbury had het er zo moeilijk mee dat hij uiteindelijk vertrok. "We waren niet voorbereid op het succes, laat staan op de media-aandacht die daarmee gepaard ging. Plots hadden wildvreemden heel uitgesproken meningen over ons. Terwijl wij alleen maar schoonheid wilden scheppen."

Toen drie jaar geleden jullie debuut verscheen, wees niets erop dat die plaat een commercieel succes zou worden, want de muziek van alt-J mikt niet meteen op de mainstream. Desondanks werden er meer dan een miljoen exemplaren van verkocht. Hoe moeilijk was het om er tijdens de opnames van de nieuwe plaat niet bij stil te staan dat er nu wél hooggespannen verwachtingen waren?
Newman: "We hadden ons voorgenomen om er niet te veel over in te zitten, en dat is tamelijk goed gelukt. Omdat we met iets bezig waren dat we gráág deden. Omdat we enthousiast waren over de nieuwe nummers. Natuurlijk was er in ons achterhoofd het besef dat een heleboel mensen op die tweede cd zaten te wachten, maar dat maakte het eigenlijk nog spannender. Dat we wisten dat de verwachtingen van de fans zo hoog lagen, motiveerde ons net om nog meer het onderste uit de kan te halen. Als je trots bent op je muziek, wil je die zo snel mogelijk delen. Los daarvan zijn er wel stressmomenten geweest. Ik wil nu ook weer niet stoerder klinken dan we ons voelden."

Nooit gedacht: 'De buitenwereld overschat ons. Die eerste plaat zullen we nooit kunnen evenaren?'
Green: "De kans dat we snel naast onze schoenen zullen lopen is klein. Dan zouden we wel andere muziek maken. Zodra het ego het overneemt, is er minder energie om op de kwaliteit van de songs te fo-cussen. We beseffen goed dat het de muziek is die ons gebracht heeft waar we nu staan. Niet ons ego, en zelfs niet ons individuele talent."

De eerste keer speelde het verrassingselement uiteraard in jullie voordeel. Alt-J maakt heel originele muziek. Daar kan de groep deze keer niet meer op terugvallen. Kort samengevat: de nieuwe concerten zullen dubbel zo goed moeten zijn om het grote publiek te kunnen overtuigen.
Newman: "Daar zijn we ons van bewust: wie nu komt kijken, heeft op z'n minst een referentiepunt. Dat was er de vorige keer niet. Nu, het is sowieso nooit onze bedoeling geweest om anders te klinken dan we zijn. Ik erken dat de tweede plaat klinkt als de eerste, maar tegelijk voel je toch aan dat het niet om een debuut gaat."

Beeld rv

"Met This Is All Yours geven we de fans wat ze nodig hebben, maar tegelijk schemert er in de songs toch al een nieuwe richting door, zonder dat we daar heel erg over na moesten denken. Elk nummer vertelt een verhaal, en globaal gesproken gaan de songs over liefde, verlies, en hoe we daarmee omgaan. Een heel klassiek, zelfs wat clichéthema, eigenlijk. We zijn vertrokken van een singer-songwriterachtig uitgangspunt, maar uiteraard klinkt het eindresultaat heel anders."

Ondanks de volle zalen en de sterke verkoopcijfers, is alt-J letterlijk een gezichtsloze groep. Ik had daarnet moeite om jullie te herkennen. En ter voorbereiding van dit gesprek heb ik zelfs jullie namen moeten opzoeken.
Newman: "(lacht) Eerlijk: dat beschouw ik als een heel groot compliment. Zelfs in Londen, waar we onlangs in tien minuten Alexandra Palace hebben uitverkocht - duizend tickets per minuut! - word ik op straat maar heel zelden aangesproken. Dat is prima zo. Ik voel zelf ook geen enkele behoefte om op te vallen. Eigenlijk hebben we het beste van twee werelden. Ik zou het gruwelijk vinden als mensen voortdurend aan mijn mouw kwamen trekken terwijl ik net met een paar vrienden in de pub zat. Beroemd zijn is nooit een drijfveer geweest.

Beeld rv

"En de zogenaamde rock-'n-roll- levensstijl nog minder. Al die mythische verhalen over Led Zeppelin in de jaren zeventig, over drugs, excessieve seksorgieën en groupies. Het leest allemaal wel lekker, maar god weet hoeveel mensen ze daar destijds pijn mee hebben gedaan. Van pakweg een bakker of een fietsenmaker verwacht je dat hij beleefd en voorkomend is. Waarom zouden de regels anders zijn als je toevallig muziek maakt en in een groepje speelt? Dat slaat helemaal nergens op."

Merk je dat er nu een generatie bands opstaat die er ook zo over denkt?
Newman: "Ja. De meeste muzikanten zijn heel gewone mensen. Wat niet wil zeggen dat ik ze zomaar durf aan te spreken. We hebben al een paar keer met Radiohead op de affiche gestaan, en één keer stond de trailer van Thom Yorke vlak naast de onze. Ik zag 'm in de deuropening staan, en ik wilde op hem afstappen om hem te bedanken voor al die mooie platen. Maar ik had de moed niet. En misschien maar goed ook. Ik bedoel: Thom Yorke! Weinig muzikanten hebben meer invloed op me gehad dan hij. Ik ben een onvoorwaardelijke fan. Misschien wist hij niet wie ik was, en eigenlijk wilde ik ook het risico niet lopen om me belachelijk te maken."

Green: "Weet je wie tegenviel? Alex Turner van Arctic Monkeys. Ik had gelezen dat hij onze eerste plaat erg goed vond, dus ik wilde even een praatje met hem maken. Maar hij deed enorm uit de hoogte, op het randje van onbeschoft, zelfs. Hij gedroeg zich ook backstage als een ster. Met zo'n belachelijke zonnebril met spiegelglazen en die fake brillantinelook. Het succes is hem kennelijk naar het hoofd gestegen sinds hij in Los Angeles woont. Je kon zo zien dat hij zich uitsluitend door ja-knikkers omringde. Ik was totaal gedegouteerd."

Wat is de meest bizarre context waar de muziek van alt-J tot nog toe is opgedoken?
Green: "Er worden regelmatig songs van ons gebruikt om televisieprogramma's te promoten, wat ik nogal raar vind. En we hebben een tijdje terug voor een Russisch telecombedrijf opgetreden in IJsland. Fijn, maar op de organisator na wist niemand wie we waren. Op de koop toe was het zo'n teambuildingdag met een Vikingthema, dus iedereen was verkleed, en gedroeg zich alsof ze net een volk hadden uitgeroeid. En na ons optreden konden we nergens naartoe, want het was echt zo'n plek in the middle of nowhere, uren van Reykjavik. Koud, donker en afgelegen: zo zien de plekken eruit waar onze muziek ons naartoe brengt. Dat zal Beyoncé niet gauw overkomen, denk ik."

Unger-Hamilton: "Onze muziek wordt ook in pornofilms gebruikt. Dat is ook wel wat bizar."

Zelf gezien, of van horen zeggen?
Unger-Hamilton: "Volgende vraag!" (lacht)

Vlak voor de opnames begonnen, stapte bassist Gwil Sainsbury op, een van de medeoprichters van de band. In welke zin heeft dat de dynamiek binnen de groep veranderd?
Newman: "Achteraf bekeken heeft zijn vertrek ons veel hechter gemaakt. Als vrienden, als muzikanten, als band ook. Ik denk dat we onbewust de behoefte voelden om meer tijd met elkaar door te brengen. Dat Gwil opstapte, hadden we niet echt zien aankomen, dus na de euforie van het succes kregen we plots een diep trauma te verwerken.

"Echt: de groep hing nog met haken en ogen aaneen. Maar precies omdat we ons zo fragiel voelden, was het een natuurlijke reflex om steun bij elkaar te zoeken. Gwil was het beu om handjes te schudden met mensen van de platenfirma, of vriendelijk te doen tegen journalisten of radiomakers. Hij voelde dat als fake aan. Terwijl: jullie helpen ons net om onze muziek bij het publiek te krijgen. Hij is inmiddels helemaal gestopt met muziek maken, en studeert weer aan de universiteit. We zijn nog steeds bevriend, en uiteindelijk is iedereen het erover eens dat het de beste beslissing was. Hij zag de groep als een hinderpaal om te doen wat hij wilde doen, en wij voelden aan dat Gwil onze evolutie als band belemmerde. Al geef ik toe dat we nadien hebben moeten leren om als trio muziek te maken. Hij was zo'n beetje onze stille leider. "

Beeld rv

Dat liep al bij al vrij vlot, begrijp ik. Het eerste nummer dat jullie met z'n drieën schreven was 'Hunger of the Pine', meteen de meest opmerkelijke passage op de nieuwe cd omdat - of all people - Miley Cyrus erop te horen is. Niet meteen een naam die je met een band als alt-J in verband brengt.
Newman: "Nee, en dat alleen al was een argument om het toch te doen. Bovendien: tijdens haar vorige tournee gebruikte ze muziek van ons tijdens een van haar kledingwissels. Nadien kreeg ik de aanbieding om '4x4' te remixen, en uiteindelijk heb ik daar ook een fragmentje van gebruikt in ons eigen nummer. Wehebben uiteraard toestemming gevraagd, en daar heeft ze heel cool op gereageerd. Het is ook niet onze ambitie om een deel van haar fans in te pikken, hè. Daarvoor liggen onze werelden toch wat te ver uit elkaar, vrees ik. (lacht) Het klonk gewoon heel lekker."

"Toen ze onlangs in Londen speelde, zijn we wel even dag gaan zeggen, en ook dat was een plezierige ontmoeting. Sindsdien wisselen we af en toe sms'jes uit. Ik denk dat ze naast het popsterretje dat je in de kranten ziet staan, een behoorlijk intelligente vrouw is. En in tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen, heeft ze haar carrière helemaal zelf onder controle. De vraag of de associatie met Miley Cyrus onze geloofwaardigheid zou schaden is geen moment in ons opgekomen. Als je street credibility daarvan afhangt, dan stelde ze sowieso al niet veel voor."

Alt-J speelt op dinsdag 3/2 in Vorst Nationaal en komt op vrijdag 26/6 ook naar Rock Werchter.This Is All Yourswerd uitgebracht bij PIAS.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234