Zondag 24/01/2021

'Alsof er een atoombom werd gedropt'

De Verenigde Staten hebben gisteren opnieuw bij klaarlichte dag Afghaanse steden aangevallen. Daarbij dropte de luchtmacht voor het eerst haar dodelijkste munitie: clusterbommen en 'bunkerbusters'. De bewoners van Kaboel spreken van een 'inferno van vernieling'.

Brussel / Kaboel / Washington

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey / Bart Willems

'Het was zoals een inferno. De explosies waren zo enorm dat ze als een aardbeving aanvoelden, alsof er een atoombom werd gedropt boven Kaboel." De jongeman die gisteren zijn verhaal deed aan het persagentschap Reuters was niet de enige die nog natrilde van de nachtelijke bombardementen. In heel de Afghaanse hoofdstad waren gisteren gelijkaardige verhalen te horen.

De impact werd overal gevoeld. Ramen barstten. De fundamenten van huizen en kantoren trilden. "Het is de ergste nacht die we hebben gehad", zegt een bewoner. "We konden niet slapen. Ik kan je niet zeggen hoe bang de mensen nu zijn. Het is verschrikkelijk."

Precies één maand na de moordende aanslagen op New York en Washington, waarbij meer dan vijfduizend doden vielen, zijn daar volgens het Taliban-gezinde Afghaanse persagentschap Afghan Islamic Press verscheidene burgerslachtoffers gevallen. Nabij de stad Jalalabad zouden zelfs honderdveertig mensen zijn gedood, de meesten in Kouram. Volgens ooggetuigen zou dat dorp met de grond gelijk zijn gemaakt tijdens een nachtelijke raid.

Het totale aantal burgerslachtoffers van de raids zou nu al driehonderd bedragen. Onder hen bevinden zich onder meer de slachtoffers van een moskee die volgens AIP eveneens werd getroffen nabij Jalalabad, een stad die nu de prijs lijkt te moeten betalen, omdat ze omringd is door trainingskampen van Osama bin Laden. In Kandahar zouden al vijftien doden zijn geteld, onder wie twee familieleden van de geestelijke Taliban-leider mollah Mohammad Omar, die er zijn machtsbasis heeft. Het VS-ministerie van Defensie zei gisteren "elk burgerslachtoffer te betreuren", maar "onmogelijk te kunnen nagaan" of de AIP-berichten kloppen.

Met de munitie die sinds gisterennacht werd ingezet, is dat echter moeilijk te voorkomen. De clusterbommen die werden gedropt, openen zich in verscheidene kleine bommen. Soms blijven de niet-ontplofte exemplaren liggen en die vormen een even groot gevaar als antipersoonsmijnen.

De zware explosies, waar de bewoners van Kaboel over spraken, zijn afkomstig van 'bunkerkrakers'. Officieel bekend als de GBU-28 (Guided Bomb Unit) werd dit destructiewapen gisteren voor het eerst sinds de Golfoorlog in 1991.

Die bom van 2.500 kilo werd tijdens de Golfoorlog in snel tempo ontwikkeld, toen bleek dat de Iraakse president Saddam Hoessein en zijn legertop zich schuilhielden in bunkers. Nu wordt de bunkerkraker, mogelijk een verzwaarde versie van 7.500 kilo, de GBU-37, vooral ingezet in het zuiden van Afghanistan om de Taliban-leiders- en commandanten te treffen die zich zouden hebben teruggetrokken in de bergen, waar ze zich in grotten veilig wanen voor de VS-bombardementen. De bunkerkraker werd gisteren al omgedoopt in 'grottenkraker'.

De bom kan eerst door meters grond en steen heen dringen, voor ze tot ontploffing komt. De inzet van de 'bunkercraver' luidt volgens militaire experten de laatste golf van aanvallen tegen de Taliban in. "Hierna, gesteld dat de Taliban echt uitgeschakeld moeten worden, zul je ter plaatse moeten gaan opereren", zegt Michael Schenker, ex-legerofficier en jarenlang het hoofd van het munitiedepartement van het Duitse Bundes Kriminalamt. "De inzet van de GBU's is ook een psychologische vorm van oorlogsvoering. Je kunt je voorstellen wat het effect is op de vijand als die hoort dat je je allerzwaarste wapen inzet."

Illustratief is hoe SAS'ers in de Iraakse woestijn verontwaardigde berichten naar hun basis stuurden toen ze getuige waren van de inslag van een GBU-37: de ontploffing veroorzaakte een paddestoel, zodat het leek alsof er een atoombom ontplofte. Volgens Schenker zijn de GBU's dan ook bedoeld om de Taliban uit hun bunkers te jagen. "Dan kun je ze pas echt uitschakelen. 'You can run, but you can't hide.'"

VS zetten zwaarste wapen in: de 'grottenkraker', 'you can run, but you can't hide'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234