Maandag 08/08/2022

InterviewRusland-kenner Hubert Smeets

‘Als Zelensky morgen de handdoek gooit, wordt hij binnen de 24 uur afgeknald’

De Oekraïense president Volodymyr  Zelensky, hier tijdens een persconferentie begin deze maand. Beeld AFP
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky, hier tijdens een persconferentie begin deze maand.Beeld AFP

Wordt het Russische leger echt teruggedreven door de dappere Oekraïners, of verkijken we ons op de berichtgeving vanuit het front? Rusland-kenner Hubert Smeets (journalistiek platform Raam op Rusland) ziet hoe Poetin zijn doelen misschien verlegd heeft.

Jorn Lelong

De oorlog in Oekraïne is een maand bezig. Van de verwachte Russische blitzkrieg is voorlopig weinig in huis gekomen. Ondanks zware bombardementen zijn steden als Charkiv en Marioepol nog in Oekraïense handen. In Kiev zouden Oekraïense troepen de Russen teruggedrongen hebben. Ook in de lucht houdt Oekraïne tegen alle verwachtingen in voorlopig stand.

Was de invasie van Oekraïne gebaseerd op foute aannames en slechte inlichtingen?

Hubert Smeets: “Wat het plan A van Rusland was, dat weten we niet precies. In de eerste dagen na de inval werd wel een document gelekt van de Oekraïense inlichtingendienst, dat gebaseerd zou zijn op een stand van zaken van de Russische FSB. Het spreekt voor zich dat we dat met enige voorzichtigheid moeten benaderen, maar in dat document werd aangenomen dat Oekraïne in vier dagen veroverd zou zijn. In datzelfde document staat te lezen hoe de Russische opmars daarna vertraging opliep, omdat er maar proviand en brandstof voor enkele dagen werd meegegeven. In elk geval duurt de invasie langer dan de Russen volgens mij voorzien hadden. In 2008 hadden ze vijf dagen nodig om Georgië te overrompelen. Nu is na een maand het einde nog lang niet in zicht.”

Ook de communicatie van Rusland is op zijn zachtst gezegd verwarrend.

“Inderdaad. Een week geleden stelde Rusland zich in de onderhandelingen matiger op, door te verkondigen dat een regimewissel in Oekraïne of het land demilitariseren geen prioriteit meer was. Nauwelijks een paar dagen later verweet Dmitri Medvedev, de vicevoorzitter van de Veiligheidsraad van Rusland, Polen plots een buikspreekpop te zijn van Washington en zich in de oorlog te mengen door Oekraïne te steunen. En donderdag zei Vladimir Medinsky dat het bestaan van Rusland zelf op het spel staat. Dat zijn natuurlijk heel verschillende lijnen, al zou het natuurlijk bedoeld kunnen zijn om verwarring te zaaien.”

Een vernietigde Russische tank in Marioepol.  Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett
Een vernietigde Russische tank in Marioepol.Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

De laatste dagen bereiken veel negatieve berichten over het Russische leger onze media. De gevreesde Kadyrovtsy, de Tsjetsjeense paramilitairen, zouden al terug naar huis zijn omdat ze zich kanonnenvlees voelden. In Voznesensk zouden Oekraïense burgers samen met het leger de Russen verdreven hebben. Klopt dat allemaal wel, of krijgen wij alleen de Oekraïense versie van het verhaal te lezen?

“Ik denk dat we kunnen stellen dat het burgerverzet in Oekraïne stevig is. Daar duiken continu beelden van op die ook door media gevalideerd worden. Maar hoe het er op het slagveld aan toe gaat, daarvoor krijgen we bijna alleen informatie uit Oekraïense hoek. Zij melden dat er al tussen de 7.000 en 15.000 Russische soldaten gesneuveld zouden zijn. Moskou sprak tot nu toe slechts over 500 gesneuvelden. Maar opvallend was dat een paar dagen geleden in de Komsomolskaya pravda, een Kremlin-getrouwe Russische krant, een paar uur lang een bericht stond dat er al bijna 10.0000 Russische soldaten gesneuveld waren. Dat liep vrijwel perfect gelijk met de Oekraïense cijfers. Pas toen westerse journalisten het bericht ontdekt hadden, werd het gauw weer verwijderd. Dat zou een teken kunnen zijn, want het is ook opvallend dat Rusland eigenlijk niks meer communiceert over de oorlog. Ook over nieuwe veroveringen wordt niks gezegd.”

Hubert Smeets: ‘Het is opvallend dat Rusland niks meer communiceert over de oorlog.’ Beeld rv
Hubert Smeets: ‘Het is opvallend dat Rusland niks meer communiceert over de oorlog.’Beeld rv

Bij de Tsjetsjeense oorlog verschenen aanvankelijk net dezelfde berichten. Tot bleek dat Rusland zich in de luwte gehergroepeerd had en daarna Grozny met de grond gelijk maakte. Houdt Poetin zich hier niet aan hetzelfde draaiboek?

“Dat zou zeker kunnen. Het aantal doden is volgens de updates van de Oekraïense Defensie al een aantal dagen vrij stabiel. Dat zou erop kunnen wijzen dat Rusland vooral bezig is met de posities handhaven en hergroeperen. Rusland lijkt geen haast te hebben en is een uitputtingsoorlog begonnen, want ze weten dat het Oekraïense leger sneller door zijn materiaal zal zitten.”

“Rusland houdt zich nu echter vooral bezig met een vrachtvliegveld ten westen van Kiev en probeert zich te hergroeperen richting Tsjernobyl. Dat zou erop kunnen wijzen dat Kiev niet het hoofddoel is. Kiev platbombarderen, zoals met Grozny gebeurde, is ook niet handig voor Poetin. Als je altijd beweerd hebt dat Kiev de bakermat van Rusland is, dan kun je het niet zomaar met de grond gelijkmaken. Dat is alsof de Italianen bommen op het Vaticaan zouden droppen. Nee, dan lijken de Donbas-regio’s en de zuidelijke kuststrook van Oekraïne toch eerder het voornaamste doel te worden. En dat is ook nog aardig aan het lukken.”

Een lange uitputtingsslag zou voor heel wat Oekraïense burgerslachtoffers zorgen, dat zien we nu al in Marioepol. Hoe lang kan Zelensky dat volhouden?

“Ik denk dat als Zelensky morgen de handdoek in de ring zou gooien, hij binnen de 24 uur afgeknald wordt door een kwade Oekraïner. Op dit moment wordt over opgeven in Oekraïne niet gesproken. De mensen die vonden dat de oorlog gestopt moet worden, houden zich koest.”

“Als Poetin één iets heeft teweeggebracht, dan is dat een enorme opstoot van patriottisme in Oekraïne. Het bewijs daarvan zie je op het slagveld, waar vooral Russisch-sprekende Oekraïners Russische troepen te lijf gaan. Poetin heeft de breuk tussen Russen en Oekraïners definitief gemaakt, ongeacht welke taal ze spreken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234