Woensdag 20/10/2021

'Als we willen overleven, zullen we toch eens een 'Goes Classic' moeten doen'

Zijn jaar vaderschapsverlof zit er bijna op. Net op tijd om het jubileum van De Mens te vieren en uitgebreid terug te blikken. Er is een nieuwe Best of uit, en straks speelt de groep op uitnodiging van de AB haar klassieke debuut-cd na. Daarna volgt een jubileumtournee, die tot diep in 2013 loopt. En daarna? Dat is zelfs voor Frank Vander linden een open vraag. 'Toen R.E.M. vorig jaar splitte, heb ik heel vaak aan onszelf gedacht.'

Frank Vander linden is rustiger geworden. Het vaderschap werd hem laat in de schoot geworpen, maar hij geniet er naar eigen zeggen met volle teugen van. Het heeft de zanger - cliché of niet - grondig veranderd. Vroeger was het van levensbelang dat zijn inmense cd-verzameling keurig alfabetisch geklasseerd stond. Nu de onderste zes planken quasi verwoest zijn door de jonge Vander linden, is dat geen realistische optie meer. De aanvoerder van De Mens heeft er vrede mee. "Dat late vaderschap beschouw ik als een zegen", klinkt het. En in tegenstelling tot wat je van hem verwacht blijkt het geen grap waar een gevatte punchline op volgt. "Ik ben nu veel bewuster met mijn nieuwe bestaan bezig. Niet dat ik jonge vaders wil afvallen, maar het lijkt me toch heel anders om een kind te krijgen als je 49 bent, dan wanneer je er op je vijfentwintigste aan begint. Ik heb nu bijvoorbeeld de luxe gehad om een jaar thuis te blijven. Nu die twaalf maanden er bijna op zitten, gaat mijn vrouw wat minder werken. Zo wisselen we elkaar af."

De Mens leeft in dit jubileumjaar in het teken van het verleden. Een goed gevuld verleden, bovendien Tussen ons in ligt het verzamelde werk van de groep. Een stapel van om en nabij de twintig centimeter cd's, die aangeeft dat het trio - bassist Michel De Coster en drummer Dirk Jans doen veel meer dan alleen voor de hoesfoto's poseren - niet stil heeft gezeten. Behalve het voorbije jaar dus. Tijd om even op adem te komen. En tussendoor wat pampers te verversen.

Houdt het je bezig dat je zelf al tegen de zeventig zult lopen als je zoon twintig wordt?

"Er zijn mooie producten van het late vaderschap denkbaar. Kijk naar Tom Barman. Of naar Bart Steenhaut. (lacht) Maar natuurlijk sta ik daar bij stil. Zeker nu het pensioendebat oplaait. Voor mij is met pensioen gaan geen optie, want op het moment dat John gaat studeren, zal ik inderdaad al een beetje bejaard zijn. Anderzijds: ik was sowieso niet van plan om te stoppen op mijn vijfenzestigste. Dat zou mentaal noch financieel haalbaar zijn. Muzikanten in België kunnen onmogelijk met pensioen. Wij zijn zelfstandigen, en ons inkomen is niet van die aard dat we echt kunnen stoppen met werken. Tenzij je Helmut Lotti bent. Los daarvan denk ik niet dat iemand ons kan tegenhouden. Sommige muzikanten zijn al jaren met pensioen maar beseffen het helaas zelf nog niet. Maar er zijn ook genoeg bands die bewezen hebben dat je ook op latere leeftijd nog op een interessante manier verder kunt blijven werken. Had je me twintig jaar geleden gezegd dat we hier nu zouden zitten te praten over De Mens, dan had me dat wellicht een surrealistische gedachte geleken. 't Is toch een carrière waarop - en dat weet ik uit goede bron - de nog levende Beatles jaloers zijn. Twintig jaar is gewoon heel lang. Ik kijk er zelf met verwondering op terug, omdat het voor ons in een lichtflits voorbij is gevlogen."

Dit jaar wordt er uitvoerig teruggeblikt. Er is net een nieuwe Best of uit, en op verzoek van de Ancienne Belgique spelen jullie in het kader van de Rewind-serie straks de eerste cd van De Mens integraal live. Doe je dat graag, achterom kijken?

"Nee, ook al omdat ik het eigenlijk helemaal niet zo goed blijk te kunnen. We zijn zelf de slechtste archivarissen van ons eigen verleden. Voor de nieuwe cd kwam de vraag of er nog onuitgegeven nummers waren, maar veel verder dat wat onafgewerkte probeersels kwamen we niet. Ze wilden oude foto's en krantenknipsels gebruiken. Maar ook dat was hopeloos. Gelukkig zet mijn moeder haar secretaresse- verleden voort door alles wat er over De Mens gepubliceerd wordt heel mooi bij te houden. Nu, alles wat in de pers verschijnt vormt een soort schaduwbestaan. Doorgaans worden er alleen interviews gepubliceerd op de ankerpunten. Als er een nieuwe cd verschijnt. Of als je op Rock Werchter speelt. Maar dat is natuurlijk niet het echte leven van een groep. We spelen datzelfde jaar nog veertig andere shows, die niet beter of slechter zijn. Dát is onze dagelijkse realiteit. Alleen: behalve een warme herinnering blijft daar weinig van over. Van onze eerste vijf jaar hebben we niets meer. Er zijn nauwelijks video-opnamen, en heel weinig foto's. Geen backstage-beelden. Geen snapshots in de studio. Niks."

Vind je dat jammer?

"Ja en nee. Hetis natuurlijk jammer dat er niet meer bewaard is gebleven, maar anderzijds wil het ook zeggen dat ik al die tijd gelukkig ben geweest, en er dus nooit toe gekomen ben om mijn doen en laten in kaart te brengen. Misschien dat andere mensen het spannend vinden om te lezen dat we in de studio zitten. Maar voor mij is dat mijn alledaagse leven. En dus banaal. Ik heb ook nooit de behoefte gevoeld om een dagboek bij te houden. Milow is slimmer. Die neemt een cameraman mee op tournee om alles te filmen. Zo legt hij niet alleen zijn eigen herinneringen vast, maar kan hij meteen ook bewijzen dat zijn succes in het buitenland - in tegenstelling tot veel andere groepen - geen fabeltje is. Als je zo weinig succes in het buitenland hebt als De Mens, dan heb je dat niet nodig. Dan gaat het leven gewoon aan je voorbij. Het enige spijtige is dat ik van de drie bandleden nog het beste geheugen heb. Michel en Dirk slaan werkelijk alles door elkaar. Zelfs hun avontuurtjes met groupies. 'Jij hebt er nog opgezeten!' 'Nee, dat was jij!' 'Shit, je hebt gelijk!' (lacht) Zulke dingen onthou ik wel, maar Michel slaagt zelfs daar niet in."

Als een rockgroep succes heeft, komen daar inderdaad ook voordelen in natura bij. Hoe ging de verlegen en iets te zwaarlijvige Frank Vander linden destijds om met de aandacht van al die mooie vrouwen die hem plots te beurt viel?

"Ik lag ook goed bij lelijke mannen, maar je hebt gelijk: dat was wel een eye-opener. Ik merk dat nu aan het overdreven seksgehalte in de nummers die ik toen schreef. Veel van de songs vind ik nu toch iets te, euh, vochtig. Die aandacht was een van de redenen waarom we destijds met een groepje zijn begonnen, en we hebben daar achteraf nooit over te klagen gehad. Maar zo straf als bij wielrenners, voetballers en sportjournalisten is het nooit geworden. En naar het schijnt wordt er op het ministerie ook niet stilgezeten. Enfin: ik zou liegen mocht ik zeggen dat het niet aangenaam was. Het is niet toevallig dat er geen enkele gast met een normale neus is die goed gitaar speelt. En de aandacht van de vrouwen went nooit, omdat die lelijke neus ook nooit went. Die blijft in de spiegel staan. Ik denk niet dat het succes bij de vrouwen mijn zelfbeeld heeft veranderd, maar wel de manier waarop ik toen in het leven stond."

Je hebt als rockjournalist zelf jarenlang concerten bezocht. Heb je jezelf nooit afgevraagd waarom vrouwen geprikkeld worden door muzikanten die op een podium staan?

"Nee. Zelf vind ik mannen die goed op een podium staan ook sexy. Dat had ik zelfs bij Patti Smith, al ben ik dat bij haar gaandeweg wel wat kwijtgeraakt. Het viel me van meet af aan op dat mensen die op een podium stonden altijd sexyer en interessanter waren. Toen ik nog schreef heb ik Frank Black - toen nog Black Francis - van de Pixies wel eens ontmoet, en die was qua fysiek nog meer Frank Vander linden dan ik. En die lag ook goed bij de meisjes. Geweldig! Nick Cave is ook een goed voorbeeld. De eerste keer dat ik 'm sprak was ik doodsbenauwd. Ik beschouwde hem altijd als een soort gentleman-inbreker met een vrouw aan elke vinger. Maar als je wat beter keek, zag je dat zijn broek toch net iets te kort was. Ik herinner me dat ik hem ooit complimenteerde omdat hij zo'n mooi kostuum aan had, en hij begon gewoon te blozen. Toen besefte ik dat alles wat hij ooit gedaan had - zowel qua kunst als qua druggebruik - uit onzekerheid was ontstaan. Dat geldt voor veel muzikanten, denk ik."

Wat is het overheersende gevoel als je terugdenkt aan twintig jaar De Mens?

"Dankbaarheid. Ik hou er nog altijd rekening mee dat er op een dag iemand op mijn schouder zal komen tikken met de boodschap dat die zever nu wel lang genoeg heeft geduurd."

Het zal bij momenten toch wel eens wat minder zijn geweest?

"Nee. Nooit. Echt niet. Omdat ik er ook nooit van uitgegaan ben dat het de hele tijd tof moest zijn. De vergelijking met een relatie ligt voor de hand, maar ze klopt wel. Daar is het ook niet altijd dolle pret, en dat hoort er evengoed bij. Veel van de bands bands die tegelijk met ons begonnen zijn, zijn er ergens onderweg mee gestopt. Ik weet nog dat ons destijds veel problemen werden voorspeld omdat De Lama's begonnen waren. Want dat was 'een straffe groep'. Of: nu goed oppassen, want De Boerenzonen Op Speed komen op kruisssnelheid. Met alle respect en bewondering - of nee, eigenlijk niet - maar wij zijn gewoon blijven doorgaan. En we hebben al die anderen overleefd. Al wil ik gerust toegeven dat lang niet al onze beslisingen de juiste waren."

Noem eens wat. Wat beschouw je als jullie grootste blunders?

"We hebben met het oog op onze 'carriere' - let op de aanhalingstekens - zeker niet altijd strategisch genoeg gedacht. En we zijn ook te gierig geweest. Létterlijk. Er is geen Belpop over De Mens gemaakt, terwijl we daar op basis van onze carrière en onze muziek wel recht op hebben. Anderzijds besef ik dat ons verhaal, ondanks de omvang van de participanten, vrij mager is. Niet saai, maar mager. We zijn om te beginnen nooit gesplit, dus dan valt er sowieso veel drama weg. En veel bezettingswissels waren er evenmin. Dirk is er inmiddels bijna achttien jaar bij, vrijwel de volledige rit. Verder: geen tournees met grote orkesten, geen buitenlandse avonturen met bekende producers. We zijn altijd koppig ons eigen ding blijven doen, hebben het altijd heel spartaans gehouden. 't Is een combinatie van de hang naar zuiverheid en zuinigheid. Nooit in clips geïnvesteerd, bovendien. We hadden andere dingen kunnen doen. Er volk bij halen op het podium. Maar zou het dan tweehonderd procent beter geweest zijn? Dat waag ik te betwijfelen."

Ik trek de kwaliteit van jullie songmateriaal niet in twijfel, maar ik vind wel dat De Mens nog nauwelijks verrast. Als er een nieuwe cd uitkomt, weet je haast van tevoren hoe die zal klinken.

"Volledig mee eens. Als we na deze verjaardag nog met de groep willen doorgaan - de jubileumtournee loopt nog tot halverwege volgend jaar - zullen we toch iets meer uit de kast moeten halen. Of er minstens een kast bijhalen op het podium. Tijdens onze theateroptredens hebben we in de loop der tijd wel wat andere dingen gedaan: een rad van fortuin op het podium gezet, op olievaten gedrumd. Maar het grote gebaar is altijd uitgebleven.

"Als we de ambitie hebben om ooit onze vijfentwintigste, of zelfs dertigste verjaardag te vieren, zullen we toch eens een 'Goes Classic' moeten doen. Of iets van die strekking. Niet eens om onze eigen verveling tegen te gaan, want gek genoeg repeteren we nog altijd met plezier. Maar de buitenwereld wordt steeds veeleisender."

Heb je een zelfonderzoek gedaan, toen R.E.M. vorig jaar uit elkaar ging?

"Toen heb ik vaak aan ons gedacht, ja. Zij hebben na dertig jaar in alle vriendschap de handdoek in de ring gegooid. Op een onverwacht moment dan nog, vlak nadat ze een cd hadden uitgebracht die lang niet zo slecht was als die waarmee ze de jaren voordien naar buiten waren gekomen. Als je zo lang bezig bent moet je ofwel in grote evenementen denken, ofwel in jubileumjaren, ofwel in comebacks. Als soloartiest ligt dat anders. Dan kun je blijven 'Johnny Cashen' tot in de oneindigheid. Dan kun je zelfs gewoon doorgaan als je vrouw gestorven is en je zelf nog maar met één draad aan elkaar hangt. Nu, momenteel is een split niet aan de orde. Dit jaar is het feest, en daarna zullen we nuchter moeten bekijken hoe het verder moet. Michel zei tien jaar geleden al dat hij op onze twintigste verjaardag wilde stoppen, zodat hij naar het buitenland kon verhuizen. Die kans zit er nog altijd in. De Mens is altijd een jaar-na-jaarproject geweest, en we hebben ook nagedacht over hoe we dit jubileum zouden aankondigen. Smashing Pumpkins is al zo vaak gesplit, en toch blijft die groep in een andere bezetting doorgaan. Axelle Red stopte met zingen in het Frans, maar daar is ze inmiddels ook op teruggekomen. We zien wel hoe het loopt.

"De Mens heeft het grote voordeel dat een deel van het publiek zich altijd blijft vernieuwen. Er staan nu meisjes voor het podium die geboren zijn toen wij onze eerste plaat uitbrachten. Een bijzonder hallucinante, maar fijne gedachte. Anderen hebben letterlijk de hele rit meegemaakt. Dat zorgt ervoor dat er bij deze verjaardag toch weer sterretjes in de lucht hangen."

Was er een plan toen je samen met Michel De Mens oprichtte?

"Ik denk dat Michel wel een plan had. Ik heb geen goesting om het hem elke dag te zeggen, maar ik ben 'm wel dankbaar omdat hij me uit mijn schulp heeft getrokken. Ik voelde me te teruggetrokken en te onzeker om te geloven in wat we toen deden. Terwijl zijn redenering was: er is al zo veel shit, dus onze shit kan er ook nog wel bij. En hij had gelijk, want er kwam onmiddellijk zeer veel goeie respons op. Dat is trouwens een van de redenen waarom ik niet vroeger solo ben gegaan: in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is De Mens Michel zijn groep. Het dna van de groep wordt heel erg bepaald door zijn assertiviteit. Hij houdt van kortaangebonden muziek."

Ik herinner me nog dat je destijds voor Humo de eerste cd van Gorky recenseerde, en daar echt ondersteboven van was. Je schreef toen dat het een plaat was waar je elke dag voor het slapengaan nog één keer naar luisterde. Niet veel later wuifde je je job in de journalistiek vaarwel en werd je zelf muzikant.

"Die eerste van Gorky is, net als Blauw van The Scene, inderdaad een zeer belangrijke plaat voor mij geweest. Veel meer dan Raymond van het Groenewoud dat was.Voor hem heb ik pas door de jaren heen - en zeker nu, met zijn jongste cd - een grenzeloze bewondering ontwikkeld. Maar in het begin was Raymond toch vooral de muziek van mijn vijf jaar oudere zus. En hoe goed en rockend en swingend dat ook klonk: het was mijn ding niet.

"Eigenlijk spiegelden we ons vooral aan Engelstalige groepen: The Cure, The Jam, The Clash. Die invloed is ook achteraf nog blijven doorschemeren, en daar ben ik blij om, want daardoor is De Mens een soort dansorkest geworden. Mochten we een kleinkunstverschijnsel zijn geweest, dan weet ik nietof we vandaag nog bestaan zouden hebben. Nu spelen we zowel in theaters als in festivaltenten, kunnen we op Pukkelpop staan, maar ook op de Nekka Nacht. En mijn borst zwelt toch een beetje als ik zie hoe we al die verschillende soorten publiek kunnen overtuigen. En dat heeft niet zozeer met mijn kwaliteiten als tekstschrijver te maken, maar met het feit dat onze muziek echt dans- en feestbaar is."

Mag ik jullie een echt jongensclubje noemen?

"Ja, al was er toch al snel het besef dat we niet alleen maar een rock-'n-rollgroep zijn. De teksten waren ook belangrijk, en niet alleen voor de chicks en de gasten die geen lief hebben. Daar heeft zich door de jaren heen toch een evolutie afgetekend. Los daarvan is een repetitie nog altijd een aaneenschakeling van flauwe vuile moppen en nieuwe weetjes over porno. Op dat vlak is er niet veel veranderd."

En dat blijft boeiend?

"Nee. Ik ben dat echt moe, eigenlijk. Maar het is wat het is."

Je wordt vaak geprezen omwille van je spitse teksten, maar hoewel je frequent over heel intieme dingen schrijft, doe je dat doorgaans op een zeer afstandelijke manier. Bang om je bloot te geven?

"Nee. Maar een liedje is iets anders dan een dagboek. Er zijn tegenwoordig te veel songschrijvers die hun hele hebben en houden op muziek zetten. Daar is geen kunst aan. Een beetje afstand kan geen kwaad, vind ik. Ik zing ook heel anders dan ik spreek. Ik geloof niet dat je geweldig jezelf moet zijn als je iets wilt uitdrukken. Enfin, dat kan wél. Maar ik merk dat ik dat soort artiesten meestal links laat liggen. Er zijn vaak prachtige vrouwen die me komen zeggen dat de teksten zo goed zijn. Of dat ik zo'n mooie 'r'-klank heb. Dan denk ik: oké, ik kom wel naar je thuis. Maar moet ik dan alle medeklinkers vermijden en alleen maar die rollende 'r' zeggen? Dat is wat mij betreft hetzelfde als tegen iemand vertellen dat ze een heel mooi oor heeft. Dat is leuk, maar niet genoeg."

Jullie debuut destijds was meteen een schot in de roos. De eerste drie singles - 'Dit is mijn huis', 'Irene', 'Jeroen Brouwers (schrijft een boek)' - waren meteen hits en zijn inmiddels classics. Het ging aanvankelijk wel héél vlot.

"Ja. En daarom was dat ook een gevaarlijke periode. In het begin trad ik helemaal niet graag op, maar na een optreden of zes heb ik een mentale knop omgedraaid en zijn we echt een liveband geworden. We straalden dat ook uit. In die mate zelfs dat we het algauw vanzelfsprekend gingen vinden om één à twee meter boven het publiek te staan. Net zoals het op den duur evident leek dat er veel volk voor het podium stond. Op de volgende cd stonden ook goeie nummers - 'Nederland', 'Lachen en mooi zijn', 'Zij zit daar en ik zit hier' - maar je krijgt maar één kans op de frisheid van een debuut. Als je een langere carrière wilt hebben, moet je steeds harder werken om weer bij die frisheid uit te komen. En om heel eerlijk te zijn: dat halen we gewoon niet meer. Weet je dat we er net zijn achtergekomen dat we 'Irene', onze grootste hit nota bene, al twintig jaar verkeerd spelen? Zo'n liedje zou ik vandaag trouwens niet meer kunnen schrijven. Ik zie dat rondom mij ook. De nieuwe cd van dEUS is heel goed, fantastisch zelfs, maar het kan nooit meer Worst Case Scenario worden. Die eerste keer besef je gewoon nog niet goed waar je me bezig bent. Je doet zomaar wat. En ook zeer belangrijk: je neemt dan de nummers op die je schreef nog voordat er een publiek was. Er was nog geen respons, er waren nog geen media en geen mensen voor het podium. 't Is een beetje als alleen gaan wonen. Zodra je die stap gezet hebt kun je nooit meer terug naar huis. Dat gaat niet meer."

Tenslotte: De Mens is destijds door een platenfirma getekend waar twee Franstaligen aan het hoofd stonden die later verantwoordelijk zouden worden voor het succes van Get Ready! Veel raakpunten zie ik niet, eerlijk gezegd.

"Play That Beat! was een rare platenfirma, gerund door twee homo's die louter hun eigen smaak volgden. In het geval van De Mens denk ik dat ze een foto van Michel hadden gezien, en ons daarom wel in hun stal wilden hebben. Naast De Mens hadden ze Jo Lemaire, Roland, Pieter-Jan De Smet, Mama's Jasje en - kort daarna - Get Ready! Dat is dus eigenlijk een goeie platenfirma. Ze woonden in een soort kasteel waar de Get Ready's ook de telefoon beantwoordden. Bizar, maar ze hadden wel nog het flegma van ouderwetse platenbazen. Soms kwamen ze de studio in en suggereerden ze zomaar vanuit het niets dat er halverwege een liedje 'un son destroy' moest komen. 'Avec des trompettes?' Dat leidde tot enorme discussies. Telefoons die dicht werden gegooid. Furieuze faxen, ook. Maar op zich was dat niet slecht. Nu iedereen zijn eigen platenfirma is, heb je dat veel minder. En dat is jammer. Kijk naar Prince. Die schilderde in zijn Warnerperiode weliswaar het woord 'slaaf' op zijn wagen, maar sinds hij zich daarvan bevrijd heeft, is zijn percentage aan goede nummers toch aanzienlijk teruggelopen. Muzikanten hebben altijd iemand nodig tegen wie ze zich kunnen afzetten."

Muziek! van De Mens is uit bij EMI. Op 11 februari staat De Mens in het kader van de Rewind-reeks in de Brusselse Ancienne Belgique. Info tickets: www.abconcerts.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234