Woensdag 29/06/2022

InterviewIdesbald Goddeeris

‘Als we de oorlog echt willen beëindigen, moeten we praten met Poetin’

Idesbald Goddeeris. Beeld ID / Bas Bogaerts - AFP
Idesbald Goddeeris.Beeld ID / Bas Bogaerts - AFP

Na de gruweldaden in Boetsja escaleert de Oekraïne-oorlog opnieuw. De VS sturen wapens, de EU neemt sancties. Maar volgens Idesbald Goddeeris is er maar één oplossing. ‘Een nieuw overleg is heel ver weg. Maar toch pleit ik er nog voor.’

Yannick Verberckmoes

Als jonge onderzoeker doorploegde Goddeeris de archieven van de Poolse communistische inlichtingendiensten. Pools spreekt hij dus vloeiend, maar ook in het Russisch kan hij zich goed uitdrukken. Hoewel hij als historicus aan de KU Leuven nu vooral bekend is door zijn onderzoek naar Congo, volgt Goddeeris de politiek in Oost-Europa nog steeds op de voet. De voorbije weken pleitte hij onder meer voor meer empathie tegenover Rusland.

Is die stelling na de massamoord in Boetsja nog houdbaar?

“Het is zeer moeilijk geworden, want de Russen hebben zich hier schuldig gemaakt aan zware misdrijven. Maar door de brainwashing van de staatsmedia zullen veel Russen het anders zien. Zij zullen zeggen dat dit pure westerse propaganda is. Alleen kunnen wij zulke uitspraken natuurlijk niet accepteren. Dat is zo voor politici, maar ik merk het ook bij mijn Russische vrienden, met wie ik in een Whatsapp-groepje zit.

“We praten er niet over, omdat we weten dat het dan toch maar tot ruzie leidt. In het verleden heb ik al pittige gesprekken gehad met Russen over homorechten, bijvoorbeeld. Zij hebben daar een andere kijk op, maar uiteindelijk konden we nog naar elkaars standpunten luisteren. Nu zie ik dat niet meteen meer gebeuren.”

U maakt dus een bocht.

“Eigenlijk niet, ik ben nog altijd voor dialoog met Rusland en ik geloof dat we nog steeds tot een duurzame relatie tussen Rusland en de EU moeten komen. Alleen is die nu heel ver weg en ik betreur dat het zo ver is moeten komen.”

Europa antwoordt nu met sancties. Wat denkt u daarover?

“Ik zou graag eens een goed historisch werk lezen over wat sancties al hebben uitgehaald. Iran kreunt al heel lang onder internationale sancties, maar het regime van de ayatollahs is er nog altijd. Als je naar de geschiedenis kijkt, heeft men sancties trouwens nooit tot op het bot uitgevoerd. Zelfs tijdens het toppunt van de Koude Oorlog, toen de Amerikanen de Sovjet-Unie het ‘Empire of Evil’ noemden, lieten ze hun boeren nog steeds graan leveren aan de Sovjets omdat de economische belangen te zwaar wogen.”

In ons land groeit de druk om de import van diamanten aan banden te leggen.

“Ik kan me daar niet over uitspreken, maar ik denk wel dat die zaken heel complex liggen. Wat je meestal ziet bij sancties, is dat er meteen loopholes ontstaan waardoor de handel toch nog doorgaat. Dat zullen we volgens mij bij energie en bij diamanten snel ondervinden.”

Amerika heeft de import van Russische ruwe diamanten verboden. Maar als die eerst in India zijn bewerkt, vindt de Amerikaanse douane het prima.

“Precies. Er is nu ook een drive om in Europa minder Russisch gas te importeren. Dat kan samengaan met een omslag naar meer hernieuwbare energie. Maar op de korte termijn zullen we meer Amerikaans schaliegas moeten binnenhalen. Dan zijn we toch bij de neus genomen? Wat is de milieu-impact daar dan van? Op dat vlak zie je dat Amerika goed naar zijn eigen belangen kijkt. Dat blijkt ook uit de handel in wapens naar Oekraïne.”

Omdat Amerika aan landen als Polen vraagt om hun oude tanks uit het Sovjet-tijdperk aan Oekraïne te geven in ruil voor modern Amerikaans wapentuig?

“Inderdaad. De Amerikaanse industrie mag leveren en Polen krijgt nieuwe wapens, zodat het militair sterker wordt. Beide landen winnen daarbij. Er zijn al heel veel antitankwapens in Oekraïne terechtgekomen, die ook een verschil maken op het slagveld. De vraag is wat er na de oorlog met die wapens gebeurt. Het is perfect mogelijk dat Oekraïners die wapens doorverkopen, waarna ze opduiken in andere conflictgebieden.”

Zoals in de film Lord of War, waarin Nicolas Cage Oekraïense wapens verkoopt aan Afrikaanse krijgsheren.

“En daar hoor je niets over in het publieke debat. Maar aan de andere kant is er nu natuurlijk een oorlog bezig en heeft Oekraïne zo snel mogelijk wapens nodig, dat begrijp ik ook. Ik betreur alleen dat we ons zo sterk laten meeslepen in de geweldspiraal.”

Idesbald Goddeeris: 'Ik geloof dat we nog steeds tot een duurzame relatie tussen Rusland en de EU moeten komen.' Beeld ID / Bas Bogaerts
Idesbald Goddeeris: 'Ik geloof dat we nog steeds tot een duurzame relatie tussen Rusland en de EU moeten komen.'Beeld ID / Bas Bogaerts

Ondertussen wint Orbán de verkiezingen in Hongarije.

“Iedereen spreekt nu over de grote eenheid van de EU en van de NAVO maar dat is echt enkel aan de oppervlakte. Van zodra je het bovenste laagje wegkrabt stoot je op dezelfde problemen die er voor de oorlog waren. Ze zijn zelfs nog erger geworden, want bepaalde anti-Europese stemmen komen hier sterker uit. Orbán krijgt lof omdat hij Hongarije zogezegd uit het conflict houdt. In Polen krijgen de nationalisten meer steun, omdat zij dan weer een harde houding aannemen tegenover Rusland.

“Tegelijk is het zo dat Parijs en Berlijn niets bereikt hebben met hun diplomatieke initiatieven om de invasie te vermijden. Zij zijn hun geloofwaardigheid kwijt. Omdat Polen dan weer gelijk heeft gekregen, om het zo te zeggen, zal het land binnen de EU een luidere stem krijgen. De Baltische staten en andere Oost-Europese landen zullen in Polen een advocaat blijven zien voor hun zaak.”

Ziet u nog een uitkomst voor de oorlog?

“Het conflict is zeer onvoorspelbaar. Door de gruweldaden is een nieuw overleg heel ver weg. Maar toch pleit ik er nog voor. Als we echt aan de oorlog een einde willen maken, dan is een dialoog met Poetin de enige oplossing.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234