Maandag 20/01/2020

Molenbeek

Als toerist op 'islamsafari' in Molenbeek: het nieuwe is er al vanaf

Zicht op Molenbeek. Beeld REUTERS

Toine Heijmans is verslaggever en columnist bij De Volkskrant. Naar aanleiding van de afgeblazen 'islamsafari' van Filip De Winter en Geert Wilders in Molenbeek, kwam hij zijn licht opsteken in de Brusselse gemeente.

Ik was nooit in Molenbeek. Dus direct naar de grootste attractie: het huis van terreurbroers Salah en Brahim Abdeslam. Onaangedaan staat het overeind, pal aan het Gemeenteplein, centrum van alles. Parkeren is verboden maar iedereen parkeert er pontificaal, ik ook, naast de fontein. Twee policiers kijken naar het leven vanuit hun auto. Als ik ze vraag of ik in overtreding ben, wuiven ze me weg met laissez-fairegebaren.

De lege woning van terreurbroers Salah en Brahim Abdeslam.

Het is twee jaar na Parijs. Brahim is dood, Salah gevangen. Ze hebben de naam van Molenbeek gevestigd. Een schuldig huis, een schuldig plein, één schuldige stadswijk van honderdduizend mensen groot: 'jihadistenhoofdstad'. Geert Wilders en Filip Dewinter willen er op 'islamsafari'. Ze zijn te laat. Iedereen is al geweest. Dat is het probleem met populaire bestemmingen: het nieuwe is er rap vanaf. Het brandmerk aangebracht, de sissende pijn verwerkt.

Maar keurig trapt de burgemeester in hun val: ze krijgen een gebiedsverbod.

En ik hang de toerist uit. De straten druk ondanks de koude avond, die valt zonder schemering.

Het huis van de broers is leeg. De familie is naar elders: te veel gluurders door de ramen. Maar als ik tips mag geven: bestel in restaurant O'Grill brochettes de dinde bij de man met de baard; het wemelt er van de gesluierde meiden. Bij Brass'art is de soep goed, het is een brasserie artistique. Een sociaal proefproject in het hart van Molenbeek, "met sociale cohesie vechten wij tegen de vooroordelen".

Tijdelijk, en betaald uit crowdfunding. Niet door de gemeente.

Met Wilders was ik op safari in de 'shariadriehoek': een paar straten in Den Haag, gebrandmerkt door een fabulerende journalist. De safari duurde denk ik twaalf minuten. Zelfs de echo's waren snel verdwenen.

Schepen Annalisa Gadaleta: "Wat is het netjes in Bloemhof!" Beeld RV

"Amai!", zegt Annalisa als ik over probleemwijken begin. Ze is net terug van een werkbezoek aan Bloemhof, de slechtste wijk van Rotterdam, "amai wat is het daar netjes! Een buurthuis met vrijwilligers die alles proper houden: onmogelijk zoiets, hier."

Annalisa Gadaleta is de negende schepen van Molenbeek. Ze maakte een boekje over de wijk waar ze al twintig jaar woont, en kreeg de goegemeente bulderend over zich heen. 'Racist', 'xenofoob', 'islamofoob' - ook in België koestert men de grote woorden. Terwijl ze zo voorzichtig is. Alleen maar wil vertellen wat haar opvalt in het Molenbeek van nu: een krampachtig vasthouden aan een monocultuur, die emancipatie in de weg staat.

'Benoemen' - dat woord is hier niet ingeburgerd.

Annalisa vraagt wat ik van Molenbeek denk. Ik zeg: benauwend. Het va-et-vient van auto's in straten te smal om te navigeren, medina-steegjes. Ja, hier was ik vaak: dit is Casablanca maar dan met minder licht. Spijkerbroeken voor niks. Lampenkappen, emmers te koop. De islam als leidraad - sommige winkels gaan dicht tijdens gebedstijd.

"Ja, we plakken op elkaar. Er is te weinig diversiteit, in mensen, in winkels, er is te weinig groen. Dit is het resultaat van jarenlange beleidskeuzen en de Franse ideologie." Ze pakt er wat lijstjes bij. De bevolking groeit. De welvaart daalt. "Ik denk: hoe kan dat nu?"

Achter het kanaal glimt Brussel onbereikbaar. Brussel heeft negentien burgemeesters die hun blik vooral naar het zuiden richten, naar Frankrijk, "gelijkheid, vrijheid, broederschap - iedereen hetzelfde, daar mag je niks van zeggen". En ze vertelt over het taboe voor Belgische wetenschappers om te peilen naar etniciteit, waardoor ze geen idee hebben wat er leeft. "Alleen al de suggestie dat cultuur invloed heeft op levenskeuzes, is not done. Maar ik ben Molenbeek zo gewoon, ik dacht ineens: waarom moet ik als schepen altijd het positieve benadrukken? Ik dacht niet dat ik iets ging vertellen wat zó taboe was."

De Rue du Prado, een smalle straat in Molenbeek.

Zelf is ze trouwens ook migrant: een Italiaanse.

Molenbeek twee jaar later: "Ik had een radicale omwenteling verwacht, een groots plan voor de wijk. Er zijn lichtpuntjes. Maar er is geen plan. Niet zoals in Rotterdam. Er zijn geen middelen. En voilà, dan zit je vast."

En zo blijf je 'jihadistenhoofdstad'.

Ik ben niet tegen de islam, zegt Annalisa Gadaleta. "De islam krijgt in België al jaren te weinig financiële steun, ook daardoor is de invloed van de strikte religieuzen toegenomen." Ze wil alleen dat vrouwen kunnen trouwen met wie ze willen; "dat iedereen zelf vorm kan geven aan zijn leven. Dát is emancipatie."

En ze pakt een boek van haar bureau: fatwa's, 'te gebruiken door westerse moslims'. "Niet integreren, niet stemmen, dat staat er allemaal in. Ik geloof niet dat veel mensen dit lezen, maar dat dit te koop is na álles wat we meegemaakt hebben - ik vind wel dat het vragen verdient."

Vragen. Geen safari.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234