Dinsdag 06/12/2022

'Als Stevaert minister-president wordt, zit Verhofstadt nog steviger in de 16'

'Het gevaar is dat enkel nog de kandidaten met mediasteun overeind blijven. Dat begint hier echt een kleine ziekte te worden''Je moet altijd weten wie in de partij wat aan wie kan lappen. Ik ben natuurlijk niet eeuwig, maar toch...'

Ruud Goossens en Filip Rogiers / Foto Filip Claus

'Crapule de luxe', ziedaar de flatterende omschrijving die Herman De Croo enkele weken geleden uit zijn mond toverde toen een collega van Le Soir hem vroeg om de journalisten van De Morgen eens te typeren. Na zijn binnenkomst monstert de kamervoorzitter uw dienaars, voor de gelegenheid uitgedost in gescheurde jeansbroek, niet echt fris gewassen, beginnende stoppelbaard. Het ontgaat De Croo niet: "Kijk eens aan, de heren hebben zich opgekleed."

Maar geen tijd te verliezen, want ook op vrijdag heeft De Croo het druk-druk-druk. De kamervoorzitter is een tikje hees, heeft de nacht voordien de hele programmawet artikel per artikel moeten voorlezen. "We hebben weer enkele kilo's wet bijgemaakt", zucht de VLD'er. "Ik wens Vincent Van Quickenborne nog succes met zijn administratieve vereenvoudigingen. Daarover spreken ze al sinds ik voor het eerst minister was, halfweg de jaren zeventig. En ondertussen zijn er in dit land al zo'n duizend adviesorganen. Als Vincent er tien van kan afschaffen, heeft hij goed gewerkt."

De Croo ergert zich aan heel wat nieuw wetgevend werk. "Vooral aan al de 'intrusiewetten'", zegt hij. "Ik ben een inventaris aan het opmaken van alle wetten die onze privacy in het gedrang brengen. Het probleem is dat al die wetten afzonderlijk altijd wel een goed doel dienen. Het is evident dat de onbemande camera's de snelheid op de wegen en het aantal ongevallen verminderd hebben. Dankzij de SIS-kaart en de elektronische identiteitskaart functioneert onze staat inderdaad beter. Doordat we telefoons afluisteren en e-mails en sms-berichten onderscheppen, zal onze openbare veiligheid er ongetwijfeld op verbeteren."

Maar u hebt wel stilaan het gevoel dat Big Brother constant mee zit te kijken?

"Ik voel me niet op mijn gemak, neen. Via onze gsm kan men perfect traceren waar wij de laatste maand geweest zijn. Gaat men binnenkort ook ons DNA-profiel op een kaart zetten? En onze levensverwachting? (lacht) 'De Croo heeft nog slechts zoveel jaar te leven.' Op een dag zal men een chip achter onze oren inplanten om onze gedachten te lezen. Nu denken jullie wellicht dat ik gek ben geworden, maar ik zeg u, die dag komt er ooit. En dan zal men zeggen: 'Als je correct denkt en een brave mens bent, heb je toch niets te vrezen?'

"Maar het is wel het einde van de individuele vrijheid, van de ziel van de mens. Tegen zo'n maatschappij moet een liberaal zich verzetten. Het kruiperige, het gevaarlijke is dat elk van die maatregelen met een goede reden wordt ingevoerd. Als al die informatie echter op één punt bij mekaar komt, wordt het gevaarlijk."

Positief denken: het is een ideaal thema om alle liberalen rond te verenigen. Zo zijn er niet veel.

"(lacht) Tegen wie zegt u het? Af en toe moeten we een beetje avant-gardistisch zijn. Als liberalen kunnen we niet anders dan protesteren."

In de jaren negentig was u steeds de luis in de pels, nu heeft Hugo Coveliers uw rol overgenomen. Bent u een beetje uit vorm?

"Maar neen! Ik heb slechts vier uur geslapen vannacht en zie mij hier zitten: ik ben perfect in vorm."

U was ooit het diepblauwe geweten van de VLD.

"En ik ben dat nog steeds. Toen ik deze week tussenbeide kwam op het partijbureau, heeft men mij in welhaast religieuze stilte aangehoord. Ik had dat niet voorbereid, ik heb gewoon mijn gedacht gezegd. Hou je niet langer met jezelf bezig, stop met mekaar blauwe plekken te nijpen, concentreer je op visie en niet op strategie. De VLD moet opnieuw een volksbeweging worden, mét zijn kleine ketterijen en deviaties. We hebben nood aan de schwung zoals in de tijd van Verhofstadts Burgermanifesten. Zeker een derde van de bureauleden zei achteraf: 'Herman, het is goed dat gij dat eens gezegd hebt.'

"Weet u, er zijn twee soorten bomen in de politiek. Je hebt de bomen die het altijd makkelijk hebben gehad en in een goed bemeste, rijke grond groot zijn geworden. Dat zijn bomen met weelderige takken, veel bladeren maar heel kleine worteltjes. En dan heb je de bomen die het vaak moeilijk hebben gehad. Omdat ze water en voedsel moesten vinden, zijn hun wortels heel diep vertakt. Wel, ik kan u zeggen: als het erg waait, gaat de eerste soort bomen meteen tegen de vlakte. De tweede soort valt nooit omver. Begrijpt u mij?"

Eigenlijk niet.

"Het politieke opportunisme houdt niet stand, de VLD moet zich niet te veel zorgen maken. En om het nu even over Coveliers te hebben: ik heb Hugo heel graag maar hij is wel over de schreef gegaan. In de VLD mag je in het partijbureau inhoudelijk uiterst ver gaan maar zeggen dat Karel De Gucht erger is dan een Albanese maffialeider, gaat wat té ver."

Kom kom, u wist destijds ook van wanten. Verhofstadt heeft vaak op u gevloekt.

"Natuurlijk zijn er weleens spanningen geweest, zeker toen we tegen mekaar opkwamen voor het partijvoorzitterschap (in 1997, RG/FR). Maar ik heb nooit op de man gespeeld, daarvoor heb ik veel te veel respect voor Verhofstadt. Hij heeft een visie en bedrijft politiek op een heel passionele manier. (denkt na) Als je allemaal samen in de oppositie zit, is er per definitie een solidariteit tégen iets. Maar in de meerderheid is het veel moeilijker om samenhorig te blijven, zeker omdat de liberalen in de oppositie al nauwelijks structuur hadden. (lacht) We waren toen al een verzameling van veelal briljante individuen."

Vijf jaar regeren en alle richtingen uitlopen: dat is wel erg snel.

"Ik geloof dat niet. De VLD oefent gewoon een grote aantrekkingskracht uit, niet alleen op de kiezer maar ook op verkozenen. Er zijn de afgelopen jaren veel nieuwe mensen bijgekomen en van velen weten we ondertussen niet meer dat ze ooit op een andere wei stonden te grazen. Om te achterhalen waar Pierre Chevalier, Hugo Coveliers of Bart Somers vandaan komen, moet je archeologische opgravingen gaan doen. Zo geassimileerd zijn ze. Een derde van ons partijbureau is niet van blauwe origine en geen enkel bureau telt zoveel gewezen voorzitters als dat van de VLD. Dat assimilatieproces voltrekt zich ook bij de laatste nieuwelingen op organische wijze, het loopt sneller dan ik gevreesd had. Maar u moet ook begrijpen dat die nieuwe mensen zich ook willen bewijzen, ze willen hun eigen bekleuring aanbrengen. Dat vraagt allemaal wat tijd, maar dat is de keuze die de VLD al vijftien jaar maakt. We hebben heel bewust niet voor een kartel gekozen."

U vergeet de afspraken die Karel De Gucht gemaakt heeft met Vivant.

"Ahjaja. Eigenaardige zaak is dat. Ik ga daar geen commentaar op geven. Ik ben geen expert in het moduleren van wagens."

Toch toch. U hebt net gezegd dat de VLD er al vijftien jaar voor kiest om nieuwkomers te 'assimileren'.

"Ik verkies dat ja."

Vanwaar de koerswijziging? Waarom vindt de partij plots geen graten in een VLD-Vivant-lijst?

"Ik weet het niet. Ik vermoed wel dat Roland Duchâtelet liberaal denkt. Hij schijnt ook een man met charisma te zijn, heeft iets in zijn mars. Maar je moet je goed afvragen: geeft dat een betere klank, Vivant-... euh nee, VLD-Vivant? Bovendien is die Duchâtelet niet geïnteresseerd in zijn kop op een affiche. Hij vraagt voor zichzelf geen vooraanstaande plaats op de lijst. Hoe kun je melk verkopen als je de verkoper van de melk niet kunt verkopen? Neen, we hebben een mandaat gegeven aan De Gucht om te onderhandelen, meer niet. Vivant heeft een kapitaal aan sympathie, maar weinig kiezers."

Maar de kogel is toch al door de kerk?

"Niet bij mijn weten. Het is in elk geval niet beslist op het partijbureau."

Misschien is een kartel wel beter leefbaar. De spagaat in de VLD is nu al zo groot.

"Er is iets meer geruis hoorbaar op onze radio, klopt. Je moet iets langer zoeken om de juiste post te vinden. Maar eens je de juiste toon gevonden hebt, komt alles wel goed over. Wij hebben tot nu toe altijd voor de assimilatievorm gekozen. In een kartel moeten de brugfiguren bijzonder krachtig zijn, anders stuikt alles in mekaar. Onze formule is anders en beter. Ons assimilatievermogen is ook bijzonder groot. Tot nu toe verteert de partij alles uitstekend, al gaat men weleens over de schreef. Het was echt niet goed dat Patrik Vankrunkelsven en Annemie Van de Casteele voor het migrantenstemrecht hebben gestemd."

Hoe legt u dat uit aan uw achterban? Coveliers verdedigt de partijlijn en krijgt op zijn kop, de twee ex-Spiritisten gaan ertegenin en er gebeurt niets.

"Coveliers heeft niet op zijn kop gekregen voor zijn gevecht tegen het migrantenstemrecht. Niemand in de partij - noch de voorzitter noch de premier - heeft hem daar een verwijt over gemaakt. En ja, die slappe lach van Jean-Marie Dedecker was niet gelukkig maar zoiets kan iedereen overkomen. Als ik tijdens een plenair debat één keer in mijn neus peuter, zit dat 's avonds ook op de tv.

"Nogmaals, ik betreur vooral dat twee VLD'ers tegen het partijstandpunt hebben gestemd. Ik vond het ook niet heus dat Annemie Van de Casteele in De Standaard dan nog eens een opiniestuk schreef om haar mening te verdedigen. Ik word boos wanneer Patrik Vankrunkelsven in Le Soir zegt dat 'de top van de VLD eigenlijk vóór het migrantenstemrecht is'. Dat is echt niet goed voor de partij. Dat kan één keer gebeuren, dat mag geen tweede keer gebeuren. Trouwens, er zijn altijd elegante manieren om daaraan te ontsnappen. De Croo heeft niet voor niets de 'sanitaire onthouding' uitgevonden? Als de stemming plaatsvindt, ga je pipi doen. Glorieus is dat niet, maar zo blijf je wel in teamverband spelen. Maar de houding van Vankrunkelsven en Van de Casteele is ook afgekeurd op het partijbureau."

Vond u ook dat Hugo Coveliers geswitcht moest worden als senaatsfractieleider?

"(voorzichtig) Dat was een heel zware beslissing."

Had u niet kunnen bemiddelen?

"Ik had gezegd dat ik beschikbaar was, maar om te kunnen bemiddelen moet je wel eerst gevraagd worden... We moeten ook eerlijk zijn: je kunt als fractieleider niet functioneren in een voortdurend publiek spanningsveld met de partijleiding. Dat is niet vol te houden. Nu moet men proberen de scherven te lijmen, ook bij de VLD-Antwerpen. Die Antwerpenaren zijn rare jongens, hé. Ik heb veel sympathie voor hen, maar wat bezielt hen nu eigenlijk om te zeggen dat 'de Antwerpenaren weer in de hoek zijn gedrumd'? Zo reageren ze al-tijd, of het nu over het voetbal, de Leien of de VLD gaat. Als men aan één Antwerpenaar raakt, raakt men aan heel Antwerpen. Zoals een onstuimige geplaagde maagd hijgt die Antwerpse boezem in alle richtingen. Ach, dat zal wel kalmeren...

"Ik denk ook niet dat Karel De Gucht aan Hugo beloofd had dat hij minister mocht worden. Karel zegt dat dat verhaal niet klopt en ik geloof hem. (met plezier) Maar het is natuurlijk wel mogelijk dat hij een houding heeft aangenomen waaruit Coveliers logischerwijs concludeerde dat hij minister zou worden."

In de VLD worden mensen wel vaker gebruuskeerd. Deze week zaten Jaak Gabriels en André Denys nog te treuren in Terzake.

"Voor een partijvoorzitter is het niet makkelijk om te beslissen wie minister mag worden. De VLD is door die hele ministerwissel in de Vlaamse regering gelukkig van haar Stevaert-fascinatie afgeraakt. We moesten alles nóg vlugger en nóg meer doen dan Stevaert. Dat is er nu gelukkig uit. Maar voor Jaak Gabriels, die het bijzonder goed deed, blijft het bijzonder choquerend. Plots staat daar de man met de hamer. Dat had wellicht toch een tikje anders aangebracht moeten worden."

Dacht u nooit: straks lappen ze mij hetzelfde?

"(cryptisch) Je moet altijd weten wie in de partij wat aan wie kan lappen. Ik ben natuurlijk niet eeuwig, maar toch... De trimestriële barometer van La Libre Belgique bestaat al zo'n twintig jaar. Wel, ik ben nooit uit de toptwintig geweest. Niemand anders kan dat zeggen. Bij de laatste verkiezingen heb ik van alle VLD-kandidaten op Verhofstadt na de meeste voorkeurstemmen behaald. Patrick Dewael is een uitstekend minister, net als Marc Verwilghen en Bart Somers, maar vanop de tweede plaats heb ik wel beter gescoord dan zij als lijsttrekker. En ook in de partij blijf ik populair. In de hiërarchie van het VLD-partijbureau sta ik op de tweede plaats achter Guy Verhofstadt.

"Ik zie dus niet goed in wat de partij zich tegenover mij zou kunnen veroorloven. Ik ben na Guy de tweede man van de VLD, intern en naar buitenuit."

U vergeet dat er nog een partijvoorzitter is.

"O, maar Karel is hors concours. Hij is als voorzitter ook apart verkozen voor het partijbureau. En hij wordt ook steeds populairder. Op 18 mei heeft hij het, tot verbazing van velen, goed gedaan. Dat heeft hemzelf ook verheugd, want hij is geen stemmenkanon."

Zou u niet willen dat de kleine, arrondissementele kieskringen blijven bestaan?

"Ik doe aan politiek op een manier die niet houdbaar is in een provinciale kieskring. Elk weekend trek ik in Oost-Vlaanderen naar een manifestatie of vijftien. Als ik nu ook in Stekene zou moeten gaan spreken (aan de andere kant van de provincie, RG/FR), ben ik drie uur weg. Dat lukt dus niet. Ik stel dus iets anders voor. Maak voor alle verkiezingen - zowel Vlaams, federaal als Europees - één Vlaamse kieskring en verdeel zo vijftien mandaten. Op die lijst kun je dan de nationale kandidaten zetten, de prima donna's die het profiel van de partij dragen. En daarnaast laat je de klassieke arrondissementen bestaan. Zo hou je de lokale kandidaten die het veldwerk doen overeind.

"Het gevaar is dat enkel nog de kandidaten met mediasteun overeind blijven. Dat begint hier echt een kleine ziekte te worden. Als een van mijn kamerleden een journalist of een camera opmerkt op de perstribune, begint die plots totaal anders te praten. De ruimere kiesomschrijvingen zorgen ervoor dat jonge mensen slechts aan de bak komen wanneer ze ook opvallen. Ze teren niet meer op wat ze weten of wat ze doen, maar op wat ze 'zijn'. Daarom moet je op lange termijn weer een kleinere visvijver maken voor nieuwere opkomende kandidaten."

Hoe zit het met de kwaliteit van de kamerleden?

"De kwaliteit loopt terug, met alle gevolgen van dien. Als ik aan een minister vraag om in een commissiedebat te blijven zitten, terwijl hij uitgenodigd is voor TerZake, dan zegt die man: 'De Croo, zijt gij zot geworden?' Ze willen hun tijd hier niet verliezen als ze zich op de tv tot 100.000 mensen kunnen richten. Maar je moet dus ook iets vinden voor de mensen die de kans en het talent niet hebben om op de tv te komen. Ze zijn immers broodnodig om dit huis te laten draaien. Dat zal steeds duidelijker worden.

"Politiek is als biljart. Zowat elke relatief ontwikkelde caféganger kan met een biljartkeu bal A op bal B spelen. Maar alleen Raymond Ceulemans weet waar die twee ballen na de zevende band zullen uitkomen. In de politiek is het niet anders. Als je een stoot doet, moet je weten waar alle ballen zullen uitkomen. Daar denken de jonge kamerleden niet meer aan. De gadget-isering heeft toegeslagen: het balleke heeft gebotst en dan nemen we een ander, beter, jonger balleke. Dat bedreigt onze democratie. Een heel klein groepje met drie, vier ministers en drie, vier partijvoorzitters bestuurt het land. Daarachter loopt dan een ganse schare van alibi-verkozenen en alibi-aanwezigen."

U bent niet vriendelijk voor uw personeel.

"Dat is niet de boodschap. Ik wil vooral zeggen dat de meesten één persconferentie véél belangrijker vinden dan hier zes dagen lang obscuur werk te verrichten in een kamercommissie. Dat werkt nogal demotiverend voor de ernstigen. Binnenkort krijgen we hier in de Kamer toneeltjes waarbij een kamerlid een vraag stelt die door zijn medewerker geschreven wordt. Waarop de minister dan een antwoord geeft dat door een medewerker is geschreven. Straks moeten ministers en kamerleden enkel nog kunnen lezen en schrijven.

"Dat is niet houdbaar. Dit parlement zou niet bestaan indien er bij de honderdvijftig kamerleden geen honderd zeer vlijtige jongens en meisjes zaten. Alleen staan zij in tegenstelling tot de vijftig anderen niet in het zonnetje. De media moeten daar ook maar eens over nadenken. De middenmoot is onontbeerlijk, die mogen we niet kwijtspelen. Anders wordt het parlement een soort pretext. Daarmee maak je jezelf kapot."

Is het parlement nu al geen pretext? Kijk naar de wijze waarop de fiscale amnestie deze week, ondanks de kritiek van de Raad van State, door uw instelling is gejaagd.

"Als u wilt aantonen dat het parlement niet goed werkt, kiest u nu wel het slechtste voorbeeld. Over fiscale amnestie heeft de commissie Financiën zeven keer vergaderd. Er was ook een hoorzitting waarop de fiscale crème de la crème van het land was uitgenodigd. De regeringstekst is minstens voor zestig procent gewijzigd in de Kamer, die is dus niet door het strot van het parlement gejaagd."

Volgens politicologen...

"Een politicoloog is in de politiek wat een training is in de badkamer. Je krijgt goeie kuiten en spieren, maar buiten op de straat regent het, het is er glad, er is verkeer. Bon, die politicologen die het allemaal weten... Weten jullie nog wie de critici waren van Rubens, Shakespeare of Molière? Kennen jullie hen? Neen! En kennen jullie Rubens, Shakespeare en Molière nog? Ja! (tevreden) Punt gemaakt."

Toch hebben wij vaak de indruk dat u als kamervoorzitter bijzonder braaf bent voor de regering.

"Nee. Ik doe mijn job zoals het hoort. (fijntjes) Misschien, en dan word ik profetisch, blijf ik langer in een uitvoerende topfunctie dan vele anderen. Als God mij de gezondheid geeft. Ik ben 66. In China heb ik de leeftijd om junior minister te worden."

In 2005 moet de VLD op zoek naar een nieuwe voorzitter.

"Het is altijd moeilijk... Dit is weer de... (zoekt) Allez, de tribalisering van de politiek. Het verhaal van de stam en het stamhoofd. De media-aandacht gaat altijd naar de uitdrukking, de fysionomie, de verklaringen van het stamhoofd of de stamhoofden. Wie wordt het nieuwe stamhoofd? Het enige wat in de politiek voorspelbaar is, is het onvoorspelbare. We zullen ons best doen om de Vlaamse verkiezingen te winnen, en het zal moeilijk zijn want ik denk niet dat Guy op de Vlaamse lijst kan staan..."

Verhofstadt moet dus op de Europese lijst?

"Dat lijkt mij het best. Je kunt Guy de Oost-Vlaamse lijst voor de Vlaamse verkiezingen toch niet laten trekken? Europa, laat hem daar op één staan."

Wat heeft hij daar eigenlijk bij te winnen?

"Wat heeft de VLD erbij te winnen, is de vraag. We hebben Verhofstadt nodig. Waarom zijn we in Gent en Oost-Vlaanderen zo vooruitgegaan? Omdat Guy de lijst trok, enfin. Als Verhofstadt de Europese lijst niet zou trekken, stel ik mij vragen."

En als hij onderuitgaat tegen Jean-Luc Dehaene?

"Dat wil ik nog zien. Guy is ook Europees bewogen. Ik zie hem heel vaak bezig in de commissie Europese Aangelegenheden. Hij is er trouw aan, hij komt persoonlijk. Hij loopt Europa in alle breedten en lengten af. Als hij niet trekt, vraag ik me af wie het wel kan doen... De Gucht? Karel De Gucht zal de Oost-Vlaamse lijst trekken. Ik zal ergens vanachter staan, om te steunen en niet om verkozen te worden.

"Ik heb mijn hele leven op alle lijsten gestaan. In de politiek kun je niet zeggen: laat anderen maar uit de loopgraven komen en ik zal kijken hoe lang je het uithoudt. Nee! Je moet er als eerste uitkomen en dan volgt de rest. Iemand die aan politiek doet, moet in zijn ploeg op alle terreinen meespelen. Al zijn er ook limieten: je kunt niet twee lijsten tegelijk trekken. (denkt na) Karel zit bijna 25 jaar in het parlement, en Guy en Patrick gaan ook al bijna vijfentwintig jaar mee. Dat zijn allemaal..."

Oude krokodillen?

"Ge weet wat ik over krokodillen zeg: alleen van de jonge maken ze sacochen. Ik was altijd tegen de splitsing van de Vlaamse en federale verkiezingen. Aanvankelijk kreeg ik van iedereen, ook van mijn partijgenoten, een emmer over mijn hoofd: 'De Croo, ge zijt een Belgicist, ge wenst Vlaanderen geen eigen verkiezing te geven.' En nu? Nu komen ze op hun stappen terug. De Croo had toch gelijk, hé. Een heel jaar lang doet de regering bitter weinig omdat ze in kieskoorts zit. Of nee, ze is in overdrive."

Ziet u veel zenuwachtigheid in uw assemblee?

"De kiescampagne is begonnen in oktober 2002 en zal lopen tot juni 2004. Dat is voor een klein landje als het onze met al zijn complexiteit een echte ramp. Waar is men mee bezig? Iedereen jut elkaar op. Je zal dat hier in de Kamer kunnen bewonderen: de kandidaten voor de regionale verkiezingen zul je er zo kunnen uitpikken. Die gaan drie keer meer klappen, zeven keer meer vragen stellen en zes keer meer interviews krijgen.

"Zullen de mensen weten waarover het gaat? Ik ontvang hier twee ambassadeurs per week. Ik probeer hen dan het federalisme uit te leggen. Dan vraag ik hen: heeft u een auto? Ja. Als u de auto start, weet u dan dat u meer dan 7.872 wisselstukken in uw auto hebt? Ah neen, als hij maar rijdt, hé. Federalisme bij ons bestaat in feite niet, ik heb dat nog al gezegd, tot grote ergernis van velen. Er zijn in hetzelfde moederhuis enkele filialen. Met dezelfde mensen. Noch bij SP.A, noch bij CD&V, noch bij de VLD bestaan er aparte federale en Vlaamse partijbureaus. Voor de burger is dat nog één potje nat. Men weet niet juist wie wat bestuurt. "Die Vlaamse verkiezingen gaan volgens mij helaas een soort tussenverkiezing zijn voor het werk van de federale regering. Cynisch gezegd, door de verkiezingen uit mekaar te houden verzwaar je het gewicht van de federale regering en verminder je de impact van de lijsten voor de gewestverkiezingen."

Ziet u het zitten voor volgend jaar?

"Ik heb de indruk dat er niet veel zal veranderen. De trends liggen vast. Ik zie de groenen niet heropleven. Ik heb er niets tegen, maar ik heb de indruk dat ze het niet goed meer weten. Ze blijven onafhankelijk voortdoen maar in Antwerpen praten ze wel over samenwerking met anderen, ze veranderen hun naam, enzovoort. Een beetje zoals mensen in een faillissement: die proberen bij wie dan ook wat krediet te krijgen. Ik heb ze eens vergeleken met opschietende paddestoelen die op een morgen weer allemaal verdwenen zijn, ze waren daar razend voor, maar ik had wel gelijk.

"En CD&V? Ze hebben knappe nieuwe mensen in de Kamer zoals Dirk Claes, Hendrik Bogaert, Nahima Lanjri of Carl Devlies maar die partij zit wel in een dalende trend. Ze hebben daar bij de vorige verkiezingen hun vinger tot aan de elleboog in het eigen oog gestoken. Het ging tussen Guy Verhofstadt en Stefaan De Clerck. Ik heb in Michelbeke Panamarenko gehuwd, onlangs ga ik naar een tentoonstelling van hem in Deerlijk en wie zie ik daar? Stefaan De Clerck. De would-be premier is in enkele maanden tijd als een grijze muis verdwenen uit het Brusselse spectrum.

"Maar goed, ik denk dus niet dat er zoveel zal veranderen. Het is afwachten of het kartel tussen SP.A en Spirit zal standhouden, en of bij ons de nieuwe individuen versneld geassimileerd zullen worden. Bij de VLD moet het asfalt zijn bulten kwijt geraken. De weg moet effen zijn. En als er nog een laag bij moet, zal ik meewerken."

Opereert de leidende VLD-trojka van Verhofstadt, De Gucht en Dewael soms te autonoom?

"Bij ons is het tenminste een trojka. Dat is al democratischer dan één persoon (doelt op SP.A, RG/FR). Och, ik zie en hoor ze bijna dagelijks, het is niet zo dat ze met hun drieën de partij leiden. Bij SP.A en PS hanteert men het Afrikaanse systeem: er spreekt er maar een buiten de hut, maar in de hut spreken ze allemaal. We hoeven daar niet jaloers op te zijn, bij ons werkt het anders."

Stel dat de peiling van La Libre Belgique en Het Laatste Nieuws waarheid wordt, kan Verhofstadt dan verder doen als premier?

"Ik denk dat het minder effect zal hebben dan u denkt. Als de trend zich doorzet en SP.A groter wordt dan de VLD, kun je een verdeling van de macht krijgen. De ene partij krijgt de Vlaamse premier, terwijl de andere de federale mag houden. Ik hoop dat we beiden behouden, hé - Bart Somers kan het ook aan - maar in de duivelse logica van de politiek zou een gespleten premierschap, enfin gedeeld, de positie van Verhofstadt verstevigen. Als de socialisten fors vooruitgaan, wat ik niet denk, en ze claimen de Vlaamse premier, dan stabiliseer je daarmee de liberale federale premier. Want nu hebben ze niets."

Dus Stevaert als minister-president zou een geschenk zijn voor Verhofstadt?

"Dat zeg ik niet. Het zou geen drama zijn. Ik heb veel liever dat Bart Somers minister-president blijft natuurlijk. Maar het gevaar is dat de VLD te veel zou gaan claimen. Ik zeg altijd: je moet eerst de helft plus één hebben. En twee, je moet altijd zien dat iedereen een beetje aan bod komt. Ik heb een meerderheid in Brakel met de socialisten en ik laat ze aan bod komen. Als je alles voor jezelf wilt, heb je alles gedurende een zekere tijd. Als je het een beetje verdeelt, heb je minder maar voor een langere periode. Dat zal de uitdaging in Vlaanderen zijn in 2004. Geraken de paarse collega's aan een meerderheid? En zo ja, zorg dan dat elk zijn deel krijgt."

Hoeveel nieuwjaarsrecepties plant u dit jaar af te schuimen?

"Minder dan vorig jaar. Ik had er toen een zeventigtal, nu nog iets meer dan de helft. Ik heb ook andere verplichtingen. Maar het blijft belangrijk je te tonen, je moet daar tijd voor uittrekken. Als ik naar een receptie ga van het zevende knoopsgat, dan zeggen de mensen: 'Hij is goeiedag komen zeggen, hij ziet ons nog staan.' Je loopt binnen en buiten, dat is genoeg. Je zou verwonderd zijn hoeveel kuikenrijpe eitjes je ontmoet als je even je hoofd laat zien. Ik heb daar oog voor. Ik stap achteraf in mijn auto, ik haal de volgekrabbelde bierkaartjes uit mijn zak, ik dicteer dat in mijn apparaatje en de man in kwestie krijgt de dag erna een briefje: 'Ik zal het bekijken.'

"Op een dag zal ik eens een boekje schrijven voor nieuwe politici. Ze weten niet meer wat ze moeten doen. Veel knapen hier denken: als ik mooie benen heb of een stoere stem, ben ik gelanceerd. Dan ben ik drie maanden later toch minister? En acht jaar later met pensioen! Ze moeten de mensen niet vleien, maar ze moeten contacten leggen. Ze mogen niet lui zijn. Anekdote. Wegenwerken bij Ninove. Ik sta in de file, komt er een man uit zijn huis naar mij toe: 'Godverdomme meneer de minister, dit en dat.' Ik kijk naar het nummer van dat huis, de volgende dag had de man een briefje gekregen, nog enkele weken later was het geregeld.' Die man denkt dat ik Sinterklaas ben."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234