Maandag 12/04/2021

Als Snowden spreekt, luistert men

'Een kind dat vandaag geboren wordt, groeit op zonder enig benul van privacy.' De kerstboodschap van volgens velen de man van het jaar Edward Snowden op Channel 4 is er niet één om vrolijk van te worden.

Benaderde de Britse zender Channel 4 in de voorbije jaren lui als actrice Birgitte Bardot, tv-kok Jamie Oliver of Iraans president Mahmoud Ahmedinejad, voor de twintigste editie van zijn alternatieve kersttoespraak, uitgezonden na de speech van de Queen, werd de in Moskou ondergedoken Edward Snowden aangezocht. En in zijn anderhalve minuut maakte de Amerikaan ons duidelijk dat Big Brother werkelijkheid geworden is. 'George Orwell waarschuwde ons voor de gevaren van een wereldwijd massasurveillanceprogramma', klinkt de kerstboodschap uit de hotelkamer van de sinds augustus in Moskou ondergedoken klokkenluider. 'Maar de dingen waarover hij het in 1984 heeft, zinken in het niets bij wat nu bestaat. (...) Een kind dat vandaag geboren wordt, groeit op zonder enig benul van privacy. Het zal nooit weten wat het betekent om een moment ongemoeid te worden gelaten, om een gedachte te koesteren die niet wordt geanalyseerd. (...)' Snowden verwees daarmee naar het PRISM-programma van het Nationaal Veiligheidsagentschap NSA. 'De balans is zoek tussen de technologie die ons omringt en de manier waarop de overheid die reguleert. Als onze regeringen willen weten hoe we ons voelen, dan moeten ze beseffen dat het goedkoper is dat te vragen dan ons te bespioneren.' En aldus haalde de man die sinds juni door Washington werd verguisd als een ware verrader des naties zijn eerste slag thuis. Bij de rechtelijke macht en bijgevolg ook bij de publieke opinie.

Daags voordien kwam de Washington Post met het verslag van een 14 uur durende ontmoeting in Moskou. De 30-jarige IT-ingenieur zei met tevredenheid terug te kijken op zijn missie. De prijs die hij daarvoor betaalde, leek hem geenszins te hoog. Als we op zijn eigen woorden mogen afgaan, dan lijdt hij niet echt onder de beperking van zijn bewegingsvrijheid. Hij was altijd al een huiskat en hoeft nergens heen om gelukkig te zijn. Zolang Snowden maar de kans krijgt om te praten met mensen, te schrijven en op het internet te surfen, voelt hij zich prima.

De Russische overheid, dixit de klokkenluider, bemoeit zich niet met hem en van een koehandel met de geheime documenten, is volgens hem geen sprake. Ook de autoriteiten in Hongkong, waar hij heen vluchtte net voor de eerste onthullingen, hebben volstrekt geen wederdienst gevraagd.

Veel meer wil Snowden over zijn privéleven niet kwijt. Het tegendeel zou verbazen voor een man die een zo groot belang hecht aan privacy. "Ik zie mijn missie als volbracht", zo stelde hij. "Ik heb al gewonnen. Ik wilde de maatschappij niet veranderen maar haar de kans geven voor zichzelf uit te maken of ze een ommekeer wil. Het enige waar het me om te doen was, was de burger een zeg geven in de manier waarop hij wordt bestuurd. Ik wil de NSA niet vernietigen maar verbeteren."

Maar waarom voelde hij zich daar toe geroepen? "Wie me verkozen heeft? Zij, diegenen die spioneren. De voorzitters van de inlichtingencomités van het Lager Huis en van de Senaat, door de programma's geheim te houden en door in het geheim beslissingen te nemen die ver buiten hun mandaat liggen. Het ging niet om mij als individu, ik ben geen engel die uit de hemelen neerdaalde. Het punt is dat je ziet dat je de mogelijkheid hebt, net zoals al die anderen rond de tafel. Alleen handelen zij niet. Dan moet iemand toch de eerste zijn. "

Snowden had het verder over de angst, niet de "zelfzuchtige angst voor je eigen lot, die viel makkelijk te bezweren, maar de vrees dat de publieke opinie niet zou volgen".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234