Vrijdag 22/01/2021

opinie

Als ondernemers enthousiast worden van de regering-Bourgeois, is er serieus stront aan de knikker

Beeld BELGA

"De bedrijfspsychologie van de wet van de sterkste is niet toepasbaar op de samenleving", vindt Jelle Vermeersch. "Er moet geld vrijgemaakt worden voor zwakkeren en voor initiatieven waarvan men weet dat er weinig return-on-investment zal zijn." Vermeersch is fotograaf van onder andere De Morgen, P-Magazine en Humo en co-hoofdredacteur van wielertijdschrift Bahamontes.

Een mens verslikt zich des morgens al eens in zijn bloedsinaasappelsap. Toen ik dinsdag in deze krant de positieve reacties van Voka en Agoria op de sublieme septemberverklaring van "onze Geert" las, gingen al mijn alarmlampjes meteen branden. Als zelfs Jo Libeer en zijn trawanten onverbloemd positief zijn over de voornemens van deze Vlaamse regering, dan is er serieus stront aan de knikker.

Gelukkig verkondigde de beschermheilige der kruideniers, Karel Van Eetvelt, twee dagen later op de radio dat de besparingen niet ver genoeg gingen. Oef, wat een geruststelling, dacht ik: de ondernemers blijven klagen. En dat is natuurlijk hun goed recht. Meer zelfs, het is hun verdomde plicht om hun eigen belangen te verdedigen. Maar dat wil daarom nog niet zeggen dat onze regering aan de hand van het zakenleven moet lopen. En dat lijkt nu meer dan ooit het geval.

Het is ondertussen 20 jaar geleden dat socioloog Luc Huyse in zijn standaardwerk De politiek voorbij schreef dat de macht van de vaderlandse politiek tanende was. Steeds meer bevoegdheden verdwenen naar supranationale instellingen zoals de Europese Unie, maar ook internationale bedrijven knabbelden aan de machtsbasis van de beroepspolitici.

Beeld rv

De patroons

Door een mix van dreiging en beloftes hebben die grote multinationals vandaag een extreem lage belastingvoet kunnen afdwingen om bij iedere aanpassing van hun uitzonderingsregime te schreeuwen dat ze uit ons land zullen wegtrekken. That's capitalism, that's how it works. Fair enough, maar zonder de nodige correcties was er geen sprake van onze geroemde sociale zekerheid.

En de aanval op dat systeem lijkt ingezet. Tegenwoordig luidt de mantra van de Vlaamse ondernemerskoepels: versoepel de regels, bespaar waar mogelijk op welzijn en onderwijs, en wij brengen u welvaart. Welvaart hebben ze in het verleden effectief gebracht: toen de landbouw zware klappen kreeg in het Vlaanderen van de jaren stillekes hebben ondernemende geesten ons met hun creativiteit, lef en moed uit het moeras getrokken en van ons rijke burgers met een strakgespannen gazon en oprit in dolomiet gemaakt. Maar dat hebben ze alleen maar kunnen doen binnen de regels van de staat.

Was het niet van de arbeidersbeweging op het einde van negentiende eeuw, dan deden "de patroons" gewoon hun goesting en bestond de 60 uren-week nog steeds. Daarom bedrijfsleiders vereren als de redders van de samenleving is dan ook te kort door de bocht.

Kotsen op Ambiorixschoenen

De facto denkt een bedrijfsleider alleen aan zijn eigen bedrijf. En als dat bedrijf werkgelegenheid creëert, of op de kar van de ecologie kan springen omdat er toevallig gigantische subsidies zijn voor zonnepanelen en er op die manier op de elektriciteitskosten bespaard kan worden, welaan dan. Zelfs bij Henri De Gorge, de filantroop en man achter Le Grand-Hornu, de ideale steenkoolstad, speelde een economische beweegreden: hij vond aanvankelijk te weinig mijnwerkers en door zijn werknemers en hun families in de watten te leggen, deden die beter hun job.

Allemaal niks mis mee, maar we kunnen de bedrijfspsychologie nu eenmaal niet toepassen op de samenleving. Een bedrijf is geconcipieerd naar het principe van winst, naar de wet van de sterkste. Een samenleving daarentegen moet zoveel mogelijk herverdelen en ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen het zo goed mogelijk hebben. Er moet geld vrijgemaakt worden voor zwakkeren en voor initiatieven waarvan men weet dat er weinig return-on-investment zal zijn.

En hoe je het ook draait en keert: een ondernemer denkt anders. Ik herinner me een uitspraak van Martine Reynaers, de Margaret Thatcher van de lichtmetalen ofte the Aluminium Lady. Ze verklaarde dat het in Oost-Europa toch zoveel makkelijker was om te ondernemen: veel minder sociale bijdragen, veel minder regels in vergelijking met Vlaanderen. Dat ze in pakweg Bulgarije een belabberde gezondheidszorg en kaduuk onderwijssysteem hebben, interesseerde haar blijkbaar niet.

Nog een voorbeeld. Sinds 2010 verschijnen met de regelmaat van de klok op beleggerswebsites artikels met titels als: 'Hoe geld verdienen aan de crisis?' Ik ben misschien een naïeve kloot, maar van dergelijke stukken word ik misselijk. Dan heb ik zin om alle plastrons die mijn weg kruisen af te knippen, alle rubbers van BMW X6-en en Range Rover Sports plat te zetten en eens goed te kotsen op die glimmende, cognackleurige Ambiorix-en. In plaats van de crisis op te lossen, moet je volgens hen de 'opportuniteiten' aangrijpen die de crisis je bieden. Ah, de koersspeculanten, 's nachts gonst de mantra van geld verdienen in hun slagaders, dromen ze van waanzinnige bedragen, en in hun vrije tijd knijpen ze kleine katjes dood.

Willy Naessens

Gelukkig zijn er nog ondernemers zoals de zwembadenkoning Willy - nog een realisatie van - Naessens. In Reyers laat zei hij gisteren dat hij niets heeft tegen een vermogenswinstbelasting "als de economie en de armste laag van de bevolking er beter van worden". "Als ik het goed heb, mag een ander het ook goed hebben", vindt Willy en dat siert hem. Hij organiseert jaarlijks een feest voor zijn werknemers omdat hij zonder hen niet zou staan waar hij nu staat. From zero to hero en dat niet vergeten zijn. Mooi.

Bezing ik nu de lof van de vakbonden of de socialisten? Helemaal niet: het is lang geleden dat de vakbonden nog eens op een origineel idee of een blijk van visie op de toekomst werden betrapt. Integendeel, ze kijken voortdurend in de achteruitkijkspiegel en blijven halsstarrig vasthouden aan hun decennialange verworvenheden. Ook zij hebben het mis. Er moet namelijk echt iets veranderen op beleidsniveau, om "de toekomst van onze kinderen veilig te stellen". Maar dat gaan we samen doen, ondernemers en werknemers, met oog op het algemene welzijn. En de problemen oplossen door op aanraden van het bedrijfsleven als overijverige boekhouders blind te besparen - zolang de rekening maar klopt - is geen oplossing. Zeker niet in tijden van crisis.

Misschien is het daarom tijd voor een New Deal, tijd voor de twee Pauls. Meer Krugman, meer De Grauwe, minder austerity.

Hopelijk luistert iemand.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234