Donderdag 17/06/2021

AchtergrondPolarisatie

Als Marc Van Ranst spreekt, piekt de bloeddruk van menig Vlaming

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Al van lang voor de coronacrisis jaagt viroloog Marc Van Ranst rechts Vlaanderen de kast op met zijn cassante communicatie. Maar steeds vaker wordt de vraag gesteld: zou het gezicht van het diep polariserende coronabeleid niet beter wat vaker de luwte opzoeken? Hijzelf vindt: ‘Ik laat me niet de mond snoeren, anders wint de intimidatie.’

Marc Van Ranst had het gehad. In het holst van de nacht sloot hij zich aan bij ‘Als 1 man achter Jürgen’, een steungroep voor de voortvluchtige militair Jürgen Conings op de berichtendienst Telegram. “Niveau nihil, maar ja, wat hadden we verwacht van een groepje terroristenondersteunders”, schreef de viroloog laatdunkend.

Het bericht werd opgemerkt door VRT NWS, waarna het op sociale media hoon en verontwaardiging regende. Marc Van Ranst is – zo klonk het bij sommigen – een stoker en een aandachtszoeker, een publiek figuur die het niet kan laten om de kleine man te jennen. Tom Van Grieken suggereerde dat de viroloog te diep in het petrischaaltje gekeken had. Wat de Vlaams Belang-voorzitter dan weer op harde kritiek kwam te staan.

Vertrouwd patroon

Het is intussen een vertrouwd patroon: als Van Ranst spreekt, piekt de bloeddruk van menig Vlaming. Dat was al voor de coronacrisis zo. Van Ranst was naast zijn werk als griepcommissaris bij veel mensen vooral bekend om zijn ongezouten kritiek op Vlaams Belang en de N-VA. Als beleidsadviseur en gezicht van de coronamaatregelen is hij het voorbije jaar nog meer een figuur geworden die verdeelt.

Meer nog: net het feit dát hij als adviseur nog steeds met twee voeten vooruit communiceert, komt hem op kritiek te staan. Iemand die raad vroeg voor horecazaken die kopje-onder dreigen te gaan, kreeg op Twitter van Van Ranst de cynische tip om meer inkomsten te genereren dan uitgaven. “Probeer dan nog maar eens failliet te gaan.” Dat kwam erg kil over van iemand die mee verantwoordelijk is voor de sluiting van de horeca.

Frustratie

Bovendien eist Van Ranst, niet als enige expert, al sinds het begin van de pandemie de vrijheid op om én het beleid te adviseren én te bekritiseren zodra een politieke beslissing is genomen. Ook die dubbele houding wekt wel eens aversie en frustratie op. Meer dan eens maanden politici experts als Van Ranst aan terughoudender te communiceren, maar de viroloog vindt dat hij als wetenschapper ongeremd in het publieke debat moet kunnen staan.

Steeds vaker krijgt Van Ranst de kritiek dat hij met zijn eigengereide stijl niet moet schrikken als anderen even frontaal tegen hem in de aanval gaan. “Wie kaatst moet de bal verwachten”, zo schreef oud-Kamervoorzitter Siegfried Bracke eerder deze week over Van Ranst.

En over de bedreiging door onder meer Jürgen Conings zei Bracke: “De eerste regel is dan dat je zwijgt. Echt. Helemaal.” Maar zo ziet Van Ranst het niet. “Ik laat me niet de mond snoeren, anders wint de intimidatie,” zei hij na zijn opmerkingen in de Telegram-groep. Intellectuelen als Maarten Boudry en Andreas Tirez vielen hem daarin bij: is het niet de omgekeerde wereld om van het slachtoffer van bedreigingen te vragen dat hij zijn mond houdt? “Van Ranst toont dat intimidatie niet altijd werkt (en zelfs averechts kan werken),” aldus Tirez.

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Gevolgen voor collega's

Toch ligt het moeilijker dan dat. Coronacommissaris Pedro Facon wees er op Radio 1 op dat praten vrij is, maar niet vrij van gevolgen. “Ik heb geen lessen te leren aan Marc Van Ranst. Maar de houding die men aanneemt heeft ook gevolgen voor collega’s.” Een van die gevolgen is dat het draagvlak voor het coronabeleid nog verder dreigt te eroderen als mensen de wetenschappelijke adviseurs vooral zien als stokebrand. “Als je impact wil hebben met de adviezen die je aanbrengt, dan is het best dat te kunnen doen in een omgeving waarbij je als persoon niet zelf het voorwerp wordt van gepolariseerde discussies,” aldus Facon.

Van Ranst zelf lijkt er enigszins laconiek onder te blijven. “Bij alle grote rampen in de geschiedenis zie je hetzelfde fenomeen: ze pikken er één zondebok uit, en bij deze pandemie ben ik dat.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234