Zondag 20/09/2020

Als jobs niet op tijd ingevuld geraken, sputtert de economie

De economische groei dreigt volgens het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) stil te vallen omdat steeds meer bedrijven hun vacatures niet meer ingevuld krijgen. Dat staat in schril contrast met de positieve berichten over de dalende werkloosheid. Of niet?

De werkloosheidsgraad in Vlaanderen daalt naar 7 procent, het laagste niveau in vijf jaar tijd, terwijl de economie blijft groeien. De Nationale Bank voorspelt een groei van 1,7 procent, het Verbond voor Belgische Ondernemingen (VBO) heeft het zelfs over een groei van 2 procent. Alleen maar goed nieuws dus, toch? Helaas. Het VBO waarschuwt namelijk voor de keerzijde van het succesverhaal: steeds meer vacatures geraken niet ingevuld, wat de groei tegen het einde van het jaar weleens zou kunnen fnuiken.

Bedrijven hebben nu al vaak moeite om vacatures voor specifieke profielen in te vullen, bijvoorbeeld in de technologiesector, en dat probleem zal alleen maar groter worden, voor zowat alle profielen. Daardoor dreigt een war on talent te ontstaan, wat ook de lonen onder druk kan zetten. "Als we dat niet aanpakken, zal dat wegen op de economische groei", zegt VBO-topman Pieter Timmermans.

Hoe kan dat? Gaan economische groei en dalende werkloosheid niet hand in hand? Toch wel, zegt Stijn Baert, arbeidsmarktspecialist aan de UGent. "Het is een economische wetmatigheid dat als er economische groei is, er jobs bijkomen en de werkloosheid daalt. De arbeidsmarkt loopt altijd een beetje achter op de reële economie. Als er economische groei is, volgt de verschuiving op de arbeidsmarkt een jaar later. Het duurt een tijdje voor de jobs die er bijkomen, ingevuld geraken."

Voorwaarde is dat die jobs ook effectief ingevuld geraken. En daar knelt het schoentje, zegt Peter Vanden Houte, hoofdeconoom bij ING: "Het omgekeerde is immers ook waar: het is heel moeilijk om economische groei te creëren als je onvoldoende arbeidskrachten hebt." Hij verwijst naar Japan, waar de economische groei al decennia laag is omdat de actieve beroepsbevolking nauwelijks groeit, onder meer doordat er amper migratie is naar Japan.

Nochtans heeft België geen gebrek aan arbeidskrachten. De werkloosheid is wel afgenomen, toch kan het nog een pak beter, stelt Vanden Houte. "In Duitsland en de Verenigde Staten bedraagt de werkloosheidsgraad respectievelijk 5,5 en 4 procent. In België blijven we een pak hoger zitten, en nu al klagen de bedrijven dat ze niemand vinden."

Dat is opvallend, zeker als je bedenkt dat de arbeidsreserve in feite nog een pak groter is dan die 7 procent werklozen. De groep inactieven in ons land is veel groter.

"We mogen ons niet blindstaren op de dalende werkloosheidscijfers", zegt Baert. "Dat kan betekenen dat mensen niet langer op zoek zijn, maar voor een invaliditeitsuitkering of brugpensioen kiezen."

De werkzaamheidsgraad is een veel betere maatstaf voor de gezondheid van de arbeidsmarkt, klinkt het in koor. De werkzaamheidsgraad geeft aan hoeveel mensen die zouden kunnen werken ook effectief aan de slag zijn. En dan worden brugpensioen en ziekteverzuim wel meegerekend. Wat dat betreft toont ons land zich een van de slechtste leerlingen van de klas.

De Belgische werkzaamheidsgraad is de afgelopen jaren dan wel gestegen tot 71,9 procent, we hinken nog steeds achterop ten opzichte van het EU-gemiddelde (74 procent) en onze buurlanden Frankrijk (73 procent), Nederland (79 procent) en vooral Duitsland (80,5 procent). "We werken met 1 miljoen mensen te weinig in dit land", stelt Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom bij denktank Itinera. "Onze buurlanden slagen er veel beter in om vacatures in te vullen."

Activering

Als de Belgische vacatures blijven openstaan, kan dat nefast zijn voor de economische groei. Baert: "Bedrijven kunnen ontmoedigd geraken en kiezen om te automatiseren, wat gevolgen heeft voor de werknemers. Of ze verhuizen hun activiteiten naar het buitenland, wat de economische groei helemaal fnuikt."

Om dat probleem aan te pakken moet het onderwijs volgens het VBO nog meer inspelen op de noden van de arbeidsmarkt, en moet de overheid nog sterker inzetten op activering. "In die zin is het goed dat de VDAB steeds meer kijkt naar competenties in plaats van naar diploma's. Dat is belangrijk om de mismatch op de arbeidsmarkt aan te pakken", meent Baert.

Als we de economische groei willen aanhouden, mogen we niet op onze lauweren rusten. Volgens Timmermans moeten werkgevers alvast minder kieskeurig zijn en sneller mensen durven aan te werven. "Zoek niet naar iemand die over alle gevraagde competenties beschikt, maar zet meer in op interne opleidingen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234