Dinsdag 19/11/2019

Reportage

"Als jij onze buurt verknoeit, slaan we je ruiten in"

Weldra gaat Hall Café open in Sint-Gillis, maar dat stoot nu al op verzet. Beeld thomas legreve

Hippe cafés en handelszaken lokken welgestelde bewoners naar Brusselse volkswijken. Dat fenomeen van gentrificatie stoot op verzet, omdat de buurten onbetaalbaar zouden worden voor minder gegoede bewoners. Cafés in Sint-Gillis en de Kanaalzone zijn kop van Jut.

"Als je onze buurt komt gentrificeren met je bar, slaan we je ruiten in." De boodschap (in slecht gespeld Frans) op de rolluiken van Hall Café is niet mis te verstaan. Maar de eigenaar van de bar die eind deze maand opent, maakt zich geen zorgen. "Ik heb eerst het woord gentrificatie moeten opzoeken", lacht Georges Christofakis. "Waarschijnlijk zijn het extreemlinkse activisten die dit gedaan hebben. Ruzie met buurtbewoners heb ik alleszins niet."

Maar de politie houdt de zaak wel in de gaten, zegt Christofakis. Zijn café bij de Hallepoort in Sint-Gillis is niet het enige dat zulke bedreigingen heeft gekregen. Op enkele cafés in de Marollen zouden gelijkaardige berichten zijn geplakt. "Het is niet dat ik bang ben", zegt de café-uitbater, "maar zoiets is altijd wel vervelend."

"Als je onze buurt komt gentrificeren, slaan we je ruiten in", staat op een briefje aan de rolluiken van Hall Café te lezen. Beeld Georges Christofakis

En dat Sint-Gillis hip is, staat buiten kijf. Zeg je gentrificatie, dan denk je aan eethuisjes met bagels, fairtradewinkels, en enkele kunstgalerieën. Ze trekken jonge, vermogende hoogopgeleiden aan naar oude volksbuurten, en zijn allemaal aanwezig in Sint-Gillis. Gentrificatie heeft nog andere bijwerkingen: huurprijzen en de kost van pakweg een cafébezoek gaan steil omhoog. 

Maar waarom moesten de actievoerders dan Hall Café hebben? "Onze bars in deze straat zijn net 'populair' (Christofakis bedoelt dat in de Franse zin van het woord: volks, YV). Je ziet hier Belgen, Turken, Marokkanen, allemaal samen. C'est Saint-Gilles, quoi."

Eerder deze maand zijn in de Kanaalzone, ook in Molenbeek, opschriften gespot die de gentrificatie aanklagen. Zo stond op het co-workingcafé Le Phare du Kanaal 'Ici on gentrifie' te lezen. En op het restaurant van Atelier Groot Eiland, nota bene een vzw die zich inzet voor armen en werklozen, werd de boodschap 'Nike la gentrification' geklad – best vertaald als 'Fuck gentrificatie'.

Milde gentrificatie

Vlak naast Le Phare du Kanaal staan nieuwe hippe flats te koop. Is dit een teken dat wie gegoede nieuwkomers opvangt, moet opkrassen? "Sindsdien is er niets meer gebeurd", zegt de uitbater van de zaak. "Ik wil er verder ook geen aandacht aan schenken."  

Dat er in Brussel vrij heftig protest komt tegen de gentrificatie is alvast opmerkelijk. Volgens professor Stijn Oosterlynck van de Universiteit Antwerpen is de gentrificatie in Brussel erg mild. "Zeker in vergelijking met andere Europese steden zoals Londen", zegt hij. "Ze concentreert zich ook in enkele wijken. Het is dus zeker niet zo dat ze hele gemeenten verstikt."

Het fenomeen vertaalt zich ook niet in de statistieken. Terwijl je zou verwachten dat de welvaart van een stad omhoog gaat omdat er zich meer vermogende mensen vestigen, daalt die van Brussel nog steeds. "Al is Sint-Gillis daar wel een uitzondering op", zegt Oosterlynck. "Als er spanningen ontstaan, is er daar dus wel de meeste kans op."

Anderzijds is de sociale mix in Sint-Gillis wel zeer groot, wat erop wijst dat niemand echt weggeduwd wordt. "Het is inderdaad niet zoals Molenbeek", zegt Bart Lemmens, de baas van Brasserie de l'Union en een van de eersten die zich twintig jaar geleden in de oude Brusselse volksbuurt kwam vestigen. "In Molenbeek heb je een hechte Marokkaanse gemeenschap en gegoede middenklassers, die er nu tussen komen wonen. Hier lopen alle nationaliteiten door elkaar." 

Bart Lemmens van Brasserie de l'Union. 'Als je café houdt, krijg je altijd bedreigingen.' Beeld thomas legreve

Eldorado

Lemmens, van oorsprong een Oostendenaar, kan zich nog goed herinneren hoe de parvis – het plein voor de kerk – er vroeger bij lag. "Veel miserie", vat Lemmens het samen. "Mensen liepen toen dronken over straat en velen hadden drugsproblemen. In die tijd raakte je een café in Sint-Gillis bijna aan niemand kwijt. Nu moet ik oppassen dat rijke ondernemers via de brouwerij mijn café niet wegkopen." 

Want voor wie wil ondernemen in de horeca is Sint-Gillis bijna een eldorado geworden, gaat Lemmens verder. In plaats van de volkscafés zijn er veganistische en biologische winkeltjes gekomen en bars met pintjes voor 2,30 euro. "Vroeger was het rock-'n-roll om hier te wonen, nu ben ik de voeling met die jongelui met baarden en stinkende broeken wat kwijt."

Maar of hij in zijn carrière als cafébaas al vaak bedreigd is? "Als je café houdt, krijg je altijd bedreigingen", vertelt Lemmens. "Die horen nu eenmaal bij het vak. Als je een dronken man buitenzet, zegt die ook dat hij met een mes zal terugkomen. Maar wie bedreigt, doet niets." 

Normaal gesproken is het dus rustig in Sint-Gillis, horen we ook in een oud volkscafeetje verderop, waar een blanke jongeman zijn lunch opeet, een oude vrouw de krant leest en man op de bingo-automaat speelt. "Ik heb hier nog nooit problemen gehad", vertelt Led, een Albanese café-eigenaar. "En als ik er toch zou krijgen, dan regel ik het zelf wel. Naar de politie ga ik niet. Dat duurt me te lang."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234