Dinsdag 22/10/2019

'Als je niet eet, ga je dood. Kun je niet zeggen van lezen'

OVER EEN ANDERE BOEG. De Gentse boekhandelaar Bart Van Aken kiest voor een curieuze carrièrewending. Vanaf 1 september treedt hij terug bij zijn Paard van Troje en duikt hij de foodiewereld in.

Is het einde van de befaamde boekhandel Paard van Troje nabij? Daar leek het gistermorgen even op. Op Facebook circuleerde in een ijltempo het bericht dat Bart Van Aken er mee kapte. Vanaf 1 september zou hij aan de slag gaan als stagiair-kok. En in vaktijdschrijft Boekblad luidde het: "Nu kies ik helemaal voor voeding. Het is een andere sector. Veel essentiëler en directer. Als je niet eet, ga je dood. Dat kun je niet zeggen van boeken. Nou ja, een paar mensen gaan misschien dood als ze niet lezen. Maar iedereen eet. Als ik over eten praat, krijg ik dan ook veel meer feedback."

Er klinkt flink wat desillusie in Van Akens uitspraken over de boekenwereld. "Het boekenvak zit in een krimp en een kramp", vindt hij. "Pas op, ik ben niet teleurgesteld in mijn klanten of in de literatuur. Wie kan zeggen dat hij met één winkel meer dan een miljoen euro omzet draait, mag toch tevreden zijn?

"Wel erger ik me aan de oubolligheid van de boekensector. Ik zou zeggen: wees eindelijk welkom in de 21ste eeuw. Want dit vak is conservatief en uiterst voorzichtig. De schrik zit er diep in na een aantal grootscheepse faillissementen als Selexyz en distributeur Libridis en de perikelen met De Slegte. Er is weinig flexibiliteit en in Nederland zitten een aantal grote spelers op hun tandvlees. In Vlaanderen is de situatie intussen enigszins gestabiliseerd, ik denk niet dat er nog boekhandels sneuvelen, al krijgen grotere ketens als Standaard Boekhandel wel klappen."

Gebrek aan respect

Van Akens kop van Jut is vooral het Centraal Boekhuis (CB), dat een monopoliepositie heeft inzake boekendistributie. "Je kunt niet anders dan als boekhandelaar in Vlaanderen en Nederland je boeken betrekken via het CB. Terwijl ik steeds creatief wil omspringen met leveringen en ze soms rechtstreeks ga halen bij uitgeverijen. Maar CB is weinig toeschietelijk. Het blijft schermen met het verleden. Ik betaal nog steeds het gelag voor de periode dat mijn winkel aan de rand van het failliet stond. Nochtans hebben ze elke eurocent schuld netjes terugbetaald gekregen."

Van Aken zegt dat zowel uitgevers als distributeurs meer respect moeten opbrengen voor de boekhandel. "Het lijkt soms alsof we blij mogen zijn dat we hun boeken mogen verkopen. Terwijl het net omgekeerd is! Ze beseffen gewoon niet wat we voor hen betekenen."

Toch ziet hij een voorzichtige kentering bij uitgevers als Lebowski en Van Halewyck. "En ook het oerconservatieve Lannoo zoekt stilaan naar nieuwe kanalen."

Van Aken koestert zijn einzelgängerschap. Voor het lidmaatschap van het boekhandelverbond Confituur bedankte hij feestelijk, al stond hij zelf mee aan de wieg. "Je moet toch méér doen dan een reclamevehikel zijn of bonnetjesacties organiseren? Er is een zekere solidariteit onder Vlaamse boekhandelaren. Tot je bij elkaars portefeuille in de buurt komt. Als je elkaar een bibliotheek of school als klant afpikt, dan is het afgelopen. Er heerst veel achterklap. In de wereld van de koks en leveranciers is de sfeer toch veel aangenamer en menselijker. Maar misschien is het de crisistijd die collega's zo argwanend maakt?"

Achter de schermen

Vanaf september gaat Van Aken een jaar lang stage lopen in topkeukens in Nederland, Vlaanderen en de westkust van de VS. Eerder al toonde hij zijn feeling voor de foodiewereld, via evenementen met chefs als René Redzepi (Noma) en Sergio Herman (The Jane).

"Ik wil later liever spijt hebben over wat ik wél heb gedaan dan over wat ik naliet om te doen", klinkt het. "Ik ben al langer gefascineerd door eten en voedsel. Als twaalfjarige wou ik al kok worden. Maar onder druk van mijn ouderlijke omgeving ging ik na het college architectuur en vormgeving studeren aan Sint-Lucas. Toch bleef mijn passie voor eten de kop opsteken. Een tijdlang werkte ik zelfs in het Gentse restaurant De Hel. Geen goeie timing en ik was ook nog té wild. Nu staat het Paard van Troje pal overeind en kan ik het met een gerust hart achter mij laten."

Van Akens echtgenote Annelies Joos wordt nu volwaardig zaakvoerder, maar Van Aken zelf blijft ook mede-eigenaar. "Ik blijf mee vorm geven aan de collectie én de kwaliteit in de gaten houden", zegt hij. "Toen ik vorig jaar tien weken thuis zat met een hernia, begon ik na te denken. Het Paard bleef gewoon doordraaien. En net op de eerste dag van mijn terugkeer stond de zaak onder water. Het leek haast wel symbolisch. (lacht)"

Dat de mediagenieke Van Aken nu verdwijnt als uithangbord ziet hij niet als onoverkomelijk. "We hebben immers een fantastisch team én een breed spectrum: we verkopen evengoed 100 stuks van een filosofosch werk van Heidegger als van Griet Op de Beeck. Het communitygevoel rond de winkel krijgt niemand meer kapot. Denk maar aan de benefiet rond Nepal én alle publieke steun die we kregen van klanten en BV's, na het waterschade-debacle."

Voor Van Aken de koksmuts opzet, werkt hij nog een boekproject rond literatuur uit met vormgever Gert Dooreman. "Een hebbeding", belooft hij, dat in het najaar bij uitgeverij Luster moet verschijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234