Zaterdag 19/10/2019

Antibiotica

"Als je het goed uitlegt, begrijpt een patiënt echt wel dat een antibioticum niet werkt"

Jonge huisartsen schrijven minder vaak antibiotica voor dan oudere. Beeld ANP XTRA

Vooral in West-Vlaanderen en Ardense gemeenten wordt veel antibiotica geslikt. En meer vrouwen dan mannen grijpen naar het medicijn. Dat zijn maar enkele bevindingen uit een nieuwe studie van de Socialistische Mutualiteiten.

“Natuurlijk doen patiënten wel eens moeilijk omdat ik geen antibiotica wil voorschrijven. Maar dan leg ik uit dat die gewoon niet helpen tegen virussen. Als je dat goed uitlegt, begrijpen ze het wel.” Voor Hakki Demirkapu (30), huisarts in een wijkgezondheidscentrum in Anderlecht, is het duidelijk. Antibiotica geef je enkel als het echt moet. En het spul helpt niet tegen virussen. Zo is het hem tijdens zijn opleiding ook herhaaldelijk ingeprent, benadrukt hij.

Demirkapu Hakki. Beeld RV

Een methode die duidelijk werkt, want uit de nieuwe studie blijkt dat jonge artsen een pak minder antibiotica voorschrijven dan oudere. Maar makkelijk is dat niet altijd, geeft dokter Demirkapu nog mee. “Het kost meer tijd om aan een patiënt uit te leggen waarom je iets niet voorschrijft dan gewoon iets voor te schrijven. Maar het gaat hier om wat goede geneeskunde is. En het lukt niet altijd, maar vaak begrijpt de patiënt het wel als je het hem goed uitlegt.”

Uitleggen is inderdaad belangrijk, want er is toch nog wel veel onduidelijkheid over het gebruik van het medicijn. Dat blijkt ook een uitgebreide studie die de Socialistische Mutualiteiten deden bij hun leden. Naast een analyse van de voorschriftjes kregen ook meer dan 3.400 leden een vragenlijst onder de neus. “We zien dat alle overheidscampagnes van de afgelopen jaren om antibioticagebruik af te raden er wel voor zorgen dat de patiënten wel meer kennis hebben over sommige aspecten”, stelt ziekenfondsbaas Paul Callewaert. “Ze weten dat er nevenwerkingen zijn, dat je de dosis moet uitnemen en dat te veel gebruik ervoor kan zorgen dat het medicijn niet meer werkt.”
Maar toch geeft nog een kwart van de leden aan dat antibiotica virussen doodt. Callewaert: “Blijkbaar is het verschil tussen virussen en bacteriën niet helemaal duidelijk. Als we dan kijken naar het opleidingsniveau van de ondervraagden, dan merken we dat het vooral patiënten met een diploma lager onderwijs zijn die onvoldoende het verschil kennen. Het zijn net die kwetsbare groepen die moeilijk bereikt worden door de huidige overheidscampagnes.”

Complicaties

Het ziekenfonds ontdekte in zijn onderzoek nog opvallende tendensen. Zo wordt meer antibiotica voorgeschreven in West-Vlaanderen en in Wallonië, vooral in de landelijke Ardense gemeenten. In Wallonië is het vaccinatieprogramma tegen griep minder uitgewerkt. Antibiotica werken niet bij griep, maar soms treden er complicaties op waarbij het middel wel nodig is, zoals een longontsteking. In de Ardense gemeenten wordt er zelfs nauwelijks gevaccineerd.

Waarom er in West-Vlaanderen meer geslikt wordt, is weer moeilijker te verklaren, stelt Paul Callewaert. “Ik heb me laten vertellen dat het iets te maken kan hebben met het feit dat er in die provincie meer varkensboeren zijn. Maar ik weet niet of het klopt. Dat zou u eens aan een West-Vlaming moeten vragen”, lacht Callewaert.

Het gebruik in de grootstedelijke gebieden rond Brussel, Antwerpen en Gent ligt dan weer opvallend lager. Het zijn vooral autochtone Belgen, in alle leeftijdsgroepen, die antibiotica gebruiken. Patiënten van Marokkaanse of Turkse origine slikken er minder. En ook mensen van andere westerse origine (Verenigde Staten, Canada, Australië) grijpen minder naar de antibiotica.

Meer vrouwen

Nog opvallend: meer vrouwen dan mannen slikken antibiotica. “Dat laatste is makkelijk te verklaren”, stelt Callewaert. “Vrouwen zijn sowieso meer begaan met hun gezondheid en zijn ook vatbaarder voor aandoeningen waarvoor antibiotica nodig zijn, zoals blaasontstekingen.”

Maar hoofdconclusie van de studie is dat het totale antibioticagebruik nog altijd te hoog ligt. Daarom stelt het ziekenfonds voor om de artsen nog gerichter aan te schrijven, om hen te overhalen minder antibiotica voor te schrijven. Volgens de mutualiteiten kunnen jonge artsen hierbij een voorbeeldfunctie vervullen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234