Maandag 19/04/2021

'Als je goed kijkt, zie je meer'

Voor de prachtige uitgave van een eigentijdse Reinaart de Vos-interpretatie, zetten Henri van Daele en Klaas Verplancke al hun talenten in. Een volks klinkende, authentieke Vlaamse vertelstijl en een door de oude Vlaamse meesters geïnspireerde plastische signatuur gaan harmonieus hand in hand.

Door Annemie Leysen

De overtuigende hertaling van Henri van Daele verscheen in 1996 al in de reeks Averbode Klassiekers, met illustraties van Peter Vos. Voor Klaas Verplancke was een nieuwe 'verluchting' een kolfje naar zijn hand. In elf wonderlijke prenten, tableaux vivants haast, verweefde hij ingenieus ontelbare verhalen, zoals ook Bosch of Breugel dat deden. Je raakt er niet op uitgekeken en je ontdekt altijd weer nieuwe verrassende plots en details.

Kunt u zich herkennen in 'de felle met de rode baard'?

"Ik vond het een uitdaging om deze Reinaart te illustreren. Reinaart de Vos is een regelrechte schurk en een doortrapte bedrieger. Maar uiteindelijk is hij iedereen te slim af. En daar kan ik wel sympathie voor hebben. Tegelijk is die vos ook een nar, die de mensen een spiegel voorhoudt. Ook op die manier voel ik me verwant met dat personage. Wat doet een kunstenaar anders dan voor de massa uitlopen en kijken, observeren wat die uitspookt? Dan kan hij achteraf wat hij gezien heeft esthetisch verbeelden en plastisch vertellen. De mens is tenslotte het meest bizarre dier op aarde, toch? In mijn tekeningen creëer ik mijn eigen podium, mijn theater, waarin ik met surrealistische trucs dingen verteerbaar kan maken."

In vorige prentenboeken liet u zich al door Vlaamse kunstenaars inspireren. Zo is in Djuk, het kolenpaard van Fort Lapijn (2002, Lannoo) Constant Permeke onmiskenbaar aanwezig.

"Een soort van Disney-interpretatie, met beesten in mensenkleren, is uiteraard niet aan mij besteed. Menselijke acteurs in een dierenkostuum, dat leek me wel wat, en daar koos ik ook voor. Ik voel me steeds meer aangetrokken tot het collectieve geheugen en in het bijzonder tot de middeleeuwse beeldtaal van de Vlaamse meesters. Dat universele waar je geen tijd op kunt plakken, dat intrigeert me meer en meer. We zijn vandaag veel te expliciet geworden en we hebben nog weinig verstand van de symboliek die die schilders gebruikten. In mijn Reinaart-illustraties stopte ik heel wat verwijzingen en symbolen, net als zij dat deden. En dan wordt zo'n tekening spannend. Wie goed kijkt, ziet meer. Je krijgt geen tranen door gewoon naar een ui te kijken. Je moet die eerst nog pellen. Zo is dat. En het staat iedereen vrij om te interpreteren wat hij of zij ziet."

In de elf prenten van het boek assembleerde u handig heel wat elementen die in de tekst terug te vinden zijn. Zo is de illustratie waarop Reinaarts verschijning voor het hof van Koning Nobel wordt weergegeven, een geniale bewerking van het schilderij De goochelaar van Jeroen Bosch.

"Dat is echt wel een cruciale passage én illustratie in het boek. Je ziet er de lepe vos, met zijn sluwe spleetogen, die Nobel slim om de tuin weet te leiden door hem rijkdom voor te spiegelen. En Nobel laat zich strikken en complotteert met de vos. Iedereen wil bedrogen worden, als het op geld aan komt... Als je goed kijkt, zie je ook nog 'een kat in een zak' hangen, letterlijk en figuurlijk. En de tandjes in de mijter van de zogenaamd rouwmoedige vos spreken ook voor zich. De uil op de koningskroon heeft ook een betekenis: lang geleden was die vogel niet het symbool van wijsheid, maar van het omgekeerde. En dat de koninklijke troon ingebouwd is in de galg die voor Reinaart klaarstaat, is ook al geen toeval. De hand die stiekem en gretig naar de geldbuidel onder de troon graait... Het komt erop aan zo'n prent binnen te stappen en goed om je heen te kijken. Het verbaast me altijd dat ook kinderen daarvoor open staan. Die doorzien de dubbele bodems vaak sneller dan volwassenen. Ik wilde in de rand kleine verhalen weergeven, miniatuurtaferelen, net als Breugel dat deed. Als je maar elf prenten hebt, moet je economisch met die ruimte omgaan. In mijn tekeningen wilde ik verbanden leggen, binnen de illustraties en ook naar de tekst en de overige tekeningen. Als de puzzel aan het eind helemaal klopt, dan ben ik pas echt tevreden."

Henri Van Daele & Klaas Verplancke (ill.)

Reinaart de Vos. De felle met de rode baard

Manteau, Antwerpen, 164 p., 19,95 euro.

'Tegelijk is die vos ook een nar, die de mensen een spiegel voorhoudt. Ook op die manier voel ik me verwant met dat personage'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234