Zondag 02/10/2022

Als je een leugen maar lang genoeg volhoudt

Een Noor, een Engelsman, een Amerikaan en een Belg zitten samen in een recensie. Zegt die Belg...

Willem van den Bosch De Gümmsteins Muthos, Hilversum, 327 p., 19,90 euro.Christopher Sansom De onthechting Oorspronkelijke titel: Dissolution Vertaald door J.J. de Wit

M, Amsterdam, 397 p., 16,50 euro.Kurt Aust

De derde waarheid Oorspronkelijke titel: Den tredje sannhet

Vertaald door Annemarie Smit

Signature, Baarn, 503 p., 24,95 euro.Meg Gardiner Onvoltooid verleden Oorspronkelijke titel:

Mission Canyon

Vertaald door Harmien L. Robroch

De Boekerij, Amsterdam,

316 p., 16,95 euro. De Gümmsteins, het debuut van Willem van den Bosch, lijkt verdacht veel op een Belgenmop. "Achter deze oer-Hollandse naam verschuilt zich een Vlaamse magistraat die in een randgemeente van Brussel woont", weet uitgeverij Muthos over haar nieuwe aanwinst te vertellen. En: "Vanuit een eigen leefwereld schrijft Van den Bosch soms ironisch, dan weer met een nietsontziend taalgebruik een opvallende misdaadroman, die een niet-alledaags tijdsbeeld oproept." Niet-alledaags, jawel. Hoofdstuk 1 begint met een moordzaak die aan de affaire-Van Noppen doet denken en waarover na hoofdstuk 3 met geen woord meer wordt gerept. De auteur heeft namelijk een erg korte concentratietijd. Telkens als hij zich begint te vervelen laat hij zijn verhaal een andere weg inslaan, zodat het rondzwalkt als een aangeschoten blind konijn. De onwaarschijnlijkste kartonnen personages verschijnen zonder duidelijke reden in het decor (meestal dure restaurants of slaapkamers van callgirls) en verdwijnen zonder duidelijke reden in het niets.

De verbazende fantasie van de auteur wordt alleen geëvenaard door zijn unieke stijl. Een beschrijving van een Antwerps restaurant: "Met zijn stijlvolle accommodatie is dit oude, authentieke pand waarvan het sfeervolle interieur rivaliseert met de verfijnde, hoogstaande keuken - de gelaagdheid van de epicurische suggesties, door de chef zelf gebracht, is op zichzelf een festival dat de gast alvast doet watertanden - het elitaire plekje bij uitstek voor het kransje gastronomen waartoe beide vrienden behoorden." De dialogen sprankelen: "Veerle, ik heb je vandaag nog niet gecomplimenteerd met je kledij. Al mijn zorgen ten spijt, zorg jij bestendig dat hier een zonnestraal binnenvalt. Je opvallend mooie verschijning verzoent mij bij herhaling met de moeilijkheden en de problemen van het leven."

Maar het mooist zijn de seksscènes die deze gerechtelijke dwaling overvloedig kruiden. Veerle (wie anders?) "trok haar bh uit, droogde met een linnen badhanddoek het parelende zweet van haar borst af en verfriste haar oksels met een geurige spray". Even later: "telkens als zij zich vooroverboog om in een langgerekte beweging haar handen over Harry's lichaam te laten glijden, schuifelden haar tepels over Harry's huid". En over een andere dame, treffend geportretteerd als "een snol met een lichaamstaal om U tegen te zeggen": "was het omdat Claudia zich zo buitenissig welfde, haar saillante schede spande 't slipje tot barstens toe op".

Zelden heeft een auteur er zo verstandig aan gedaan zich achter een pseudoniem te verstoppen.

Er zijn ook mensen die kunnen schrijven. De Engelsman Christopher Sansom, bijvoorbeeld, een historicus en advocaat die debuteert met De onthechting. "Een historisch-religieuze literaire thriller in de traditie van Umberto Eco", zegt de cover, recht in de roos. Het verhaal speelt zich af in het Engeland van de zestiende eeuw, in het heetst van de reformatie. Hendrik VIII heeft met Rome gebroken en zijn kanselier Thomas Cromwell voert een verbeten strijd tegen de katholieke kloosters, die een voor een het onderspit delven. De held van De onthechting is een advocaat, Matthew Shardlake, die samen met zijn assistent Mark Poer een moordzaak in een afgelegen klooster onderzoekt en als een heuse Sherlock Holmes te werk gaat.

Het is duidelijk dat de auteur weet waar Eco de mosterd haalt, maar hoewel De onthechting niet aan De naam van de roos kan tippen, is dit een uiterst leesbaar boek, goed geschreven en, afgezien van de titel, mooi vertaald. Sansom brengt de besloten, tot verdwijnen gedoemde wereld van het klooster en zijn bewoners tot leven, versterkt zijn intrige met de spanningen van de bewogen periode die hij beschrijft en weet zelfs iets te vertellen over verdraagzaamheid en vreemdelingenhaat. De evolutie van zijn hoofdfiguur, die begint als een overtuigde aanhanger van de hervorming maar beetje bij beetje zijn illusies verliest, maakt het boek nog interessanter. De onthechting zou het eerste deel zijn van een reeks van vijf romans met Shardlake in de hoofdrol. Kijk uit naar het volgende.

Zin in nog een Eco-epigoon? Kurt Aust neemt ons in De derde waarheid mee naar de achttiende eeuw. De plaats van het delict is een dorpje op het Deense platteland, waar professor Thomas van Boueberge en zijn helper Petter Hortten een moordmysterie mogen ontrafelen. De twee personages, die we al kennen uit Austs De dag des oordeels, vormen een goed duo: aan de ene kant de erudiete, scherpzinnige Boueberge, aan de andere de onstuimige, naïeve boerenjongen voor wie hij grote plannen heeft.

Je moet geen historische thrillers lezen voor de achtervolgingen in snelle auto's en de schietpartijen, maar Aust verveelt nooit, heeft een aantrekkelijke stijl en weet heel veel te vertellen over het leven van de Deense boeren en hun heren (het gaat er in de achttiende eeuw in Denemarken nog behoorlijk feodaal aan toe). Bovendien krijgt het boek een extra dimensie doordat de auteur behendig met verschillende tijdkaders speelt: verteller Petter Hortten doet het relaas van een reis naar Denemarken, omstreeks 1740, waarin hij terugkeert naar het dorpje dat hij veertig jaar vroeger met zijn intussen overleden leermeester heeft bezocht. Tijdens de reis schrijft hij zijn memoires over de moord, maar ontdekt hij ook dat de getuigen van vroeger het zich allemaal heel anders herinneren. Wat de auteur de kans geeft om te filosoferen over de aard van de waarheid (vandaar de titel). Dat kan allemaal nogal serieus lijken, maar wees gerust: Aust weet het boeiend te houden en vergeet de humor niet, met onder meer een hilarische beschrijving van een braspartij van de plaatselijke adel. Een boek met een motto om te onthouden: "Als je een leugen maar lang genoeg volhoudt, wordt ze waar."

Terug naar het heden: Meg Gardiner, een Amerikaanse schrijfster die in Engeland woont, brengt met Onvoltooid verleden een knap vervolg op haar debuutthriller Heilignacht. Afgezien van wat schoonheidsfoutjes, zoals een plot met nogal veel toevalligheden, is dit een uitstekende genreroman, heel vlot geschreven, snel van tempo en vooral van de eerste tot de laatste bladzijde uiterst spannend.

Het verhaal van Onvoltooid verleden, dat aan de Amerikaanse Westkust speelt, is niet in drie woorden samen te vatten, maar heeft te maken met computertoestanden, gangsters, huurmoordenaars en zelfs een necrofiel. Het stoort niet dat het soms wat van het goede te veel is, want Gardiner schakelt probleemloos heen en weer tussen ernst, emotie en humor. Ze vindt altijd de juiste toon, schrijft pittige dialogen en heeft vooral een buitengewoon sympathieke heldin, Evan Delaney, een hyperactieve jonge advocate/journaliste/science-fictionschrijfster die zich door niets of niemand klein laat krijgen. Een plezier om te lezen.

Bart Holsters

Je moet geen historische thrillers lezen voor de achtervolgingen in snelle auto's en de schietpartijen, maar Kurt Aust verveelt nooit

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234