Dinsdag 03/08/2021

Doodstraf Indonesië

Als Indonesië niet plooit, worden deze 9 buitenlanders geëxecuteerd

Andrew Chan (R) en Myuran Sukumaran (L) met hun advocaat. Beeld EPA
Andrew Chan (R) en Myuran Sukumaran (L) met hun advocaat.Beeld EPA

Met de rug tegen een paal op het Indonesische gevangeniseiland Kambangan zullen ze sterven, de negen in Indonesië ter dood veroordeelde drugssmokkelaars. Gedood door de kogels van het twaalfkoppige vuurpeloton. Althans als er alsnog geen toegevingen komen door de Indonesische overheid na de felle internationale druk van de voorbije dagen.

De groep veroordeelden bestaat uit een Indonesiër, een Braziliaan, een Ghanees, een Filippijnse, drie Nigerianen en twee Australiërs. Zaterdag kregen ze te horen dat ze binnen de 72 uren zouden geëxcuteerd worden. Clementie werd eerder dit jaar afgewezen.

Voor de Indonesische president Joko Widodo vormt de zaak een moeilijke politieke spreidstand. Hij kan met zijn onverzettelijkheid in deze zijn binnenlandse populariteit proberen op te krikken, maar zal zich zo ook westers onbegrip en woede op de hals halen.

Widodo zelf verwijst naar de ravage die drugs aanrichten op Indonesië: er sterven volgens hem dagelijks 30 mensen aan de gevolgen van drugsmibruik. Widodo spreekt van een 'nationale noodsituatie'. In eigen land oogst hij weinig tegenspraak. De meeste Indonesiërs zijn voor de doodstraf voor moordenaars en drugsveroordeelden. Maar volgens experts en ngo's heeft die doodstraf echter geen enkel ontradend effect.

Indonesisch president Joko Widodo. Beeld REUTERS
Indonesisch president Joko Widodo.Beeld REUTERS

Toch hoop?

Maar dat de internationale druk Widodo niet helemaal koud laat, bewijst de situatie van de 'tiende' ter dood veroordeelde. De Fransman Serge Atlaoui (51) werd voorlopig van de executielijst gehaald na zware diplomatieke druk vanuit Parijs. Frankrijk had gewaarschuwd voor "zware gevolgen" als Atlaoui geëxecuteerd zou worden. De man, die in 2007 veroordeeld werd voor zijn betrokkenheid bij het opzetten van een clandestien ecstasyfabriekje, heeft nog een beroepsprocedure voor de administratieve rechtbank van Jakarta lopen.

Ook vanuit de Filippijnen komen er berichten over een mogelijke ommekeer voor de veroordeelde Filipina Mary Jane Veloso (30). De Filippijnse president Benigno Aquino wist, in de marge van de Aziatische top Kuala Lumpur, zijn collega Joko Widodo ertoe te bewegen om de zaak van Veloso nog eens onder de loep te nemen met de procureur-generaal. Widodo meldde zelf "mee te leven" met haar zaak. Medestanders van Veloso, een alleenstaande moeder die in 2010 gevat werd met een koffer met 2,6 kilogram heroïne, claimen dat zij zelf niet wist dat de drugs in haar bagage verstopt zaten.

Serge Atlaoui (51), de Fransman die in Indonesië ter dood veroordeeld is. Beeld REUTERS
Serge Atlaoui (51), de Fransman die in Indonesië ter dood veroordeeld is.Beeld REUTERS
De Filippijnse veroordeelde Mary Jane Veloso. Beeld ANP
De Filippijnse veroordeelde Mary Jane Veloso.Beeld ANP

Omgekeerde corruptie

Het lot van de twee Australiërs, Andrew Chan en Myuran Sukumaran, wordt ook nog altijd druk bepleit door de Australische regering. Premier Tony Abbott noemt de doodstraf "niet in het belang van Indonesië, laat staan in het belang van de betrokken jonge Australiërs". Minister van Julia Bishop stelt dat de executie "Indonesiës internationale aanzien" ernstig zal schaden.

Net nu duikt er een soort 'omgekeerd corruptieschandaal' op waaruit blijkt dat de rechters zich weigerden te laten omkopen voor een minder zwaar vonnis, net omdat ze van hogerhand de opdracht gekregen hadden om de doodstraf uit te spreken. Julia Bishop noemt die beschuldiging "zeer ernstig" en roept Indonesië op kwestie goed te onderzoeken voordat de executies plaatsvinden.

De 'Bali Nine'

Over Chan en Sukumaran is al 10 jaar veel te doen, omdat ze deel uitmaakten van de zogenaamde 'Bali Nine'. Dat was een groepje van negen Australiërs die in 2005 werden gearresteerd in Bali voor hun betrokkenheid bij een drugssmokkeloperatie. Chan en Sukumaran werden tijdens hun sterk gemediatiseerde proces weggezet als het brein van de groep. Ze kregen op 14 februari 2006 het harde verdict te horen: de executie door het vuurpeloton. De andere gearresteerden zagen zich tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld.

Ironisch genoeg werd de terdoodveroordeling van de twee toentertijd in Australië niet bijster gecontesteerd. "Hun drugsoperatie zou duizenden levens kapotgemaakt hebben. Nu betalen zij met het hunne", klonk het diezelfde dag in de Daily Telegraph in Sydney. Pas doorheen de jaren werd het beeld van de twee meedogenloze drugshandelaars bijgesteld naar dat van jongelingen die in hun poging hun saaie kantoorjob te ontvluchten een gruwelijk verkeerde keuze hadden gemaakt.

In 2010 was er zelfs even hoop voor hen, toen de gevangenisdirecteur openlijk hun positieve houding en invloed op de andere gevangen loofde. Maar ook na die getuigenis kwam er geen clementie. De verkiezing van president Joko Widodo, de 'Indonesische Obama', in 2014 bracht nieuwe hoop, tot die verklaarde dat "drugsmisdaden niet op vergiffenis moeten rekenen".

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
Myuran Sukumaran (L) en Andrew Chan (R) in 2010. Beeld EPA
Myuran Sukumaran (L) en Andrew Chan (R) in 2010.Beeld EPA

Ambassadeurs terughalen

Eerdere executies van buitenlanders doen de hoop op een ommekeer voor de veroordeelden futiel lijken. Zes mensen, onder wie vijf buitenlanders, werden in januari omgebracht door het vuurpeloton. Onder hen een Nederlander en een Braziliaan. In het geval van de Nederlander had koning Willem-Alexander himself zijn zaak nog bepleit bij de Indonesische overheid, zonder resultaat. Beide landen riepen toen verontwaardigd hun ambassadeurs terug. Brazilië heeft ook de nieuwe Indonesische ambassadeur nog niet willen erkennen.

Wie zijn de tien terdoodveroordeelden?

Myuran Sukumaran:
Australiër, 33 jaar oud, veroordeeld in 2006
Andrew Chan:
Australiër, 33 jaar oud, veroordeeld in 2006
Mary Jane Fiesta Veloso:
Filippijnse, 30 jaar oud, veroordeeld in 2010
Martin Anderson:
Ghanees, 51 jaar oud, veroordeeld in 2003
Zainal Abidin bin Mgs Mahmud Badarudin:
Indonesiër, veroordeeld in 2001
Raheem Agbaje Salami:
Nigeriaan, veroordeeld in 1999
Sylvester Obiekwe Nwolise:
Nigeriaan, 49 jaar oud, veroordeeld in 2004
Okwudili Oyatanze:
Nigeriaan, veroordeeld in 2001
Rodrigo Gularte:
Braziliaan, 42 jaar oud, veroordeeld in 2005

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234