Maandag 26/08/2019

'Als ik vandaag terugblik, voel ik alleen maar dankbaarheid'

Tientallen jaren bewaarde ze haar leven in een kartonnen doos. Netjes neergepend in dagboeken.

In haar piepkleine maar knusse appartementje zetten Robert Doisneau, Coco Chanel, Audrey Hepburn, ja zelfs Amy Winehouse, de toon. Iconen uit vervlogen tijden, maar vooral ook stille getuigen van het fantastische leven dat de Antwerpse Corinne Van Tongerloo zelf achter de rug heeft. Soms vertelt de boekenkast in huis meer over de bewoners dan het huis zelf.

"Ik lees nog altijd heel veel, ook in het Engels en Frans", klinkt het, terwijl ze ons trots een paar nieuwe aanwinsten toont. "Maar dit boek, mijn verhaal, is natuurlijk de kers op de taart. Iedereen spreekt erover, mensen willen graag met mij op de foto, ik voel me eindelijk volledig aanvaard: dit is de mooiste overwinning van mijn leven."

Voor ons zit een vrouw die, ondanks haar gezegende leeftijd, nog niets van haar levenslust, uitstraling en luciditeit heeft ingeboet. Een vrouw die gelééfd heeft, al was dat in haar geval haast nooit evident. "Het besef kwam er al heel snel, eerst bij mezelf en geleidelijk aan ook bij mijn ouders, broers en zussen: ik was anders. Niemand had toen, eind jaren dertig, ooit al van transseksualiteit gehoord. Ik voelde al snel die sterke vrouwelijke kant bij mezelf, maar ik snapte het gewoon niet: wat was ik nu eigenlijk?

"Toen ik een jaar of zes was, nam mijn vader me voor het eerst apart. Om me duidelijk te maken dat die vrouwelijke trekjes echt onaanvaardbaar waren en dat ik daar moest tegen vechten. Anders ging ik een hels leven tegemoet. Wist ik toen veel dat dat dat gevecht nog vele decennia zou duren. Maar toch: als ik vandaag terugblik, voel ik enkel maar dankbaarheid om alles wat heb ik meegemaakt, om al die fantastische mensen die ik heb ontmoet. Al is het bij momenten ook een heel hard leven geweest. Daarin schuilt ook het grootste verschil met transgenders vandaag: ook bij hen zal de verwarring er aanvankelijk niet minder om zijn, maar zij kunnen nu wel meteen overal terecht. Een goede psycholoog of betrouwbare gynaecoloog is hoogstens enkele muisklikken ver, en de maatschappelijke acceptatie is intussen in heel wat landen een feit."

De klik maakte hij pas echt eind jaren veertig, toen Cornelis in een klein krantenwinkeltje op de Antwerpse Paardenmarkt - "het bestaat vandaag nog altijd" - een krant ging kopen voor zijn vader. "Mijn oog viel op een grote poster die daar de deur sierde, met daarop een mannelijke, Amerikaanse GI die als blote vrouw gefotografeerd was. Het was voor mij een regelrechte openbaring: als dat in Amerika kon, dan moest dat hier ook kunnen, toch?

"Een paar jaar later las ik een interview met een Franse filmster die zich in Casablanca had laten opereren door een Marokkaanse arts. Toen werd me in één flits duidelijk waar ook mijn toekomst lag. Voor het eerst besefte ik dat ik wel degelijk mijn gevoelens kon en mocht uiten, en dat ik op termijn ook zou kunnen doen wat ik echt verlangde. Daarna is het jarenlang mijn grote geluk geweest dat ik, waar ik ook werkte of optrad, altijd heel snel een aantal heel goede vriendinnen maakte. We begrepen elkaar en deelden elkaars geheim, en dat maakte het uiteraard een heel stuk draaglijker.

"Zeker in de jaren zestig leefde zowat iedereen naar een operatie in Casablanca toe, maar die kostte een fortuin en bleef dus ook jarenlang onbereikbaar. Tegelijk was ik in die periode, eerst in het ballet en later in het cabaret- en travestiemilieu, gewoon ook heel gelukkig. Ik trad op in Amsterdam, beleefde een fantastische tijd in Berlijn, werd uitgenodigd in Parijs, Abidjan en Beiroet. Stapje voor stapje kwam ik zo dichter bij het vrouw-zijn, zeker toen ik in 1963 voor het eerst ook hormonen begon te nemen. Ik zat bij een Amerikaans travestiegezelschap, maar eigenlijk was het ons strikt verboden om hormonen te slikken. 's Nachts mochten we ons op het podium uitleven als travestieten, maar overdag moesten we echte jongens blijven. Dat stond zelfs zo in ons contract, anders kwam onze werkvergunning in het gedrang. Het moest dus allemaal clandestien, maar in Berlijn kende iedereen in het milieu de apotheker waar je terechtkon voor de nodige inspuitingen. Al snel begon mijn lichaam echt fysiek te veranderen, en toen mijn bazen dat doorhadden, werd ik prompt aan de deur gezet. Ik heb dan een impresario onder de arm genomen en enkele dagen later had ik al opnieuw werk in een dure nachtclub. Echt moeilijk is het voor mij dus nooit geweest."

Corinne is niet te beroerd om het toe te geven: haar fysieke schoonheid is altijd een grote troef geweest. "Altijd en overal gaan er meer deuren open als je er goed uitziet. Ik had dan ook nog eens het geluk dat ik er heel vrouwelijk uitzag. En ik had geen zware stem of uitgesproken adamsappel. In Berlijn stond ik samen op het podium met een aantal transgenders die er een stuk mannelijker uitzagen en die ook veel meer beharing hadden dan ikzelf. We moesten ons heel regelmatig laten epileren, maar van lasers was er nog geen sprake, dat gebeurde allemaal elektrisch. Voor mij was dat heel pijnlijk, voor hen was het de hel. In al die jaren in het nachtleven heb ik eigenlijk nooit echt last gehad van enige vorm van agressie, maar ik heb er wel gezien hoe hard mensen soms kunnen zijn."

Of ze vandaag toch ergens spijt van heeft? "Toen ik begin jaren zeventig eindelijk voldoende geld bij elkaar had gespaard om me te laten opereren in Casablanca - waar alle transgenders hun toevlucht zochten - is het daar flink fout gelopen. Pas achteraf is gebleken dat dit de schuld was van een Amerikaanse arts, die daar stage liep bij de enige dokter ter wereld die toen al heel regelmatig en heel succesvol geslachtsoperaties uitvoerde. Ik heb maandenlang helse pijnen doorstaan, tot ik zelfs niet meer kon plassen en mijn buik keer op keer volledig opzwol. Mijn goede engelbewaarder, een rode draad in mijn leven, heeft me naar een uroloog in Hamburg geleid. Die heeft toen, al even clandestien als die in Casablanca, een hersteloperatie uitgevoerd en zo wellicht ook mijn leven gered.

"Maar spijt? Nee, niet echt. Het was en blijft tot vandaag een heel ingrijpende operatie, en er is natuurlijk ook geen weg meer terug. Ik heb heel wat meisjes gekend die achteraf zelfmoord hebben gepleegd, omdat ze de lichamelijke en mentale gevolgen onvoldoende hadden ingeschat, maar voor mij was de operatie echt de realisatie van een zeer lang gekoesterde droom.

"Je moet weten: ik leefde al die jaren ook niet bepaald als een non, ik heb flink wat relaties gehad, maar heel wat van die mannen hebben nooit doorgehad dat ik nog geen echte vrouw was. Al die jaren heb ik met dat geheim moeten leven, ergens bleef ik altijd een verboden vrucht. Toen ik achteraf opnieuw thuiskwam in Antwerpen wist mijn familie niet wat ze zag: 'Wat een knappe dochter heb ik er nu bijgekregen,' zei mijn moeder. Mijn vader was sprakeloos, maar hij is later gelukkig wel bijgedraaid. 'Je bent nog mooier dan je zussen', klonk het plots. Dat was een fantastisch moment. Ik heb in die maanden heel veel geweend, maar wel echt van geluk."

Goed in je vel

Enkele jaren terug werkte Corinne al mee aan een film over transgenders, vandaag hoopt ze met haar openhartige boek nog meer taboes te doen sneuvelen. "Hoe anders is het nu", klinkt het. "Er wordt over het thema gepraat, er wordt over mij geschreven, ik voel me eindelijk volledig geaccepteerd. Je kunt je niet voorstellen hoe blij dat me maakt, ik word er nog altijd heel emotioneel van. Decennialang leefde ik eigenlijk een heel mooi maar verboden leven: ik had een vals paspoort en altijd was daar toch die angst om ontdekt te worden. Maar het blijft natuurlijk een wrange vaststelling dat er vandaag nog zoveel landen zijn waar mensen hun leven lang met dat geheim moeten leven, op het risico opgesloten of zelfs gedood te worden. Zo erg heb ik het hier gelukkig nooit moeten meemaken. Laat dit dé les van dit boek zijn: je kunt pas echt gelukkig zijn als je tevreden bent met jezelf, als je je goed voelt in je vel."

Casablanca voorbij is uitgegeven bij Kartonnen dozen, 19,95 euro

Nu, op haar 81ste, ligt daar plots een boek: Casablanca voorbij. Het verhaal van een reis rond de wereld.

Maar vooral: het verhaal van de Antwerpse Cornelis die Corinne werd.

Cor maakt zich in de kleedkamer op voor een travestie-optreden in Oud-België.

Corinne, toen nog Cornelis, met haar moeder.

'Corinne voor (dansend op de Kalmthoutse Heide met nichtje Hilde) en na (in Berlijn) haar operatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden