Dinsdag 01/12/2020

François Fillon

Als het regent in Parijs, druppelt het dan in Brussel en Namen? Dat valt nog te bezien

François Fillon werd afgelopen weekend aangeduid als presidentskandidaat voor de Franse Republikeinse partij.Beeld AFP

Alain Gerlache is mediawatcher bij de RTBF en opiniemaker voor De Morgen.

De kogel is door de kerk. Tegen alle prognoses van de laatste twee jaar in heeft François Fillon, tot voor kort nog 'Mr. Nobody', met een tweederdemeerderheid de voorverkiezingen van 'rechts en het centrum' gewonnen. Zal die Franse ruk naar rechts gevolgen hebben in Wallonië en Brussel? Als het regent in Parijs, druppelt het in Brussel? Dat valt nog te bezien.

Met de verpletterende overwinning van Fillon wordt in één week tijd een dubbele bladzijde uit de geschiedenis van dit politieke kamp omgeslagen. Met eerst het einde van het Sarkozisme (een incoherente mix van tegenstrijdige ideologische posities, geïnspireerd door tijdsgeest en buitenissig ego). En een week later, met de nederlaag van Alain Juppé, het einde van het Chiracisme (waar centrumrechts en centrumlinks co-existeren maar vooral de nationale cohesie centraal staat, ook als dat tot immobilisme leidt).

Alain Gerlache.Beeld belga

Fillons tour de force van de voorbije weken berust op een intrigerende paradox. Op het vlak van de gezins- en de maatschappelijke waarden is Fillon bijzonder conventioneel - 'een traditionalist', zeggen zijn tegenstanders. Hij wijst de multiculturele samenleving van de hand; hij tolereert het homohuwelijk en het recht op abortus, maar is er geen voorstander van. Hij komt openlijk uit voor zijn christelijk geloof. Maar op het economische vlak pleit hij voor een totale breuk. Zijn radicaal liberale programma verwerpt het etatisme dat zowel links als rechts hebben gecultiveerd en dat diep in de Franse geschiedenis geworteld is. Fillon belooft dat hij "de boel op stelten zal zetten". Dat moet, vindt hij, want Frankrijk is een catastrofe, een land dat niet meer vooruit kan.

Frans rechts is liberaal geworden en dat is nieuw!

Heeft Fillons overwinning repercussies voor de rechterzijde in Franstalig België? De aandacht voor de Franse presidentsverkiezingen is altijd groot in het zuiden van het land, zoveel is zeker. De tv-debatten van de afgelopen weken haalden hoge kijkcijfers in Franstalig België.

Het nieuwe, ongecomplexeerde liberalisme bij de zuiderburen is een hart onder de riem voor dat deel van de MR dat zich niet langer wil verontschuldigen voor de deelname aan een centrumrechtse regering. In die hoek wordt ook gefluisterd dat de wat te vage partijnaam 'Mouvement Réformateur' het woord 'liberaal' goed zou kunnen gebruiken. Maar of het een nieuwe politieke koers zal teweegbrengen is lang niet zeker. De krant La Libre Belgique hield vorige week een rondvraag bij enkele kopstukken van de MR om te weten wie zij kozen tussen Juppé en Fillon. Toen was de laatste al de grootste favoriet. En toch was er maar een enkeling die hem steunde: Alain Destexhe, een uitgesproken rechtse figuur maar compleet geïsoleerd binnen zijn partij.

Zou een meer conservatieve koers van de Franstaligen liberale kiezers kunnen afsnoepen van cdH? De Franstaligen christendemocraten gaan door een identiteitscrisis en scoren historisch laag in de peilingen. Kan een terugkeer naar de christelijke waarden invloed hebben op de centrum-rechtse kiezers die tussen beide partijen twijfelen? Waarschijnlijk niet. De meeste rechtse kiezers van de oude PSC zijn al lang weg bij de MR. Trouwens ,in dezelfde rondvraag van La Libre kozen de cdH-kopstukken die de krant contacteerde ook voor Juppé...

Wallonië leunt naar links en dat zal niet vlug veranderen. Zelfs partijen die in Vlaanderen of andere landen zich aan de rechterzijde zouden bevinden kunnen niet anders dan met de politieke zwaartepunt van hun gewest rekening houden. Zeker nu de PS onder Paul Magnette zich linkser wil profileren om de PTB te counteren en mogelijk ruimte laat op zijn centrumlinkse flank. Zelfs binnen de Parti Socialiste is er een - weliswaar nog kleine en discrete - minderheid die vindt dat de opbodstrategie gedoemd is om te mislukken.

Ook zij kijken naar Frankrijk. Niet naar Fillon, maar naar de opkomst van Emmanuel Macron, 39 jaar, een gewezen medewerker en minister van president François Hollande. Macron wil iedereen samenbrengen: links, het centrum en zelfs rechts. Hij wil de traditionele tegenstellingen met nieuwe waarden overbruggen: de nieuwe economie, vrij ondernemen, deregulering, openheid in de maatschappelijke vraagstukken. Emmanuel Macron noemt zich links en liberaal.

Het sociaal-liberalisme 2.0 van Macron heeft in Wallonië ongetwijfeld meer toekomst dan de rechtse opvattingen van Fillon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234