Woensdag 30/11/2022

PortretBrittney Griner

‘Als het LeBron was, hij was al thuis geweest. Right?’: WNBA-sterspeelster Brittney Griner zit al vijf maanden opgesloten in een Russische cel

Brittney Griner wordt begeleid naar de rechtbank in Moskou. Beeld AP
Brittney Griner wordt begeleid naar de rechtbank in Moskou.Beeld AP

Ze was de topspeelster in de WNBA én in de Russische basketbalcompetitie. Tot de Russische douane een flesje cannabisolie in haar bagage vond. Brittney Griner (31), die schuldig pleitte aan drugssmokkel, zit nu al bijna vijf maanden in een Russische cel en riskeert nog tien jaar opsluiting.

Ann Van den Broek

Wanneer u zich wel eens op sociale media beweegt, is het u mogelijk al opgevallen. #FreeBrittney schreeuwen fans er al maandenlang. Voor de sportleken onder u zeggen we het er maar meteen bij: het gaat dit keer niet over La Spears, met haar gaat het min of meer goed. Getrouwd en al, na jaren van rampspoed, hebben we ons laten vertellen, maar richt u voor meer nieuws daarover vooral tot de meer gespecialiseerde pers.

De Brittney in deze kwestie heet Griner en zit momenteel in veel dikkere miserie. ‘Ik ben doodsbang dat ik hier voor altijd zal moeten blijven’, berichtte ze afgelopen week in een emotionele handgeschreven brief aan de Amerikaanse president Joe Biden vanuit haar Moskovitische cel. Dat ze in 2020 voor de eerste keer is gaan stemmen en dat ze voor hem gestemd heeft, schreef ze. ‘Ik geloof in u. Ik ben dankbaar voor alles wat u kunt doen om me thuis te krijgen.’

Biden doet er inderdaad alles aan om haar te helpen, reageerde het Witte Huis. Haar vrij krijgen is een prioriteit en daartoe worden alle mogelijke wegen verkend, verzekerde de president woensdag ook persoonlijk aan Griners echtgenote Cherelle tijdens een telefoongesprek. Vraag is maar of enkele van die wegen niet afgesloten zijn, nu Griner afgelopen donderdag op haar proces schuldig heeft gepleit.

Spoelen we de klok eerst even terug: naar 17 februari, om precies te zijn. Brittney Griner staat die dag klaar op de luchthaven van Sjeremetjevo bij Moskou om naar haar thuisland, de Verenigde Staten, te vliegen. Ze komt van Jekaterinenburg, waar ze al sinds 2014 tijdens de wintermaanden speelt. In de zomer komt de Amerikaanse center uit voor Phoenix Mercury in de WNBA, de vrouwelijke tegenhanger van de NBA. Het is een combinatie die veel topspeelsters maken, denk ook maar Ann Wauters vroeger en Emma Meesseman vandaag. Meesseman is overigens ploegmaat van Griner bij Jekaterinenbrug.

Half februari is het seizoen in Rusland officieel nog niet voorbij, maar de facto is het dat wel. De spanningen tussen Rusland en Oekraïne zijn al zo hoog opgelopen, dat de FIBA, de internationale basketfederatie, de Russische ploegen heeft uitgesloten van deelname aan de Euroleague, de belangrijkste Europese basketcompetitie. Voor Jekaterinenburg, de beste club van Europa en rijkste vrouwenbasketploeg ter wereld, valt er dus sportief niet veel meer te rapen en de buitenlandse speelsters ontvluchten massaal het land. De sluiting van het luchtruim dreigt.

In volle glorie tijdens een match tegen Chicago Sky in Phoenix, oktober 2021.  Beeld AP
In volle glorie tijdens een match tegen Chicago Sky in Phoenix, oktober 2021.Beeld AP

Maar Griner raakt niet op haar vlucht. De douane plukt haar uit de wachtrij. Moeilijk kan dat niet geweest zijn: Griner is met haar 2,06 m, dreadlocks, schoenmaat 54, armen die gespreid 2,22 m (!) overbruggen en tatoeages van een skelet, een demon en kleurige bloemen, niet wat je een onopvallende verschijning noemt. In haar bagage vindt de douane vape-vullingen die geuren naar cannabisolie. In Rusland is dat een verboden verdovend middel en op het bezit ervan staat een celstraf tot tien jaar.

De arrestatie van Griner wordt pas ruim twee weken later, op 5 maart, bekend. En tegen dan leven we in een andere wereld. Rusland is Oekraïne intussen binnengevallen en Griner dreigt de speelbal te worden in een geopolitiek spel. Een chantagemiddel van de Russen tegen Amerikaanse sancties, een eventueel ruilmiddel ook voor Russen die in de VS gevangen zitten. De geruchtenmolen draait overuren. De naam van Viktor Bout, de beruchte wapenhandelaar die in 2012 in New York tot 25 jaar cel werd veroordeeld, circuleert in dat verband.

Dat uitgerekend Griner in aanmerking zou komen als hefboom, is niet vreemd. De 31-jarige atlete is een fenomeen in haar sport. Met haar ploeg Mercury Phoenix won ze in 2014 de WNBA. Met Jekaterinenburg – waar ze om en nabij een miljoen euro per jaar verdient, vijf keer zoveel als bij Phoenix – veroverde ze drie Russische titels en vier Europese. Met Team USA, waar ze vanzelfsprekend ook een vaste waarde is: twee wereldtitels en twee keer olympisch goud.

Naar het mannenteam?

Toen de VS in 2021 voor de zevende keer op rij olympisch kampioen werden, was dat met heel veel dank aan de geboren Texaanse. Liefst 30 van de 90 punten die de Amerikaanse vrouwen in de finale tegen gastland Japan scoorden (eindstand 90-75), kwamen van Griner.

Toen ze in 2013 haar allereerste NBA-wedstrijd speelde met Mercury Phoenix scoorde ze als 22-jarig meisje meteen twee dunks. Om even te kaderen hoe bijzonder dat is: Griner is in de geschiedenis van de WNBA nog maar de derde vrouw die tijdens een wedstrijd zo hoog springt dat ze de bal van boven de ring door het net kan duwen. En ja, die ring hangt bij de vrouwen even hoog als bij de mannen: 3,05 m boven het parket.

De krantenkoppen waren meteen lyrisch: een nieuwe ster was geboren. Het is ook in die periode dat de Franse international Céline Dumerc na een verloren wedstrijd over haar opponente verzuchtte: “Je kunt niet veel doen, behalve je vasthouden aan de takken van de bomen.” Dat alles ontging ook Mark Cuban, eigenaar van NBA-team Dallas Mavericks, niet. Hij liet in 2013 het ballonnetje op dat hij het wel zag zitten om Griner in te lijven bij zijn mannenteam. De sportpers had er een vette kluif aan: zou een vrouw kunnen meedraaien in een mannenteam? Het blijft bij een wild idee.

Privé waren het in die tijd voor de jonge Brittney ook woelige tijden. Ze maakte er geen geheim van dat ze lesbisch was, deed dat meteen in een groot interview in het bekende sportmagazine Sports Illustrated, bracht een autobiografie uit getiteld In My Skin en getuigde over hoe het was om ‘anders’ op te groeien en gepest te worden. “Ik was natuurlijk nog geen twee meter op mijn derde, maar ook toen al was ik anders”, zei ze. “Vandaag word ik nog steeds aangevallen op sociale media, maar ik ben wel zover gekomen dat het me niet meer uit mijn lood slaat.”

Zijn wie je bent, het was vorig jaar de slogan van De Warmste Week, maar voor Griner is het al veel langer haar levensmotto. “Het is niet mijn doel om een pionier te zijn, maar ik wil wel iets veranderen”, vertelde ze acht jaar geleden in Amerikaanse media. “Ik veronderstel dat me dat dan een pionier maakt.”

Dat lukte alvast zeker dankzij Nike: het sportmerk legde haar in 2014 meteen als eerste openlijk gay sporter voor een miljoen dollar onder contract.

Twee huwelijken

Drukke jaren, woelige jaren, we zeiden het al. In dezelfde beginperiode van haar carrière verloofde Griner zich met haar collega uit de WNBA, Glory Johnson. Niet lang nadat beide vrouwen opgepakt werden voor huiselijk geweld jegens elkaar, huwden ze. Amper een maand later, in juni 2015, vroeg Griner de nietigverklaring van het huwelijk alweer aan. Johnson was op dat moment zwanger van een tweeling, dankzij een ivf-behandeling.

Vandaag is Brittney Griner drie jaar getrouwd met Cherelle Watson, die intussen de familienaam van haar beroemde echtgenote heeft aangenomen.

Ironisch genoeg kan de openheid over haar geaardheid, waar ze zo voor geroemd wordt, Griner nog zuur opbreken nu ze in een Russische cel zit. Het land van Vladimir Poetin staat niet bepaald bekend voor zijn ruimdenkendheid op dat vlak.

Cherelle Griner spreekt op een steunbijeenkomst op 6 juli in Phoenix. Beeld AFP
Cherelle Griner spreekt op een steunbijeenkomst op 6 juli in Phoenix.Beeld AFP

En dan is er dus nog het feit dat Griner donderdag zelf schuld bekende, hoewel er in het Westen al vaker geopperd werd dat de aantijgingen van drugsbezit wel eens op niets gebaseerd zouden kunnen zijn. “Ik had haast bij het inpakken en de cartridges kwamen per ongeluk in mijn tas terecht”, zei ze donderdag op het proces dat op 1 juli van start ging in Chimki, een voorstad van Moskou. “Ik was niet van plan de Russische wet te overtreden.” Meteen na haar uitspraken werd de zitting verdaagd tot 14 juli. Die dag zal ze door de rechtbank worden gehoord en verhoord.

De kans dat Griner nog zal kunnen ontsnappen aan een celstraf lijkt erg klein. Tenzij president Biden nog aan geheime touwtjes kan trekken. Griners coach bij Phoenix, Vanessa Nygaard, voerde de druk de jongste dagen alvast op door zich hardop een ‘wat als’-vraag te stellen. Wat als iemand als NBA-vedette en sportieve superster LeBron James in Brittneys plaats zou zijn? Het antwoord gaf ze zelf. “Als het LeBron was, hij was al thuis geweest. Right?”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234