Zondag 26/01/2020

'Als het echt stil wordt, komt de vraag: wil ik dit wel?'

Beeld © FRANKY VERDICKT

Kloosterzusters zijn in onze maatschappij wellicht het meest vertrouwd met stilte en rust, en het verst verwijderd van de dagelijkse stress. Toch nuanceert de jonge zuster Maya Verdonck (35) dat beeld. 'Ik werk fulltime en tijdens de vijfdaagse stilteretraite kwam ik mezelf flink tegen.'

Het klooster van de Zusters van de Goddelijke Heiland ligt vlak naast het Salvator-rusthuis in Hasselt. De hall is donker, op een klein sfeerlichtje na. Zuster Maya staat ons op te wachten en neemt ons mee naar de 'viplounge' in de kelder. Zwijgend sluipen we door de hoge, duistere gangen. Voetstappen galmen, lange schaduwen werpen zich vooruit. De viplounge is een hippe benaming voor wat een gezellig Chiro-lokaal uit de jaren 60 blijkt te zijn. Aan de muur hangt een gitaar met een paternoster om de hals. En spreuken, veel spreuken. Zoals: "Hij die altijd onderweg is, moet het meest tanken". En: "Hoe drukker het leven, hoe meer behoefte aan bezinning".

Maya Verdonck: "Mijn favoriet is: 'De grootste reis is de reis naar binnen.' Omdat het moeilijk is om tijdens die reis je eindbestemming te bereiken. Je bent met zo veel dingen om je heen bezig, je krijgt zo veel impulsen van buitenaf. Daarom is het belangrijk om af en toe stil te vallen en in jezelf te keren. Op zulke momenten kun je zien wie je bent, en kun je ook tot God komen. Maar ook ik kom daar te weinig toe. In onze leefregels staat dat we minstens een half uur per dag meditatie of persoonlijke gebedstijd moeten inlassen. Ik merk bij mezelf dat het er heel regelmatig niet van komt, omdat er zo veel andere dingen zijn die tijd opslorpen. Daardoor schiet dat waardevolle gedeelte van de dag er wel eens bij in."

Dat is wel frappant: zelfs kloosterzusters hebben stress en worden meegezogen in de maalstroom.

"We zijn natuurlijk een actieve, open gemeenschap. Ik werk voltijds in het rusthuis hiernaast en ons schema is vrij strak. Om zes uur sta ik op om een half uur te sporten op de hometrainer. Om halfacht hebben we eucharistieviering met de hele groep. Om acht uur: ontbijt. Daarna ben ik de hele dag aan de slag in het rusthuis. Ik begeleid de mensen met pastorale gesprekken en ben verantwoordelijk voor de liturgie (het geheel van voorgeschreven gebeden, ceremonieën en handelingen tijdens een eredienst. red.). Na het avondeten hebben we een gezamenlijk avondgebed om halfzeven. Om zeven uur kijken we naar het tv-journaal en daarna zijn we vrij, tenzij er vergaderingen op het programma staan. Soms bereid ik dan nog mijn lessen vormselcatechese voor."

Maar ook ontspannen doen jullie in groep?

"We hebben een gemeenschapsruimte waar we samen eten, tv kijken en gezelschapsspelletjes spelen. Vaak zitten de oudere zusters hier 's avonds allemaal naar Thuis te kijken. (lacht) Zelf zit ik met twee anderen in een aparte vormingsgemeenschap, omdat ik nog altijd in opleiding ben. Ik heb mijn eeuwige gelofte nog niet uitgesproken. 's Avonds zitten wij vaak met drie samen."

Je bent afkomstig van Roeselare. Hoe ben je hier terechtgekomen?

"Ik ben niet naar Limburg gekomen met de bedoeling om in het klooster te gaan, maar voor het werk in het rusthuis. Na mijn studies Godsdienstwetenschappen heb ik eerst drie jaar godsdienstles gegeven in West-Vlaanderen. Maar dat wou ik niet blijven doen. Ik zocht ander werk in de pastorale sfeer. Zo kwam ik in het rusthuis terecht. Hier heb ik de zusters leren kennen en is het idee beginnen rijpen om toe te treden tot de gemeenschap. Soms zijn Gods wegen heel kronkelachtig." (lacht)

Ben je graag alleen of zoek je liever het gezelschap van anderen op?

"Het is dubbel. Ik ben graag bij anderen, maar af en toe merk ik dat ik nood heb aan tijd voor mezelf. Voor ik in het klooster ging, heb ik drie jaar alleen in Hasselt gewoond. Toen zocht ik vaker het gezelschap van anderen op. Hier is het omgekeerd. Meestal zijn we in gemeenschap. Daardoor heb ik af en toe nood om alleen te zijn."

Heb je geen groot stuk vrijheid ingeleverd door in het klooster te gaan?

"Misschien wel. Als ik vroeger thuiskwam van het werk, kon ik beslissen wat ik eerst zou doen: eten, tv kijken of slapen. Ik kon mijn auto nemen zonder daar toestemming voor te moeten vragen. Maar hier krijg je andere dingen in de plaats: een gemeenschap die je steunt, die met je meegaat in gebed, en die de taken verdeelt. Ik geniet ook van de gemeenschappelijke gebeden die maken dat je elke dag minstens twee keer met God hebt gesproken. Die stiltemomenten zou ik anders veel minder hebben. Mijn medezuster zegt altijd dat je, als je als man en vrouw samenleeft, best een paar keer per week met elkaar praat. Daarom moeten wij dat ook met God doen. Maar ook met onszelf."

Heb jij de vrijheid om op zaterdag in Hasselt een uitje te doen?

"Ja, op voorwaarde dat ik dat op voorhand zeg en me hier uitschrijf voor de maaltijd. Maar ik denk niet dat het geapprecieerd zou worden als ik elk weekend koffietjes ging drinken met vriendinnen van buitenaf. Ik heb nu eenmaal gekozen om in een kloostergemeenschap te wonen. Dat veronderstelt dat je zo veel mogelijk in gemeenschap doet en geen vluchtroutes zoekt. In het klooster spreek je ook de gelofte van armoede uit. Dan is het niet gepast om elke week in de stad iets te gaan eten. Maar met familie doe ik wel eens een terrasje."

Waar geniet je van als je alleen bent?

"Van lezen en gitaar spelen. Soms, als ik kwaad ben, kalmeert me dat. Op zo'n gitaar kun je hard slaan, die kan daar wel tegen." (lacht)

Kan het ook feest zijn in je eigen kamer?

"O ja! Als ik het in de winter gezellig maak, met allerlei fijne lichtjes, en ik zit lekker knus in mijn zetel te lezen, dan is het feest. In de kerstperiode had ik een minikerstboom op mijn kamer gezet. Ik speelde aldoor kerstmuziek en las spannende thrillers of romans. En daar dan een glaasje wijn bij!"

Euh...?

"Ja, dat mag hier ook. Ik heb onlangs nog een fles gekregen van mijn ouders. En er staat ook nog een fles speculoosjenever in de frigo. Als ik zin heb in een glaasje, mag ik dat vrij nemen."

Zat je vroeger thuis ook al graag alleen op je kamer?

"Dat mocht niet. We waren met vier kinderen en zaten altijd samen beneden. Dat gaf veel drukte. Mijn huidige leven is veel kalmer. Als ik eens een dagje naar huis terugkeer, en iedereen is daar, denk ik soms: (kijkt betrapt) van mij mogen ze weer vertrekken. Hier zijn we die herrie niet gewoon."

In dit klooster is het vrij donker en je kunt de muizen horen lopen. Hebben jullie minder impulsen dan de doorsnee mens? Een trager leven?

"Dat denk ik wel. We wonen buiten de stad en zitten voor een stuk afgesloten van de buitenwereld. Het domein heeft veel groen en een vijver. Je kunt hier perfect naar buiten zonder meteen in de drukte te belanden."

Beeld © FRANKY VERDICKT

Sommige hardwerkende mensen proberen de stress te doorbreken door een week in een stiltehoeve te kruipen. Mag ik zeggen dat jij wellicht je hele leven in iets gelijkaardigs als een stiltehoeve zit?

"Hm, zó stil is het hier ook niet, hoor. Nogmaals: we zijn een open gemeenschap. De regels zijn wat minder strikt dan in een gesloten orde. Bij ons wordt gepraat en gelachen aan tafel. En op je eigen kamer vind je altijd wel iets om je mee te amuseren: de radio, een gitaar, werk, boeken...

"Normaal gezien leg ik op 28 mei mijn eeuwige gelofte af. Als voorbereiding ga ik een stille retraite doen in de abdij van Averbode. Tijdens de maaltijden wordt daar niet gesproken. Ik zal ook mijn muziek en boeken niet meenemen. Echte stilte, dat is álles achterlaten en de tijd nemen om in jezelf te kijken.

"Buiten een dagelijks gesprek met een begeleider zal ik die tiendaagse in stilte en gebed doorbrengen. Het enige wat ik daar kan doen, is zaken opschrijven. Gedachten en gevoelens. En de gebedsdiensten bijwonen. Ik sta voor een belangrijke keuze in mijn leven. Wil ik mijn eeuwige gelofte wel uitspreken? Daar wil ik niet lichtzinnig overheen gaan."

Kun je na die eeuwige gelofte nog terug?

"Het is vergelijkbaar met mensen die trouwen. Ze beloven dat het voor altijd is, maar een scheiding blijft mogelijk. Als ik doodongelukkig word, zou het niet goed zijn om in het klooster te blijven. Dan mag je gaan."

Schrikt die stilteretraite je af?

"Een beetje wel. Ik heb er al eens eentje van vijf dagen gedaan in Oostenrijk, als opleiding. Alles moest in stilte gebeuren. Dat was akelig. Thuis was er vroeger enkel stilte als er spanningen waren. Die sfeer in Oostenrijk bracht negatieve herinneringen bij me naar boven. Ik heb daar echt tegen moeten vechten. Buiten het dagelijkse gesprek met de begeleiding, was het de totale leegte. Dan kom je jezelf wel tegen, want je hébt ook alleen jezelf. Er is geen muziek, geen nieuws, nauwelijks contact met anderen. Heel confronterend. Daarom boezemt die tiendaagse me angst in. Maar het is nodig. Ik moet mezelf dé vragen stellen: wil ik dit nu wel echt? Hoe leef ik? Is dit de juiste weg? Ik ben daar ook op mijn negatieve kantjes gebotst. En de machteloosheid om die te veranderen."

Hoe bedoel je?

"Ik heb het moeilijk om mensen los te laten. Ik had een heel goede band met onze novicemeesteres. Maar zij had aangekondigd dat ze zou weggaan. Daardoor voelde ik me in de steek gelaten. Maar het kloosterleven hangt niet af van de mensen die me begeleiden. Dat leven is bedoeld om God te zoeken en God naar de mensen te brengen. Mijn verstand wist dat wel, maar mijn hart was nog niet gevolgd. Vandaar dat de grootste reis de reis naar binnen is, naar je hart."

Hoe kreeg je daar je dagen om?

"Door in gesprek te gaan met God. Maar dat hou ik ook geen hele dag vol. Ik heb er gewandeld in de omgeving en tekeningen voor volwassenen ingekleurd. Daar kon ik mijn emoties in kwijt. En slapen, hè. Misschien was dat een soort vlucht, maar het was fijn om eens goed te kunnen uitrusten."

Heb je daar getwijfeld over je levenskeuze?

"Eigenlijk niet. Dat mijn begeleidster wegging, was een bittere pil. Maar ik besefte dat God er wel nog altijd was. Voor hem wilde ik het doen. Soms kun je alleen maar op Hem vertrouwen."

Jullie geloven dat God er altijd is. Kun je je dan wel eenzaam voelen?

"Ja. Ook hier zijn er soms spanningen, waardoor ik me weleens alleen voel. Maar iemand die niet gelovig is en zich in de steek gelaten voelt, die is écht alleen. Ik kan het altijd nog tegen God zeggen. Ik geloof dat Hij me hoort en altijd bij me is. Maar priesters vertellen me dat er ook momenten kunnen zijn waarop je het gevoel hebt dat God je in de steek laat. En dat je dan ook echte eenzaamheid voelt. Dat heb ik gelukkig nog niet meegemaakt."

Ben je als kloosterzuster ook digitaal geïsoleerd, afgesloten van de sociale media en internet?

"Nee, ik heb een Facebook-account. Onze stichter, pater Jordan, gebruikte de media ook al om God bekend te maken bij de mensen. Facebook is daarin een nieuw instrument. Ik gebruik het dagelijks om contacten te leggen met medezusters en paters over de hele wereld. En om te communiceren met mijn familie en vrienden. Daardoor heb ik het gevoel dat ik nog altijd een beetje bij hen ben."

In het rusthuis word je geconfronteerd met de dood en met menselijk lijden. Hoe verwerk je dat?

"Door brieven te schrijven. Die beginnen altijd met 'Lieve God...' Schrijven werkt heilzaam. Als je die gedachten op papier formuleert, ben je ze kwijt. Je kunt wel babbelen met God, maar als je het opschrijft, moet je toch wel zorgen dat het wáár is. Gesprekken met andere zusters helpen ook. Als je een goede vertrouwensband hebt, kan dat deugd doen."

Wat treft je het meest in je werk?

"De machteloosheid, omdat ik niet méér kan doen om hun lijden te verlichten. De pijn, maar ook de eenzaamheid. Er zijn bewoners die met Kerstmis en Nieuwjaar geen enkel bezoek hebben gekregen. Hoe kunnen die familieleden dat over hun hart krijgen? Er is veel eenzaamheid binnen die muren.

"Wij proberen troost te bieden, maar we kunnen ook niet continu naast dat bed gaan zitten. Soms volstaat het om hen gewoon hun verhaal te laten doen. Als het echt slecht gaat, vraag ik of er niks is dat hen nog blij maakt. Maar soms zijn die momenten er gewoon niet meer. Dan zwijg ik liever dan iets nietszeggend te zeggen."

Heb je vrienden verloren door de keuze die je hebt gemaakt?

"Eigenlijk niet. Met mijn studievrienden uit Leuven kom ik nog regelmatig samen. Ze hebben heel goed gereageerd op mijn toetreding. Ze maken er grapjes over, wat betekent dat ze het helemaal aanvaard hebben."

Hoe waren de reacties thuis?

"Mijn ouders hadden het er in het begin moeilijk mee. Nu zijn ze trots, omdat ze zien dat ik gelukkig ben en andere mensen probeer te helpen. Mijn broer heeft er ook geen problemen mee. Maar ik betwijfel of mijn zussen overal durven te vertellen dat ik een kloosterzuster ben. Ze zijn bang dat anderen zullen denken: wat een rare familie is dát'! Ze begrijpen niet dat ik niet weet hoeveel ik verdien. "Maar waarom moet dat? Er wordt voor mij gezorgd. En als ik iets nodig heb, kan ik het vragen. Het rusthuis stort mijn loon in de algemene pot van het klooster. En elke maand krijgen we zakgeld om kleren te kopen of eens een terrasje te doen."

Een andere consequentie is dat je geen partner en geen kinderen mag hebben. Beschouw je dat als een zwaar offer?

"Ik weet dat het erbij hoort. Een vaste partner mis ik niet, liefkozingen en knuffels soms wel. Misschien zou ik me daardoor minder vaak alleen voelen. Hoewel ik denk dat je in een relatie soms ook eenzaam kunt zijn.

"Als ik een vriendin met een baby in haar armen zie, welt het idee weleens op dat ik zelf nooit zo'n schattig kindje zal hebben. Maar steken doet het niet. Ik vind het fijn om met hun kinderen om te gaan. Ik wist vooraf dat dit bij mijn keuze hoorde."

Maar jij lijkt me echt het zorgende type. Verdring je dat moederinstinct dan bewust?

"Verdringen is geen goede oplossing. Dat haalt je vroeg of laat toch in. Het is iets waar ik heel bewust mee bezig ben. Ik heb er met één zuster ook al over gepraat. De meeste zusters zijn te oud om nog kinderen te krijgen. Ik ben op dit moment de enige."

Is het de moeilijkste consequentie van je keuze?

"Bij onze intrede beloven we kuisheid, armoede en gehoorzaamheid. Die laatste vind ik ook een lastige. Ik heb het soms moeilijk om te luisteren naar personen die boven mij staan. Een tijd geleden hebben ze me opgedragen om ook op de sociale dienst van het rusthuis te werken. Dat was niks voor mij. Toch hebben ze me verplicht om dat vier maanden lang vol te houden. Dat kon ik moeilijk aanvaarden. Het gaat tenslotte over je leven."

Welke dromen koester je voor dat leven?

"Mijn droom is om als zuster tussen de mensen te kunnen staan. Ik wil met hen mee op weg gaan en hen kracht geven. We hoeven niet meer naar het buitenland op missie te trekken. Ook in België moeten we God opnieuw bij de mensen

brengen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234