Donderdag 28/05/2020

Als het crisis is, mogen de oudjes op tv

Het maakt niet uit of de crisis economisch, politiek of sportief is. Keer op keer borstelen de oude krokodillen - denk Mark Eyskens, Etienne Davignon of Robert Waseige - zich af voor een rondje in de media. Omdat hun ervaring de huidige gebeurtenissen in historisch perspectief moet plaatsen. Omdat niemand anders wil spreken. Of omdat ze gewoon altijd goed zijn voor een straffe uitspraak.

Minister van staat Mark Eyskens (78) of Fons Verplaetse (81), eregouverneur van de Nationale Bank van België, zitten in Terzake want er is een politieke of economische crisis die wat uitlegt behoeft. Ex-bondscoach Paul Van Himst (68) moet analyseren waarom onze nationale voetbalploeg niet beter presteert. Etienne Davignon (79) geeft een woordje duiding over een heikel bedrijfsdossier in Reyers laat.

Het ontging ook VRT-journaliste Linda De Win niet dat er heren van stand zijn naar wie wordt geluisterd. In haar boek Tobback, Eyskens, De Croo, een politieke geschiedenis van België 1933-2011 onderzoekt ze of Herman De Croo (73), Louis Tobback (74) en, uiteraard, Mark Eyskens licht aan het eind van de Belgische tunnel zien. "Als ik over het boek vertel, merk ik opnieuw aan de reacties dat ze nog altijd een grote impact hebben op mensen", vertelt De Win.

Niet iedereen is daar mee opgezet. Professor politieke communicatie Christ'l De Landtsheer van de Universiteit Antwerpen vindt de voortdurende invloed van sommige ervaren opiniemakers zelfs behoorlijk verontrustend. "Zogezegde autoriteiten worden vaak opgevoerd als een soort dokter", merkt ze op. "Die mensen zetten al jaren de toon. Ze zijn dus niet vrij te pleiten, maar mogen nu wel met diagnoses komen en oplossingen aanreiken. Een verraderlijk patroon."

Eyskens kent de kritiek, maar laat zich er allesbehalve door van zijn stuk brengen. "Er is een negatieve kant aan de taal van oude krokodillen", beseft hij. "Mensen denken dat we de hele tijd pro domo pleiten. Een wijs man zijn, wordt daardoor vaak een scheldwoord. Het is toch aan de oudere generatie om de ogen van de jonge mensen te openen. We willen niet dat er echt een lost generation komt."

Maar volgens De Landtsheer zijn er dringend nieuwe stemmen nodig in het debat. Alleen durven vooral audiovisuele media naar haar mening het risico niet te nemen om een autoriteit van wie ze niet zeker zijn wat hij zal verkondigen voor de micro te halen. De Landtsheer: "Een deskundige heeft voor hen ook het liefst het juiste uiterlijk: dat van een wat oudere man. Het wordt gevaarlijk als mensen geloof hechten aan alles wat zogezegde autoriteiten zeggen."

Sociaal psycholoog Eddy Van Avermaet stelt haar gerust. "Er zijn altijd mensen die alleen op het gezicht afgaan, maar de meeste kijkers of lezers zijn voldoende intelligent om uitspraken in te schatten. Als mensen echt niet weten waarover ze spreken of ongeloofwaardig zijn, dan keert dat als een boemerang terug."

Kapitalisme volgens Eyskens

Verplaetse voldoet alvast aan de eisen waaraan deskundigen volgens De Landtsheer voor de media moeten voldoen. Hij zat eerder deze week nog tegenover Kathleen Cools in Terzake, en duikt ook wel eens in De ochtend op. Louis Tobback sprak eergisteren bij Joos op Radio 1 nog over de werking van de Senaat. De strategie daarachter is volgens VRT-hoofdredacteur Kris Hoflack toch heel anders. "We zoeken naar mensen die in deze historische tijden het slagveld kunnen overzien en de situatie kunnen kaderen", verklaart hij. "Daar heb je toch enige ervaring voor nodig, en dan kom je automatisch wat vaker bij dezelfde experts terecht."

Herman De Croo gaat jaarlijks in op 800 uitnodigingen, maar wil tussendoor best iets kwijt over die ervaring. "Na 44 jaar in het parlement ben ik een wandelend woordenboek, een beetje zoals een wijze in een Afrikaans dorp. Ervaring is de natte dweil van je leven die je uitwringt."

Toch moet Hoflack toegeven dat De Croo en zijn collega's af en toe ook om een andere reden naar de studio mogen bollen. Soms willen de spilfiguren in een dossier namelijk zelf niet langer met de media praten. Een onderdeel van de mediamolen dat Tobback onderhand wel doorheeft. "In lange periodes van onzekerheid haalt de pers de oude koeien uit de gracht. Ik maak me geen enkele illusie dat ik word gevraagd voor mijn onvervangbare waarde. Hopelijk doen anderen dat ook niet."

Tobback, Eyskens en De Croo zijn natuurlijk ook gewild omdat ze niet terugschrikken voor een straffe uitspraak. "Ze weten zelf wel dat ze zaken soms iets scherper stellen dan ze bedoelen, maar ze kunnen zo provoceren omdat ze onafhankelijke geesten zijn die hun sporen al hebben verdiend. Eigenlijk doen ze zogoed als hun goesting", aldus Linda De Win.

We mogen zelf ondervinden dat het niet hard werken is om bijvoorbeeld Mark Eyskens een uitspraak te ontlokken. Ongevraagd vertelt hij ons dat we vandaag door de barensweeën voor een nieuwe wereldmaatschappij gaan. En dat dat een beproeving wordt voor de democratie. "Het kapitalisme is een wild paard geworden. We moeten het niet doden, wel temmen", vult hij nog aan.

Na 9/11 kondigde Eyskens ook al aan dat het de start was van een nieuwe wereldoorlog. "Ik had toch gelijk?", reageert hij nu. "Ik zei dat er een wereldoorlog van een ander type kwam. Die is ondertussen aan de gang, want terroristen kunnen nu op elk moment en overal toeslaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234