Maandag 03/08/2020

Als het beeft in Groningen, bibberen ze in Brussel

Na een nieuwe aardbeving in Groningen overweegt Nederland om zijn gaskraan sneller dicht te draaien dan voorzien. Wat betekent dit voor onze bevoorrading? Dertig procent van al ons aardgas komt uit Nederland.

Groningen, de noordelijke provincie waar de grote gasvelden zich bevinden, werd maandag opgeschrikt door de hevigste aardbeving in vijf jaar tijd. De schok had volgens het Nederlands Meteorologisch Instituut een kracht van drie op de schaal van Richter. Groningen had nochtans de stille hoop dat het geleidelijk sluiten van de gaskraan de bodem eindelijk tot rust had gebracht. Sinds 2014 is de gaswinning er flink teruggeschroefd om het risico op aardbevingen te verkleinen. Het aantal zware aardbevingen daalde en het probleem leek onder controle.

Leek - want de bodem blijft onberekenbaar. Meer dan vijftig jaar aardgas naar boven pompen heeft de druk in de voor driekwart lege gasvelden aanzienlijk verlaagd. Hoogleraar geodynamica Manuel Sintubin (KU Leuven) berekende dat er met de aardbeving van maandag zes keer zoveel seismische energie vrij kwam als bij alle 125 aardbevingen van vorig jaar bij elkaar. Het enige wat helpt, volgens burgemeester Albert Roodenboog van het getroffen Loppersum, is de gaswinning nog verder verminderen. "Shell en ExxonMobil moeten de kraan dichtdraaien."

Minister van Economische Zaken Eric Wiebes denkt er net zo over. "We gaan scenario's maken voor de komende tien jaar en daarin staat hoe snel dat kan", vertelde hij maandag op de regionale zender RTV Noord. "Ik wil de gaswinning ontzettend graag naar beneden halen en hoe dat kan, dat zijn we precies aan het uitzoeken. Maar als het aan mij ligt: zo snel mogelijk." Wiebes belooft zijn plannen tegen het voorjaar te presenteren. Vandaag gaat Nederland uit van een definitieve stop van de gaswinning tegen 2030. Die datum kan straks dus een stuk naar voren schuiven.

Nieuw plaatje

Wat zijn dan de gevolgen voor ons land als Nederland de gaskraan straks helemaal dicht draait? Simpel: er zou allicht minder tijd overblijven om een alternatief te vinden voor het Nederlandse aardgas. Onze noorderburen leveren momenteel ongeveer 30 procent van het aardgas in ons land. De Belgische gasleveranciers houden vandaag rekening met een geleidelijke verlaging van de Nederlandse export vanaf 2024. Als Nederland zijn timing wijzigt, verandert het hele plaatje.

Dit houdt in dat voor een miljoen huishoudens in Vlaanderen, een miljoen in Brussel en zo'n honderdduizend in Wallonië sneller een alternatief gezocht moet worden. Al ziet Synergid, de koepel van gasnetbeheerders, dit goed komen. "Er zijn wel internationale mogelijkheden (zoals gas uit Rusland, Noorwegen en het Midden-Oosten, JVH). Sowieso hebben Belgische gasleveranciers contracten met Nederland over hun bevoorrading. De Nederlanders kunnen daar waarschijnlijk niet plots zomaar onderuit", reageert woordvoerder Bérénice Crabs.

Een ander en misschien groter probleem is dat voor het gebruik van niet-Nederlands aardgas ook het gasnet zelf een make-over moet krijgen. Het Nederlandse gas heeft een speciale samenstelling ('laagcalorisch'), waardoor het niet samen met normaal gas ('hoogcalorisch') vervoerd kan worden. Daarom liggen er in België nu twee gasnetten, één voor elke soort. Synergrid is zopas begonnen met de technische ombouw van die twee netten tot een geheel. Weliswaar met 2030 als deadline in het hoofd. Wat als de Nederlandse gasexport sneller stopt?

"We gaan in onze werkplanning nu uit van wat Nederland ons eerder vertelde: een stop in 2030", vervolgt Crabs. "Als daar verandering in komt, zullen we de planning moeten aanpassen. Dat lijkt me nogal logisch." Maar is het ook haalbaar om de make-over al - pakweg - vijf jaar sneller af te ronden? "Dat is nu onmogelijk te zeggen. Maar het zou wel moeilijker worden omdat de timing krapper wordt."

Wie betaalt

Bovendien is de hele ombouw, die in totaal 500 miljoen euro zal kosten, nog niet helemaal gefinancierd. Er zou een nationaal fonds komen om deze kosten te dekken. Maar tot nader order is daar geen sprake van. Volgens federaal energieminister Marie Christine Marghem (MR) is het aan de regio's zelf om hun portefeuille open te trekken, maar dat ziet haar Vlaamse collega Bart Tommelein (Open Vld) niet zitten. Zo zou hij het overgrote deel van de factuur moeten betalen. De liberaal dringt daarom al een poos aan op overleg over de kwestie. Zonder resultaat.

"Marghem zal de verschillende energieministers in ons land samenroepen. Dat is nog niet gebeurd, maar de laatste maanden waren ook heel druk met de onderhandelingen over het Energiepact", verduidelijkt Margot Neyskens, de woordvoerder van Tommelein. "We verwachten nu dat er snel overleg komt. De adviseurs hebben al samengezeten." En zitten we in de penarie als Nederland straks de gaskraan veel sneller toedraait? "We hebben bevoorradingsafspraken met Nederland die lopen tot 2029. Als onze noorderburen daar plotseling onderuit willen, moeten ze dat eerst officieel kenbaar maken. Voorlopig wachten we nog even af."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234