Donderdag 24/09/2020

ColumnCarl Devos

Als Geens een ‘Rutten’ doet, gaat hij voor eeuwig als verrader over de Vlaamse jachtvelden

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Dat de koning Geens vervroegd titelloos op pad stuurt, toont dat het staatshoofd offensief moet handelen als politici op het bankje gaan zitten. Zo ontstaat ruimte voor kritiek. De vraag klinkt of het staatshoofd zich niet te veel (door) Geens in het oor had laten blazen. De Wever zat klaar, had groen licht. Zelfs CD&V was volgens de media verrast.

Zoals bekend remde Bouchez, wegens te weinig lekkers voor de MR, de schoorvoetende toenadering tussen PS en N-VA af. Die toenadering kruipt langs de piste die Vande Lanotte en Reynders al lang geleden tekenden. De handreiking tegen heug en meug gaat per millimeter. De spanning tussen Bouchez en Magnette maakt die tussen Magnette en De Wever nog groter. Het nooit goed werkende duo Bouchez-Coens was op.

De aanstelling van Geens wordt gelezen als een oproep voor CD&V om te kiezen: tussen een regenboog of verkiezingen. De Zestien zou volgens sommigen CD&V tot het eerste kunnen overtuigen. Indien niet, zouden verkiezingen in hun schoenen geduwd worden. Al lang is Zwarte Piet de patroonheilige van de Wetstraat. Maar bij CD&V laten ze zich zo’n schuld niet meer aanpraten. En Geens is er te slim voor. Waarom moet alleen CD&V het ‘algemeen belang’ dienen, terwijl de rest in de loopgraven blijft? Dat landsbelang kostte CD&V al veel stemmen.

Het was ten andere Paul Magnette die CD&V uitsloot en naar de N-VA dreef, voor zover dat nog nodig was. Dat gebeurde toen hij CD&V eind 2019 buiten het paars-groen overleg sloot en een anti-CD&V-nota schreef. Bouchez wou CD&V erbij, maar schreef een nota die net paars-geel terugbracht. Het geklungel tijdens deze formatie is vrij ongezien. We missen duidelijk meesterschap. Met Geens keert dat hopelijk terug.

De regenboog kan een eigen federaal project hebben, alleen weet niemand voorlopig welk precies. De regenboog heeft een meerderheid, alleen niet in Vlaanderen. Dat een federale regering niet in elke deelstaat een meerderheid heeft, is in buiten- en binnenland niet ongewoon. Maar voor een linksere regering dan de vorige, die ook te Vlaanderen veel inspanning zal vragen, met de twee grootste (rechtse en nationalistische) partijen in de oppositie, is dat geen rustgevend zicht. Met socialisten, liberalen, groenen en CD&V zit de spanning ook ingebakken. 

Ook paars-geel kan een eigen federaal project hebben: een uitruil tussen socialer beleid, staatshervorming en strengere migratieregels. En paars-geel heeft overal een meerderheid. Met PS én N-VA zit de spanning ingebakken. Er zijn geen makkelijke keuzes. Dat het paleis met Geens aan een noodregering denkt kan, maar dat is uitstel. En uitstel is een luxe die we niet hebben.

Er rust een zware last op de niet zeer linkse Geens. Hij pleitte steeds voor een regering met N-VA en kan daarom moeilijk een regenboogbocht nemen als hij tegelijk zelf premier wordt. Als hij zo’n ‘Rutten’ doet, gaat hij voor eeuwig als verrader over de Vlaamse jachtvelden. Dat Lachaert op komst is als voorzitter van Open Vld, zou volgens die analyse de regenbogers tot spoed aanzetten. Al sloot Lachaert nooit een regering zonder N-VA finaal uit. Bij N-VA moeten ze afwachten welke kant CD&V opgaat. N-VA wil besturen. Het is zeer onzeker dat N-VA het succes van 2014, na vier jaar oppositie tegen de tripartite-Di Rupo, kan herhalen. De tijden zijn veranderd. In de oppositie dreigt N-VA een flauw afkooksel te worden van het originele VB. Bovendien heeft N-VA op 26 mei 2019 de zware nederlaag enkel wat kunnen verzachten door stemmen bij de traditionele partijen te halen. In de oppositie dreigt ze onzichtbaar of te radicaal te worden.

Zo kan CD&V haar vel duur verkopen: iedereen heeft haar nodig. Tegelijk zet dat CD&V ook onder druk. CD&V heeft het recht om regenboog te veelkleurig en een Vlaamse meerderheid onmisbaar te vinden. CD&V zag de groeiende synergie tussen PS en N-VA. Waarom zouden zij dat ineens anders moeten zien? Omdat men CD&V nog een opdracht gaf? 

Veel van hun burgemeesters willen N-VA, waarmee ze vaak besturen, niet lossen, de arbeidersbeweging pleit voor het omgekeerde. Dat keuzerecht van CD&V kan ook vervelende interne spanningen opwekken. Er is dus haast bij.

De gestelde lichamen hadden het vorige week over verkiezingen. Die vrees zet aan tot toegevingen. Dat moet snel. De Belgische begroting had in 2019 bijna 9 miljard euro te kort. Dubbel zo veel als door de regering-Michel was voorspeld, drie keer zo veel als in 2018, door lage fiscale ontvangsten, tegenvallers in de sociale zekerheid en bij de deelstaten. Dit jaar gaat het tekort naar dik 10 miljard, tegen het einde van de regeerperiode ruim 12 miljard. Met of zonder N-VA kan een groot beleidsverschil maken, maar wie voor zo’n budgetgat staat heeft eigenlijk weinig marge. Het is tijd dat het daarover gaat.

Ook elders zijn de problemen groot, maar wij missen nog het leiderschap om die op te lossen. Het zal tegelijk oversteken worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234