Zaterdag 15/08/2020

Contacttracing

‘Als er niets verandert, stap ik op’: kritiek op slabakkende coronatracing zwelt aan

Beeld Tim Dirven

Twee maanden nadat de contacttracing volgens Vlaams minister Wouter Beke ‘volledig operationeel’ ging zijn, kampt ze volgens hem nog met ‘kinderziektes’. De virologen zijn in alle staten en coronaspeurders klappen uit de biecht. Het kind lijkt meer op een weerspannige puber.

De contacttracing begon onder een slecht gesternte. De inspectie van Financiën floot de eerste aanbesteding terug en Vlaanderen sloot uiteindelijk een akkoord met de ziekenfondsen een dag na de voorziene deadline. Begin mei was er een testweek, maar vanaf 11 mei zou het systeem volgens bevoegd Vlaams minister Wouter Beke (CD&) “volledig operationeel” zijn. 

In de weken erna bleven problemen opduiken. “Kinderziektes”, klonk het telkens, een woord dat Beke deze week opnieuw in de mond nam, in de Commissie Welzijn in het Vlaams Parlement. Alleen zijn we intussen meer dan twee maanden verder. In een gesprek met De Morgen zeggen twee voormalige contacttracers die er tot begin juli werkten, dat de problemen nog lang niet van de baan zijn. Viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) had het deze week in het Vlaams Parlement over “Netflix-kijkende” coronaspeurders, terwijl besmette personen dagenlang geen telefoontje krijgen. Een beeld dat de twee coronaspeurders bevestigen.  

Nu het virus opnieuw opflakkert, is het geduld bij de experten op. Volgens infectioloog Erika Vlieghe, voorzitter van de exitgroep GEES, vragen de speurders te weinig informatie op en stroomt de informatie niet goed door van bij Sciensano en het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. Wat de wetenschappers willen, is clusters van besmetting in kaart brengen. “We vragen daar al weken om”, zegt professor biostatistiek Niel Hens (UHasselt en UAntwerpen), lid van GEES, in De Standaard. “Als ik dan zie hoe slecht de contactopsporing nog altijd loopt, vraag ik me af wat we als GEES eigenlijk zitten te doen. Waarom we al die moeite doen.”

Sneller en fijnmaziger

Voor die clusters zijn in eerste instantie gesprekken nodig met alle besmette personen. Dat gebeurt niet. Epidemioloog Pierre Van Damme (U Antwerpen) klaagde er in Terzake over dat de coronaspeurders 40 procent van de besmette personen niet bereiken.  

Gevolg: er is een uitbraak in Antwerpen, maar burgemeester Bart De Wever (N-VA) en provinciegouverneur Cathy Berx weten niet of het gaat om bepaalde wijken of deelgemeentes. Berx had een overleg met de gezondheidsinspecteurs van het Agentschap. “Antwerpen telt een half miljoen inwoners, Herstappe 83, toch krijgen we evenveel info. Die info moet sneller en fijnmaziger. Nu blijken er 8 besmettingen te zijn in één bedrijf in Antwerpen. Ja, dan moet je gaan kijken of die hebben gecarpoold, samen geluncht, enzovoort.” 

Ook de West-Vlaamse gouverneur Carl Decaluwé wil weten waar mensen precies besmet geraken. Hij heeft een besmettingshaard in Zuid-West-Vlaanderen. “Om efficiënt in te grijpen moeten we bijvoorbeeld kunnen zien of mensen besmet geraken in een bepaald bedrijf, een horecazaak of een evenement.”

Kletskoek

Er komt ook kritiek van longarts Wouter Arrazola de Oñate, die nauw betrokken is bij de contactopsporing. Gezien al zijn ervaring bij tuberculose zit hij in de taskforce die het interfederaal comité testing & tracing begeleidt. “Als er niets verandert, stap ik op”, zegt hij. 

In een nota hamert hij onder meer op het belang dat de coronaspeurder niet enkel de besmette persoon moet bevragen, maar ook alle contacten van deze specifieke patiënt. Nu gaan die contacten, officieel om privacyredenen, naar collega-speurders. “Zo’n casemanagementsysteem is essentieel om clusters in kaart te brengen”, zegt Arrazola. “Op 10 april heb ik dat in mijn eerste nota al geschreven. Een student epidemiologie die zoiets niet voorziet, buis ik. Evengoed, dat we zogezegd niet mogen vragen waar mensen werken, om privacyredenen, is kletskoek.”

Volgens Arrazola is in het design te veel rekening gehouden met privacyverplichtingen. “Er is niet alleen GDPR, maar ook infectieziektenwetgeving. Die laat zo goed als alles toe wat nodig is om de volksgezondheid te beschermen. Maar er is veel te weinig geluisterd naar de experts met ervaring in contacttracing en te veel naar de IT-specialisten.”

Exact om die reden is microbioloog Emmanuel André (KU Leuven) in juni opgestapt als het hoofd van het interfederaal comité Testing & Tracing. Hij kon niet langer om met de dominante houding van Frank Robben, de federale topambtenaar die de belangrijkste computersystemen voor de overheid ontwierp, zoals de Kruispuntdatabank. Robben zegt nu dat het tracingsysteem tegen eind augustus aangepast zal zijn, maar de vraag is of de cijfers nog meer vertraging toelaten. 

Campagne

Oppositiepartij sp.a vraagt ondertussen dat het Rekenhof en Audit Vlaanderen de contactopsporing doorlichten. Dat legt druk op Vlaams minister Wouter Beke (CD&V), die op donderdag hierover spoedoverleg had. Volgens hem wordt 40 procent van de besmette personen niet bereikt bij gebrek aan correcte gegevens vanuit de huisartsen of de labo’s of omdat deze personen niet willen meewerken. “Daarom is deze week een campagne gestart. Het contactonderzoek gebeurt op een ongeziene schaal voor ons land, met dagelijks honderden telefoons naar patiënten en hun contactpersonen. Het loopt dus deels ook al goed. Daarnaast beseft iedereen dat het contactonderzoek sneller moet kunnen verlopen. Het is nu eenmaal een complex proces waarvoor er in ons land geen structuur en capaciteit aanwezig was.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234