Zondag 13/06/2021

Als een paling op het droge

De partij zegt het graag en niemand kan ontkennen dat het klopt: vier jaar Agalev in de regering heeft wel degelijk een verschil gemaakt. Groengekleurde wetten die vanuit de oppositie nooit gestemd zouden zijn, prijken vandaag in het Belgisch Staatsblad. Maar niets gebeurt voor niets. Aan de andere kant van de bascule ligt de verloren groene maagdelijkheid. Zondag moet blijken in welke richting de balans overhelt.

Brussel

Eigen berichtgeving

Tom Cochez

'Als ik met pensioen ga, zal ik wel eens een dagboek schrijven over die eerste maanden. Het is verschrikkelijk hard knokken geweest." De woorden mogen dan wel van Vlaams minister Mieke Vogels zijn, haar federale collega's Magda Aelvoet en Eddy Boutmans kunnen ze zonder enige twijfel onderschrijven. Gebrek aan bestuurservaring, geen deftige kabinetten: bij het aantreden van paars-groen was iedereen ervan overtuigd dat de groenen fijngemalen zouden worden tussen de ervaren socialistische en liberale bestuurders.

Links en rechts sloten 'bevoorrechte waarnemers' weddenschappen af over het aantal maanden dat de groenen in de regering zouden overleven. Als het al niet door een gebrek aan bestuurservaring zou mislopen, dan zou de principiële opstelling van de groenen hen onmogelijk maken als coalitiepartner.

Vier jaar later maakt Agalev nog altijd deel uit van de paars-groene regering en kan bovendien een aardig palmares voorleggen: de uitstap uit de kernenergie, de drugsnota, het homohuwelijk, het voedselagentschap, de nieuwe verkeerswet, de ecoboni, de vredesopstelling van België tijdens de oorlog met Irak... Het lijstje met groene verwezenlijkingen oogt een stuk langer dan wat in de begindagen van paars-groen werd voorspeld. Politiek secretaris Jos Geysels, die zich de voorbije vier jaar in zijn analyse van paars-groen steevast 'gematigd tevreden' toonde, liet de voorbije dagen herhaaldelijk verstaan dat hij nog geen minuut spijt heeft gehad van de regeringsdeelname van Agalev.

Toch hebben de groene verwezenlijkingen hun prijs. Het gebrek aan bestuurservaring en het principiële karakter van de groene partij hebben dan niet tot een vroegtijdig afscheid van paars-groen geleid, de partij heeft er flink mee geworsteld en er een paar flinke kwetsuren aan overgehouden.

Vooral de liberalen lieten geen kans voorbijgaan om de groenen op hun kwetsbare flank te raken. Vice-premier Louis Michel ging het verst in het groene ontmaagdingsproces. Zonder omhaal sabelde hij staatssecretaris Eddy Boutmans neer en tijdens de Nepal-crisis speelde hij het spel zo perfide en geslepen dat Magda Aelvoet, verteerd door schuldgevoel en de groene achterban, haar koffers mocht pakken.

In de laatste rechte lijn nam Guy Verhofstadt met verve de fakkel van zijn Waalse 'buddy' over. Als premier kon hij de groenen niet pesten, maar de demarche van Isabelle Durant in de nachtvluchten was voor hem de gedroomde kans om alsnog te pronken met een groene scalp aan zijn gordel. Met het wegsturen van de twee Ecolo-bestuurders Isabelle Durant en Olivier Deleuze caramboleerde hij via Ecolo ook Agalev. De rekbaarheid van de band tussen beide groene partijen wordt nu meer dan ooit op de proef gesteld. Niet elk liberaal manoeuvre had echter succes. De doorzichtige poging van minister van Financiën Didier Reynders om de ecoboni te schrappen werd succesvol afgeblokt.

In de zoektocht naar compromissen moest het principiële karakter van de partij af en toe aan de kant. Jos Geysels moest in de voorbije vier jaar, meer dan hem lief was, antwoorden op de vraag of Agalev al dan niet uit de regering zou stappen. Net zoals een christen-democraat die een slippertje maakt daar harder op wordt afgerekend dan een liberaal of een socialist, werd Agalev bij elke afwijking van de harde principiële lijn op de rooster gelegd. Vaak gebeurde dat door de achterban zelf. Tijdens de Nepal-crisis liep de emmer eventjes over, maar ook met de wapentransporten over Belgische bodem, het hernieuwde mandaat van de afgetreden Agalev-schepenen in Antwerpen en het gemankeerde migrantenstemrecht kreeg de partij de wind van voren.

Dat de kerk altijd weer in het midden kwam, heeft veel te maken met Jos Geysels. De partijsecretaris ontpopte zich tot subliem brandjesblusser en hield zijn partij in de regering.

De meest gehoorde kritiek op de groenen is dat ze over onvoldoende sterk politiek personeel beschikken. Een probleem dat zich niet zozeer op het inhoudelijke vlak voordoet, wel op het vlak van de 'politique politicienne'. Dat Magda Aelvoet en na haar Jef Tavernier zich zonder veel gespartel in de schaduw lieten zetten door minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke is misschien wel het treffendste voorbeeld. Met het uitbouwen van de wet op de patiëntenrechten legde Agalev nochtans een zeer belangrijke en bovendien zeer groene troefkaart op tafel, maar jammer genoeg zag niemand ze liggen. Hetzelfde verhaal gaat op voor de moeizame totstandkoming van het federaal voedselagentschap. Magda Aelvoet mocht ten tijde van de mini-pcb-crisis de vuile was doen en de kritiek slikken terwijl op de achtergrond de liberalen mee aan het roer stonden.

Dat met Vera Dua en Mieke Vogels misschien wel de twee sterkste Agalev-figuren in de Vlaamse regering zitten, maakt de 'situatie' er niet gemakkelijker op. Zeker niet omdat daar tegenover de SP.A staat. De voor Agalev meest directe concurrent op de kiezersmarkt stuurde een batterij alom gerespecteerde bestuurders naar het federaal niveau en solliciteert zo uitdrukkelijk naar de stem van de ontgoochelde Agalev-kiezer.

De peilingen ogen niet rooskleurig. Toch geeft Agalev de hoop op een goed resultaat niet op en rekent de partij in deze barre tijden op een terugkeer van twijfelende progressieven. Na het ontslag van Magda Aelvoet liet de leider van de groene kamerfractie, Joos Wauters, al een variant van die 'Agalev is nodig'-gedachte optekenen. "Ik meen wat ik zeg. Soms kom je samen sterker uit zo'n crisis, net zoals je ook gesterkt kunt worden door een periode van verdriet. Dat gevoel herken ik nu binnen Agalev. Onze kiezers zullen ons niet verlaten, daarvan ben ik overtuigd."

Lijstje groene verwezenlijkingen oogt stuk langer dan wat in begindagen van paars-groen werd voorspeld

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234