Dinsdag 28/01/2020

Als de vos de passie 'rapt'

'Bulworth' van scenarist-acteur-producent-regisseur Warren Beatty

In de grimmige mediasatire Network van regisseur Sidney Lumet uit '76 zag nieuwslezer Howard Beale het absoluut niet meer zitten. In zijn eigen, inmiddels legendarische woorden: "I'm mad as hell and I'm not going to take this anymore." Hij is zo woedend dat hij er waanzinnig van wordt. Of misschien is de strijd voor steeds hogere kijkcijfers zo waanzinnig geworden dat hij alleen maar met wanhopige woede kan reageren. In een memorabele scène roept Beale zijn kijkers op om hun hoofd uit het raam te steken en net als hem te schreeuwen dat ze pisnijdig zijn en het niet langer pikken! Even later pleegt Beale zelfmoord.

In Network stond de dictatuur van de kijkcijfers centraal en de manier waarop een populaire televisiejournalist daar het slachtoffer van werd. In Bulworth, de politieke satire van en met Warren Beatty, ligt een ander soort dictatuur aan de basis van de wanhoop en depressie van Jay Billington Bulworth, een Amerikaans senator die met zijn herverkiezingscampagne bezig is. Of toch zou moeten zijn.

Wanneer de film begint, hangt een huilerige Bulworth (rol van Warren Beatty) ineengezakt voor een televisiescherm, waarop een van zijn typische verkiezingsspotjes rondjes draait. "We stand at the doorstep of a new millennium", horen we hem keer op keer herhalen. De democratische senator is zijn eigen electorale platitudes en retorische banaliteiten duidelijk kotsbeu. Meer zelfs, hij walgt van zijn hele politieke carrière, die later in de film door een tegenstander raak omschreven wordt als een poging van "oude progressieve wijn om zichzelf in een conservatieve fles te gieten".

Kortom, Bulworth is zo ontgoocheld in zichzelf dat ook hij het niet langer wil pikken. Er zélf een einde aan maken wil/durft hij niet en daarom heeft hij een huurmoordenaar ingeschakeld om tijdens het laatste weekend van zijn verkiezingscampagne een dodelijke aanslag op hem te plegen. Tegelijk heeft hij - nog maar eens - een akkoordje gesloten met een corrupte lobbyist uit het verzekeringsbedrijf, die ervoor moet zorgen dat zijn dochter naderhand een omvangrijke levensverzekering krijgt uitbetaald.

Als die zaken eenmaal geregeld zijn, voelt Bulworth zich op een vreemde manier 'bevrijd'. Het resultaat zorgt meteen voor paniek bij zijn verkiezingsteam, en vooral zijn campagneleider Murphy (rol van Oliver Platt) weet niet wat hij hoort. Bulworth, die weet dat hij nog maar enkele dagen te leven heeft en dat hij dus niets meer te verliezen heeft, blijft immers politieke verklaringen afleggen en electorale toespraken houden, maar dit keer neemt hij geen blad meer voor de mond. Zwarte kerkgangers, die hem interpelleren over vroeger gedane maar nooit uitgevoerde beloftes, maakt hij onomwonden duidelijk dat ze naïef zijn te geloven dat politici zich ooit echt om hen zullen bekommeren. Ze storten immers te weinig geld in de verkiezingsfondsen. De verbouwereerde parochianen kunnen nauwelijks reageren, want Murphy heeft bliksemsnel besloten de kerkdienst maar meteen te beëindigen door het brandalarm in gang te steken.

Even later, in Beverly Hills, gaat het van kwaad naar erger. Aan de verzamelde, voornamelijk joodse filmbonzen vraagt Bulworth waarom ze toch zoveel crap blijven produceren? Oké, ze willen geld verdienen, maar "hoeveel geld hebben jullie dan eigenlijk wel nodig" Later slaat Bulworth bij een televisiedebat zowel de moderator als zijn politieke tegenstander met verstomming door uitdrukkelijk te informeren naar het nut van dergelijke uitzendingen, omdat alle betrokkenen toch door dezelfde groot-financiële krachten en machten betaald en bestuurd worden.

Intussen heeft Bulworth ook kennisgemaakt met de jonge, mooie Nina (rol van Halle Berry), die hem kennis laat maken met het échte leven in de hood. In die zwarte woonwijken ziet de senator, die blijkbaar zo ijl in het hoofd is geworden dat hij er opnieuw héél lucide door wordt, schoolkinderen crack verkopen en verneemt hij dat er nog maar heel weinig families zijn waar nog niemand het slachtoffer is geworden van vuurwapens. Tegelijk wordt hij zo aangetrokken door de zwarte rap-muziek, dat hij zich voortaan ook in de klederdracht hult, zijn manier van lopen aanpast en zijn politieke toespraken niet langer uitspreekt, maar rapt.

Toegegeven, het scenariotrucje van de oudere man die zijn levenslust hervindt door een ontmoeting met een jonge vrouw die makkelijk zijn dochter kan zijn, is een typisch Hollywood-cliché, waar Sean Connery en Michael Douglas meteen voor zouden tekenen. Maar het pleit toch in het voordeel van Warren Beatty dat hij wel degelijk iets aanvangt met dat gegeven en dat hij als scenarist zichzelf als acteur niet eens een echte vrijscène cadeau heeft gedaan.

Naar het einde toe ontspoort de film Bulworth een beetje, omdat het verhaal uitwaaiert in te veel en te verschillende richtingen. Maar als tragische farce en als scherpe aanklacht tegen de dictatuur van de zogenaamde campaign finance blijft het toch een boeiende, interessante en vaak grappige film én een nieuw politiek wapenfeit in de carrière van deze eigenzinnige filmmaker, die in '81 een superproductie realiseerde over de linkse journalist John Reed. Dat was immers de man die zich afzette tegen de Amerikaanse inmenging in de Eerste Wereldoorlog, die vol enthousiasme schreef over de Oktoberrevolutie in Rusland en die in Amerika de Communist Labor Party oprichtte! En Warren Beatty gaf die film dan ook nog de titel Reds mee, het meest on-Amerikaanse woord uit de Koude Oorlog-terminologie van Ronald Reagan.

Tot slot: het millenniumcliché in de toespraken van senator Bulworth klinkt nu nog banaler dan het oorspronkelijk bedoeld was, want de film Bulworth werd al midden '98 in de States uitgebracht, maar bereikt nu pas de Belgische bioscopen. Beter laat dan nooit.

TITEL: Bulworth. REGIE: Warren Beatty. SCENARIO: Warren Beatty en Jeremy Pikser. FOTOGRAFIE: Vittorio Storaro. MUZIEK: Ennio Morricone. PRODUCTIE: Warren Beatty en Pieter Jan Brugge. VERTOLKING: Warren Beatty, Hale Berry, Oliver Platt, Don Cheadle, Paul Sorvino, Jack Warden, Christine Baranski, e.a. VS, 1998, kleur, 108 min. Gedistribueerd door Twentieth Century Fox. 'Bulworth' draait vanaf 12 januari in de bioscopen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234