Vrijdag 27/11/2020

Als de staat vastloopt, is links het eerste slachtoffer

Welvaartsfederalisme. Dat wordt het toverwoord van de ‘grote staatshervorming’ waar de PS na 13 juni mee de schouders onder wil zetten. ‘Wij hebben één taboe’, legt boegbeeld Paul Magnette uit. ‘De sociale zekerheid is de sluitsteen van de Belgische staat. Daar wordt niet aan gemorreld.’

PS-boegbeeld Paul Magnette wil met grote staatshervorming komen tot ‘welvaartsfederalisme’

‘Het was een moeilijke tijd.” Paul Magnette (38), uittredend minister van Klimaat en nu boegbeeld van de Senaatslijst voor zijn partij, windt er geen doekjes om. “Yves Leterme is drie jaar lang de gevangene gebleven van zijn onrealistische verkiezingsbeloftes. Zijn ‘vijf minuten politieke moed’ waren erg efficiënt om uit de oppositie te breken, maar maakten het tegelijk erg moeilijk om eerste minister te worden. Het was ook niet allemaal slecht: deze regering heeft adequaat gereageerd op de crisis. Het relanceplan was een van de betere in Europa en er zijn begrotingen afgeleverd die niet zo hardvochtig waren dat ze de mensen de crisis lieten betalen terwijl ze tegelijk het tekort niet lieten ontsporen.”

De harde budgettaire noot moet door de volgende regering gekraakt worden. Ook andere noodzakelijke hervormingen werden uitgesteld.

Paul Magnette: “Vergelijk het met een wielerkoers: er is best wel hard gereden, maar op twee kilometer van de meet gaat het hele peloton tegen de vlakte. De nieuwe energiewet - met de nucleaire rente en met het uitstel van de kernuitstap - is klaar, maar ze is niet in het parlement geraakt door de regeringsval. Ik heb de wet op het consumentenkrediet nog op het nippertje kunnen redden, maar alle andere ambitieuze wetsontwerpen over consumentenbescherming zijn in het dak blijven steken.”

Vindt u dat de volgende regering gewoon uw energiewet moet overnemen? Ecolo en Groen! weigeren alvast.

“Het akkoord dat we met Suez hebben afgesloten heeft geen enkele juridische waarde. Dat neemt niet weg dat het probleem van de energiebevoorrading er nog altijd ligt. Olivier Deleuze (Ecolo) zegt dat we de eerste kerncentrales kunnen sluiten in 2015. Uiteraard kan dat, als je tegelijk drie of vier gascentrales bouwt, mét impact op de prijs, op vergunningen en op de CO2-uitstoot. En dan nog zal er stroom uit het buitenland, met name van Franse kerncentrales, moeten worden ingevoerd. Sluiten in 2015 is een politieke keuze, maar niet noodzakelijk de meest verstandige.”

Het was in deze regeerperiode vaak de PS die hervormingen afblokte.

“Nochtans is het Generatiepact afgesloten met de PS, tegen de wil van een groot deel van onze achterban in. En ook in deze regering was het Laurette Onkelinx die heeft opgeroepen tot een groot sociaal pact om de betaalbaarheid van de sociale zekerheid te garanderen. Wij willen praten over alternatieve financiering. Wij willen praten over een verhoging van de minimumpensioenen met 15 procent.”

“Onze voorstellen zijn tot na de komma berekend. Het is de hoogste tijd om paal en perk te stellen aan de zotternij van de notionele intrest. Ondernemingen die kapitaal gebruiken voor investeringen en tewerkstelling mogen hun fiscaal voordeel behouden, maar vandaag kost de notionele intrest ons 3 miljard in plaats van de voorziene 500 miljoen. Alleen al met een echte strijd tegen de fiscale fraude kun je 1 miljard ophalen. Een redelijk bedrag, in vergelijking met sommige schattingen die tot 10 miljard gaan. En ook een heffing op de hoogste vermogens moet kunnen.”

“Wij hebben één taboe: de sociale zekerheid is de sluitsteen van de Belgische staat. Daar wordt niet aan gemorreld. Volgens de laatst beschikbare cijfers gaat er voor de werkloosheid 600 miljoen van Vlaanderen naar Wallonië en Brussel, maar gaat er omgekeerd 490 miljoen van het zuiden naar het noorden voor de financiering van de pensioenen. Het is niet altijd een kwestie van noord tegen zuid: de moeilijke situatie in Limburg lijkt beter op die in Luik dan op die in Antwerpen.”

Uw partij is bereid mee te werken aan een grote staatshervorming. Wat bedoelt u daar precies mee?

“Als de staat vastloopt, is links het eerste slachtoffer. Wij willen een federale staat die zich opnieuw focust op de kerntaken voor de welvaart van alle inwoners van het land. Daarom pleiten wij voor sterkere gewesten met coherentere bevoegdheden - zeg maar het eerste pakket regionaliseringen waarover al een akkoord bestond. Ten tweede willen wij de band tussen Wallonië en zijn economische motor Brussel versterken. Zo willen wij komen tot een welvaartsfederalisme, waarbij de federale overheid krachtig bestuurt op een beperkt aantal sleuteldepartementen - justitie, veiligheid, defensie, buitenlands beleid - en tegelijk de sociaal-economische cohesie van het land bewaart: via de sociale zekerheid, maar ook via de energiebevoorrading of de vennootschapsbelastingen. We gaan niet regionaliseren om te regionaliseren.”

Intussen is de PS weer onbedreigd de nummer één in Franstalig België. Amper een jaar geleden werd uw partij nog ten grave gedragen. Wat is er veranderd?

“Véél (lacht). De partij heeft afscheid genomen van een generatie politici, van José Happart over Jean-Claude Van Cauwenberghe tot Anne-Marie Lizin. Zij gaven ons al te lang een negatief imago, ook in Wallonië. Dankzij die affaires is de PS intussen de partij geworden met de meest strikte interne controle. De affaires hebben ons even uit ons lood geslagen, maar dat we er nu weer staan is het beste bewijs dat de vernieuwingsoperatie duurzaam is.”

U heeft het etiket van kroonprins.

“Drie jaar geleden was ik nog niet eens politiek actief. Ik doe dit graag, maar ik heb geen carrièreplan. Er is geen vacature: Elio blijft in principe tot 2011 voorzitter en hij heeft al aangegeven dat hij misschien nog wel een termijn wil aanblijven. Franstalige partijen hebben een traditie van voorzitters die lang op post blijven. Wij zitten soms met onze ogen te knipperen naar de vele positiewissels bij de Vlaamse partijen.”

Dat zou ook bijgedragen hebben tot het B-H-V-debacle: de onervaren Vlaamse voorzitters waren geen partij voor Di Rupo en co.

“De waarheid is veel simpeler. Van zodra Alexander De Croo het spelletje van de deadlines begon te spelen, wisten wij hoe laat het was. Open Vld wilde uit een regering waar ze niets in klaargemaakt kreeg: geen hardvochtige bezuinigingen, geen inperking van de loonindexering, geen beperking van de groei van het budget voor gezondheidszorg. Op hun regeringsrapport staat een dikke nul. De jonge generatie van Van Quickenborne en Turtelboom dacht even dat zij snel de regering zouden bijsturen, maar zo eenvoudig gaat dat niet. En dus heeft De Croo er de stekker maar uitgetrokken. Hij draagt een verpletterende verantwoordelijkheid voor de instabiliteit.”

U spreekt Nederlands in de Vlaamse media, Di Rupo ook opnieuw en zelfs Laurette Onkelinx doet haar best. Een signaal?

“Een teken van respect. Ik heb me altijd doodgeërgerd aan zogenaamde regionalisten zoals Van Cauwenberghe, die voortdurend Vlaanderen de les meenden te moeten spellen maar geen woord Nederlands begrepen. Het is niet alleen een kwestie van taalkennis, maar van culturele openheid. Ik lees elke morgen De Morgen en probeer zo vaak mogelijk naar Radio 1 te luisteren, om te weten wat leeft in Vlaanderen.

Maakt een akkoord over B-H-V meer kans met een Franstalige premier, Di Rupo om hem niet te noemen?

“Theoretisch is het niet onmogelijk dat er op een dag een Franstalige premier komt. Maar dat zal dan zijn omdat hij deel uitmaakt van de grootste partij binnen de grootste politieke familie van het land, en niet als wisselgeld voor een grote staatshervorming. De systeemfout in ons federalisme is dat je beloond wordt als je de ander verwijten maakt. De Wever teert daarop, Maingain teert daarop en dat is besmettelijk.

“Hoopgevend is dat er nu eindelijk wederzijds begrip is gegroeid zonder de N-VA en zonder FDF aan tafel. Ik zeg niet dat we dichtbij een akkoord waren, maar het vooruitzicht was gunstig. En op het einde was er vijf minuten politieke moed nodig, om het akkoord te verdedigen tegen het gezeur in van de extremisten die niet liever doen dan roepen over verraad en kaakslagen.”

Denkt u dat Didier Reynders die vijf minuten ooit zal kunnen opbrengen?

“Wie weet. Yves Leterme heeft tenminste de moed gehad om zijn kartel te splitsen. De CD&V van Marianne Thyssen is voor ons een respectabele gesprekspartner. (lacht uitbundig) Misschien doe ik Bart De Wever hier wel een enorm cadeau, want naar het schijnt straft de Vlaamse kiezer de partijen af die complimenten krijgen van een PS’er.”

Paul Magnette is in korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste pionnen van de PS. ‘Ik doe dit graag, maar ik heb geen carrièreplan.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234