Donderdag 25/02/2021

Als de CROWD voor de centen zorgt

Na jaren van aarzelen vinden bedrijven in ons land stilaan de weg naar crowdfunding in hun zoektocht naar kapitaal. Een handig alternatief voor lastige banken en een kans op een mooi rendement voor de investeerder. 'Ik denk echt dat we dit jaar vertrokken zijn.'

"Ik had het gehad met de banken, ik was gedegouteerd." Maandenlang onderhandelde Brusselaar Patrick Errera met verschillende banken over de broodnodige kredieten om zijn jonge onderneming van de grond te krijgen. Letterlijk dan, want met zijn start-up Sky-Hero surft hij mee op de golf van drones, onbemande vliegtuigjes die van oorlogswapen zijn verveld tot duur speelgoed voor huis-tuin-en-keukengebruik.

Errera hield Sky-Hero twee jaar geleden boven de doopvont, met in de catalogus drie soorten drones die hij in China laat fabriceren. 'Sky', 'Spider' en 'Spider6' is hun naam en verkopen doen ze als zoete broodjes. Eind vorig jaar had Sky-Hero 30.000 drones verkocht aan verdelers over de hele wereld. Om verder te groeien had hij krediet nodig en stapte hij naar de plek waar we allemaal aankloppen als we een smak geld willen lenen: de bank.

Droom realiseren

"Alleen waren ze totaal niet geïnteresseerd in ons project of hoe goed we al bezig waren. Waarborgen, daar hamerden ze op. En dure beloftes maken om die dan toch niet na te komen. Ontgoocheld besloten we dan maar gebruik te maken van crowdfunding", zegt Errera. Vorige maand haalde hij zo 100.000 euro op... in twaalf uur tijd. Wat de bank voor onmogelijk hield, leek een fluitje van een cent voor de 'crowd', u en ik dus.

Nieuw kun je crowdfunding bezwaarlijk noemen. Alleen is het de voorbije jaren uitgegroeid tot een containerbegrip voor iedereen die op een alternatieve manier op zoek is naar kapitaal, vaak met het internet als kanaal en sociale media als richtingaangever. Waar men vroeger potentiële investeerders overtuigde aan de toog en op familiefeesten, maakt men nu de anonieme 'crowd' warm op het net. Goede doelen, sporters, kleine en grote bedrijven, muzikanten, auteurs... noem maar op: dankzij crowdfunding kan iedereen zijn of haar project uitbouwen of droom realiseren. Snel, efficiënt, goedkoop en met het aangenaam gevoel van gesteund te worden er gratis bovenop.

Crowdfunding kwam een paar jaar geleden uit de Verenigde Staten overgewaaid en was zeker in de beginperiode niet meer dan een digitale collectebus. Denk aan schaatser Bart Swings die tienduizenden euro's ophaalde bij zijn fans. Of een vervallen speelplein dat niet kan rekenen op centen van de gemeente en een beroep doet op de buurt voor de nodige fondsen. In sommige gevallen krijg je iets in ruil als investeerder, een beloning zeg maar, zeker als het gaat om artistieke projecten. Zo kon Eurosongkandidaat Tom Dice in 2012 zijn eerste plaat financieren dankzij het muzikale crowdfundingplatform SonicAngel, en zo die plaat al dan niet samen met een deel van de opbrengst uitkeren aan de 'crowd'. Meer en meer verschuift crowdfunding naar 'crowdlending' en 'crowdinvesting'. Investeerders lenen via een onlineplatform aan bedrijven of kopen aandelen in. Soms omdat het project hen na aan het hart ligt, vaak in de zoektocht naar een mooi rendement.

Explosieve groei

En die zoektocht kent de laatste tijd wereldwijd een hoge vlucht. In 2009 werd er 390 miljoen euro geleend of gegeven via crowdfunding, vorig jaar groeide het totale bedrag uit tot maar liefst 3,7 miljard euro, zo berekende de denktank Breugel vorige maand. Bovendien groeit de ene soort crowdfunding sneller dan de andere. Zo waren belangeloze giften in 2010 nog goed voor 55 procent van het totale volume. Dat aandeel slonk vorig jaar tot 37 procent. De winst- of beloningsgerichte vormen zijn dus aan een opmars bezig.

Hoe indrukwekkend die globale cijfers ook zijn, ze verhullen dat crowdfunding in het ene land al meer ingeburgerd is dan in het andere. In de VS is het fenomeen al langer gemeengoed, maar zo breed is de oceaan niet bij onze buurlanden. Vorig jaar haalde men in Nederland 32 miljoen euro op via crowdfunding, waarvan 27,8 miljoen euro naar bedrijven ging. Goed voor een verdubbeling in amper een jaar tijd. Frankrijk tekende voor 78 miljoen euro, Groot-Brittannië gaf iedereen het nakijken met 1,25 miljard euro.

En hier? De situatie in België is moeilijk te achterhalen omdat er nauwelijks betrouwbare cijfers bestaan. In Nederland en Groot-Brittannië pakt men geregeld uit met lijstjes van 'de top 10 crowdfundingsites', terwijl wij er niet eens tien hebben. Op dit moment zijn er acht platformen actief in België, of vijf keer minder dan in Nederland. Bovendien gaat het bij ons voornamelijk om het ondersteunen van sociale of culturele initiatieven. Op de keper beschouwd zijn maar drie platformen in ons land actief bezig met de puur winstgerichte variant van crowdfunding: MyMicroInvest, CroFun en Look&Fin. Dankzij de laatste kon Patrick Errera in een mum van tijd geld ophalen voor zijn dronesbedrijf.

Koudwatervrees

Hoe komt het dat België zo achterophinkt? Onze gebrekkige financiële kennis speelt een rol, samen met de koudwatervrees voor het nemen van risico, of het nu gaat om ondernemen of investeren. "We missen ook instrumenten om crowdfunding vlotter en transparanter te maken. Wie surft naar een Nederlandse crowdfundingsite, ziet bij elk project een inschatting door een kredietbureau, zoals Graydon. Hier gebeurt dat niet. De voornaamste reden is toch dat Vlamingen niet rap durven springen. De meesten hebben wel al eens gehoord van crowdfunding, maar wat het nu precies is, ontgaat velen. Wat de stap om via een site een bedrijf geld te lenen alleen maar groter maakt. Onbekend is onbemind", stelt Sophie Manigart, expert alternatieve bedrijfsfinanciering aan de UGent.

De bedrijven zelf springen voorlopig ook niet massaal op de kar. Een recente enquête bij 800 CEO's door het vakblad Trends wees uit dat amper 3 procent van hen al ervaring heeft met crowdfunding. Toch geeft een grote meerderheid aan in de toekomst meer gebruik te willen maken van crowdfunding.

De vraag leeft dus en de politiek blijft niet achter. Federaal minister van Financiën Koen Geens (CD&V) versoepelde vorige maand nog de regels voor crowdfunding. Tot mei gold er een prospectusplicht voor wie meer dan 100.000 euro wou ophalen. Een prospectus is een juridisch document dat de beleggers de kans moet geven zich voldoende te informeren voor ze uitlenen of aandelen kopen. Door de nieuwe wetgeving is die grens opgetrokken tot 300.000 euro, om zo de administratieve hindernis van een prospectus weg te halen. Om onverantwoord enthousiasme in te dijken bij crowdfunding, werd een maximale inbreng van 1.000 euro per persoon vooropgesteld.

'Ook België vertrokken'

België is niet het enige land dat zijn wetgeving heeft gewijzigd ten voordele van crowdfunding. In februari kondigde Frankrijk een gelijkaardige versoepeling aan, alleen werd de grens om zonder verplichting geld op te halen er opgetrokken tot 1 miljoen euro met eveneens een maximale inleg van 1.000 euro. In Nederland is de grens vastgelegd op 250.000 euro, Groot-Brittannië is ook wat betreft regulering de koploper met een limiet van maar liefst 5.000.000 euro.

Hoe intuïtief crowdfunding ook aanvoelt, in essentie blijft het via een anonieme weg geld lenen aan mensen die je nooit hebt gezien en waarschijnlijk ook nooit zult zien. Daarom dat crowdfundingplatformen er alles aan doen om zoveel mogelijk informatie aan te bieden. Wie bijvoorbeeld surft naar MyMicroInvest.com en doorklikt naar een van de bedrijven op zoek naar investeerders, krijgt meteen een hele waslijst aan informatie die het midden houdt tussen een jaarrekening en een verkooppraatje. Bovenaan zie je hoeveel het bedrijf wil ophalen, wat het rendement is en hoeveel mensen al hebben geïnvesteerd. Na je gratis lid te hebben gemaakt, kun je met een druk op de knop 'Investeren' kiezen hoeveel je belegt, van 1 euro tot meer dan 1.000 euro. Zo simpel kan het zijn.

"Niet iedereen komt zomaar op MyMicroInvest terecht", nuanceert financieel directeur Charles-Albert de Radzitzky. "Pas als er een professionele investeerder aan boord is, schakelen we 'de crowd' in. Gemiddeld hebben we per project zo'n honderd leden die investeren, ook al zijn het maar een paar investeerders die voor het gros van het totale bedrag zorgen. Laten we zeggen dat we echte rendementszoekers hebben en personen die eerder hun duit in het zakje willen doen voor een project waar ze zelf ook in geloven."

Bijna 18.000 leden telt MyMicroInvest die een project kunnen 'ontdekken' op de site, er met een muisklik in 'geloven' om er vervolgens met een zelfde klik al dan niet in te 'investeren'. Na verloop van tijd kan de participatie verkocht worden en kunnen de beleggers al dan niet rekenen op een rendement.

In het eerste jaar na de oprichting was het niet altijd even vanzelfsprekend om voldoende projecten te vinden, zo geeft de Radzitzky aan: "Tussen september 2012 en december 2013 hebben we vijf bedrijven of start-ups kunnen leiden naar beleggers via crowdfunding. Dit jaar zitten we al aan negen. Onze ambitie is om elke week met één project naar de crowd te stappen en daar zitten we niet ver meer van. In die zin zijn we vertrokken, de interesse is op korte termijn heel sterk toegenomen."

Een zelfde geluid horen we bij Look&Fin, een platform dat op een andere manier bedrijven aan kapitaal helpt dan MyMicroInvest. Net zoals bij een bank kun je via Look&Fin als bedrijf geld lenen voor een bepaalde termijn en tegen een af te spreken rente. Het is op dit moment het enige platform in zijn genre in België. Look&Fin richt zich niet zozeer op start-ups, maar op bedrijven met al een paar jaar op de teller. "Bedrijven die gebruik willen maken van ons platform moeten al minimum twee jaar een positieve cashflow hebben en een omzet van 300.000 euro draaien. Zo garanderen we dat ze de interesten kunnen betalen aan onze leden", zegt zaakvoerder Philippe Rangoni.

Look&Fin speelt duidelijk in een andere categorie, veel meer gericht op de professionele investeerder. Ook al kunnen de iets meer dan veertig leden louter een klein bedrag uitlenen, de 'return' die ze krijgen primeert. "Bedrijven stappen naar ons omdat de bank niet echt houdt van de sector waarin ze actief zijn of omdat ze niet meteen kunnen voldoen aan de waarborgen." En dat doen ze steeds meer. Het platform bestaat sinds eind 2012 en heeft in totaal al zo'n 900.000 euro kunnen uitlenen via de crowd. "Vorig jaar plaatsten we elke maand een project online, de laatste maanden is dat elke week. Bedrijven zien de voordelen in, investeerders evenzeer. Ik denk dat ondernemingsgerichte crowdfunding in België dit jaar echt zal doorbreken", zegt Rangoni, die met het in hoofdzaak Brusselse Look&Fin zich de komende maanden meer wil gaan richten op Vlaamse initiatieven.

Banken buitenspel

Een dwerg die groeit, blijft natuurlijk op de eerste plaats een dwerg. Het is niet omdat de weinige crowdfundingplatformen in ons land de laatste maanden een spectaculaire toename kennen dat we onze buurlanden in de eerstkomende jaren nog maar zullen evenaren in omzet of wat betreft inburgering. Maar er beweegt iets. Een sector in ons land wordt pas serieus genomen als die een federatie heeft, en met de Belgische Crowdfunding Federatie is die horde sinds februari alvast genomen. Voorzitter Luc Colebunders is ook zaakvoerder van CroFun, een van de andere crowdfundingplatformen in ons land. "De nieuwe wetgeving is een goede zaak, maar zal nog moeten gefinetuned worden. Die maximale inbreng van 1.000 euro voor een project tussen de 100.000 en de 300.000 euro is toch beperkend, ook al snap ik dat men zo het risico wil inperken. Dat zullen we dan ook aankaarten bij de volgende Vlaamse en federale regering."

Colebunders is de voorbije maanden ook gaan spreken met verschillende banken om een mogelijke samenwerking te bekijken. Look&Fin werkt voor een aantal dossiers al samen met bankkantoren. Bedrijven met een door crowdfunding opgehaald startkapitaal van maximaal 300.000 euro kunnen zo meer lenen bij de banken. Ook al tonen de meest recente cijfers duidelijk aan dat de kredietverlening aan bedrijven door de banken niet is gedaald, toch geven veel ondernemers (80 procent in de Trends-enquête) aan dat ze het gevoel hebben dat de banken strenger zijn geworden. Een belronde bij de banken toont aan dat samenwerking met de crowdfundingplatformen in de toekomst zeker niet wordt uitgesloten. Banken beschouwen crowdfunding bovendien als complementair met hun activiteiten en zeker niet als concurrentie, zo valt te horen.

Risico

Met de financiële crisis van 2007-'08 in het achterhoofd, blijft een gezonde scepsis op zijn plaats. Hoe kleinschalig de crowdfundingvormen ook zijn waarop bedrijven een beroep doen voor hun kapitaal, ze blijven een vorm van financiële innovatie met alle mogelijke nefaste gevolgen van dien. In België hebben banken momenteel 126,5 miljard euro uitstaan aan bedrijfskredieten, crowdfunding kan daar hoogstens maar een paar miljoen euro tegenover plaatsen. Charles-Albert de Radzitzky van MyMicroInvest hamert op het risico voor wie investeert via crowdfunding. "Voor elke tien investeringen zijn er vier die falen, vier waarbij de belegger zijn geld recupereert en niet veel meer, en twee uitschieters met een rendement van 40 procent en meer. Dat weet elke durfkapitalist en dat mag je nooit uit het oog verliezen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234