Maandag 18/01/2021

Als asiel een gezicht krijgt

Met de uitwijzing van Parweiz Sangari kreeg asiel plots weer een gezicht. En dan wordt objectief oordelen moeilijk, onmogelijk eigenlijk, schrijft Bob Pleysier. Hij is voormalig directeur van het Klein Kasteeltje en auteur van Klein kasteeltje - Een kwart eeuw asielopvang.

Je moet het staatssecretaris Maggie De Block nageven: als geen ander heeft ze de handigheid om in een halve zin de hele wereld tegen zich in het harnas te jagen: de asielzoekers, de advocaten, de goegemeente die hen wil helpen en alle inwoners van Brussel, die maar beter hun gevaarlijke stad ruilen voor veiliger oorden. Ik moet mevrouw de staatssecretaris eens vragen waar dat dan is. Merchtem is wellicht een optie. En dat terwijl haar kabinet de asielcrisis grotendeels aan het bedwingen is.

Met de uitwijzing van Parweiz Sangari kreeg asiel plots weer een gezicht. Net als met Scott Manyo enige tijd terug. Of met Mauro in Nederland. Binnen enkele weken komt er gegarandeerd een nieuw gezicht. Want de vorige regering heeft een groot reservoir van uitgeprocedeerde illegalen nagelaten. Tientallen, honderden, duizenden gezichten zag ik passeren in het Klein Kasteeltje. Vreemd dat je sommige gezichten vasthoudt, andere niet. Dat je voor sommigen spontane sympathie hebt, voor andere minder. Dat je sommigen gelooft en anderen niet. Dat je, tegen alle deontologie in, stiekem hoopt dat sommigen het zullen halen en dat je anderen vooral lastpakken vindt.

Verhaal 1
Op een koude decemberavond in 1999 staat er een zwart meisje aan de poort van het Klein Kasteeltje. "Asile", fluistert ze. Vijftien is ze, schriel, bang en zwanger. Espérance vertelt een ongeloofwaardig verhaal over een verkrachting door een politieman in Kinshasa en een vriend die haar een vlucht organiseert naar Zaventem. Haar asielaanvraag wordt op enkele maanden tijd negatief afgesloten. Ze baart een prachtig jongetje en haar advocaten een vloed aan procedures. Elf jaar zal ze in het Klein Kasteeltje blijven. Eerst als asielzoekster, dan als aanvraagster van een regularisatie, dan als illegaal moedertje dat de middelen niet heeft om haar kind op te voeden. Haar sociaal assistente die ze stilaan leert vertrouwen, vermoedt intussen haar echte verhaal: ze is door een Congolese diplomaat als au pair meegevoerd naar Brussel. Ze mag er de deur niet uit, moet eindeloze dagen werken, en raakt zwanger. De diplomaat laat haar aan de poort van het Klein Kasteeltje droppen met het ordewoord asile. In die eindeloze wachttijd in het opvangcentrum wordt ze verliefd op een andere jonge Afrikaan. Mooi koppeltje. Ze wordt mooier met de dag.

En opnieuw zwanger. Maar niet van haar vriendje, verkondigt ze iets te expliciet, wel van een Congolese Belg uit Brussel. Nu wordt het een verhaal van gezinshereniging, want haar kind zal een Belg zijn. In 2000 wordt ze geregulariseerd. Samen met haar vriendje en de twee kinderen verhuizen ze naar Sint-Joost-ten-Node.

Eén gezicht, vier verhalen: één van asiel, één van mensenhandel, één van gezinshereniging en één van regularisatie.

Verhaal 2
Een jongen uit Sierra Leone in 2000. Samen met alle jongeren van het Klein Kasteeltje op uitstap naar Oostende. Maar het zegt hem niets, geen zin in de animatie, verloren op het strand, vooral in zichzelf gekeerd. Op de foto onder: de jongeman 10 jaar later. De fotograaf Carl Cordonnier heeft hem identiek laten poseren, maar nu met zijn vrouw. Zijn rug is nu zelfzeker, zijn handen vervangen door de hare. Ze hebben intussen een mooi dochtertje, verblijfsdocumenten, werk en een cooler T-shirt. Hij spreekt Nederlands en helpt andere jonge nieuwkomers in België.

Verhaal 3
Alexander Tukman is een joodse Oekraïner uit Putivli. Asielaanvraag afgekeurd in Duitsland. Vraagt asiel aan in België. Afgewezen. Probeert dan te emigreren naar Israël. Mislukt. Wil terugkeren naar Oekraïne, dat hem weigert. De Oekraïense autoriteiten melden dat er in Putivli geen Tukman gekend is. Aanvraag tot regularisatie. Afgewezen. Hij vraagt het statuut van staatloze. Mislukt.

Een stille vriendelijke man, verlegen, gesloten. Vastgelopen in het Klein Kasteeltje. Tijdens zijn jarenlange verblijf werkt hij als vrijwilliger in de technische dienst. Hij wordt een onmisbaar deel van de equipe. Hij schildert, herstelt toiletten, hij poetst, repareert de ketels van de centrale verwarming. En in de grote regularisatiecampagne, na vijf jaar Klein Kasteeltje, krijgt hij zijn papieren. We bouwen een klein feestje, enkele Afrikanen, een Armeense familie en wat personeel. Hij vertrekt naar een armoedige kamer in de Rue de Gerlache in Etterbeek. Enkele weken later stikt hij in zijn slaap door een slecht werkende gaskachel. Hij ligt begraven in Wezenbeek-Oppem, park B graf 150. Mocht je er langslopen, wil hem mijn groet brengen.

Waar gaan levens in de fout? Wie is verantwoordelijk? Wie moet hen helpen?


Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234